Кіріспе

Америкалық суретші (1942–2021)

Лоуренс Чарльз Вайнер (10 ақпан 1942 – 2 желтоқсан 2021) – американдық концептуалды суретші. Ол 1960-шы жылдарда концептуалды өнердің қалыптасуындағы маңызды тұлғалардың бірі болды. Оның туындылары көбінесе типографиялық мәтін түрінде, сөз өнерінің бір түрі ретінде жасалған.

Ерте өмір және мансап

Лоуренс Чарльз Вайнер 1942 жылдың 10 ақпанында Манхэттенде Тоба (Хоровиц) және Гарольд Вайнер отбасында дүниеге келді. Ол түрлі жұмыстар істеді – мұнай танкерінде, доктарда және теміржол вагондарын түсіруде жұмыс істеді. Хантер колледжінде бір жылға дейін философия және әдебиет оқығаннан кейін, ол Нью-Йоркке оралғанға дейін Солтүстік Американы аралап шықты.

Жұмыс

Вайнер постминимализмнің концептуалдық өнерінің негізін қалаушы тұлға ретінде қарастырылады, оған Дуглас Хьюблер, Роберт Барри, Джозеф Косут және Сол Левитт сияқты суретшілер кіреді. 1960 жылдардың басындағы оның жұмысына алты жыл бойы Калифорнияның ландшафтында жарылыстар жасап, жеке мүсіндер ретінде кратерлерді жасау кірді. Вайнердің ертедегі шығармалары оның қарапайым мәлімдемелерде сипатталған қимылдарды жасағанымен белгілі, бұл сурет шығармасы қимыл немесе қимылды сипаттайтын мәлімдеме ме деген екіұштылыққа әкеледі: мысалы, "Екі минут бойы еденге тікелей бояу шашырату" немесе "36" x 36" латын немесе тірек қабырғасын алып тастау" (екеуі де 1968). 1968 жылы Сол Левитт өзінің Концептуалды өнер туралы параграфтарын ұсынған кезде, Вайнер өзінің "Нiyetтің жариялануын" (1968) жасады: 1. Суретші шығарманы құрастыра алады. 2. Шығарма жасалуы мүмкін. 3. Шығарманы салудың қажеті жоқ. Әрқайсысы бірдей және суретшінің ниетіне сәйкес келетін жағдайда, жағдай туралы шешім қабылдау кезінде қабылдаушыға тиесілі. Вайнер өзінің алғашқы "Мәлімдемелер" кітабын 1968 жылы шығарды, ол жобаларды сипаттайтын мәтіндермен 64 беттік шағын кітап. Луис Келлнер қоры мен Сет Сигелауб баспасында жарық көрген "Мәлімдемелер" сол дәуірдегі концептуалды суретшінің маңызды кітаптарының бірі болып саналады. Ол 1968 жылы Сет Сигелауб баспасынан шыққан әйгілі "Xeroxbook" кітабына үлес қосты. Вайнердің құрастырған мәтіндері процестерді, құрылымды және материалды сипаттайды, ал Вайнердің жұмысы тек қана тілге негізделген болса да, ол өз тәжірибесін мүсін ретінде қарастырды, мәтіндерде сипатталған элементтерді өзінің материалдары ретінде келтірді. 1960 жылдардың аяғында Вайнердің жұмысы 0-ден 9-ға дейін журналында жарияланды, ол тіл мен мағына жасаумен тәжірибе жүргізген авангард журналы болды. Вайнердің жұмысына аудиторияның қатысуының маңызды аспектісі – орынға қатысты ерекшелік. "Кейбір әк тастар, кейбір құмтастар, кейбір себептермен қосылған" (1993) жұмысында ол Дин Клауф кілем фабрикасының темір салмағын қайта құрып, атау сөздерін рельефті жазу ретінде енгізді. 1970 жылдардың басынан бастап қабырғадағы инсталляциялар Вайнердің негізгі құралы болды, ол Лео Кастелли галереясында көрсетілді. Соңғы мысалдарды АҚШ-тағы көптеген мұражай қабырғаларынан табуға болады, мысалы, Пьерз өнер мұражайындағы "Жерге бет бұру және теңіз деңгейіндегі суға бет бұру үшін салынған қабырға" (2008). Дегенмен, Вайнер әр түрлі медиада жұмыс істейді, соның ішінде бейне, фильм, кітап, аудиотаспаны пайдаланатын дыбыс өнері, мүсін, перформанс өнері, инсталляция өнері және графикалық өнер. 2007 жылы ол "Жеке құрылымдардың уақыт-кеңістік өмір сүруі" атты симпозиумға қатысты, бұл жобаны суретші Рене Ритмайер бастаған. 2008 жылы композитор Питер Гордонмен бірге операсынан үзінді – "The Society Architect Ponders the Golden Gate Bridge" – Менди + Кит Обадайк шығарған "Crosstalk: American Speech Music" (Bridge Records) жинақ альбомында шығарылды. 2009 жылы ол Gema Alava-ның "Find Me" атты өнер жобасына суретшілер Роберт Райман, Меррилл Вагнер және Пол Коспен бірге қатысты.

Көрмелер

Вайнердің шамамен 50 жылдық мансабына арналған толыққанды ретроспективасы 2007–2008 жылдары Энн Голдштейн мен Донна Де Сальво тарапынан Лос-Анджелестегі Қазіргі заманғы өнер мұражайында (MOCA) және Нью-Йорктегі Уитни атындағы американдық өнер мұражайында ұйымдастырылды. Суретшінің жеке көрмелерінің ішінде ең маңыздылары Амстердамдағы Стеделик мұражайында (1988/89), Вашингтондағы Хиршхорн мұражайы мен мүсін бағында (1990), Лондондағы Қазіргі заманғы өнер институтында (1991), Нью-Йорктегі Диа өнер орталығында (1991), Бордодағы Қазіргі заманғы өнер мұражайында (1991/92), Сан-Францискодағы Қазіргі заманғы өнер мұражайында (1992), Нидерландыдағы Арнемдегі (Сонсбек) (1993), Миннеаполистегі Уокер өнер орталығында (1994), Филадельфиядағы өнер мұражайында (1994), Кёльндегі Людвиг мұражайында (1995), Берлиндегі Deutsche Guggenheim (2000), Мексика қаласындағы Тамайо қазіргі заманғы өнер мұражайында (2004), Лондондағы Tate галереясында (2006), Австриядағы Kunsthaus Bregenz (2016) және Италиядағы Нивола мұражайында (2019) өтті. Ол 1972, 1977 және 1982 жылдарғы Documenta V, VI және VII көрмелеріне, сондай-ақ 2005 жылғы Венеция биенналесіне, 2006 жылғы Сан-Паулу биенналесіне және 2013 жылғы Венеция биенналесі мен Еуропалық мәдени орталығына «Иәсіктің инабаты» атты жұмысымен қатысты.

Тану

Оның көптеген наградаларының ішінде Ұлттық өнер қорының стипендиялары (1976 және 1983 жылдар), Гуггенхайм стипендиясы (1994 жыл), Вольфганг Хан сыйлығы (1995 жыл), Сурет және тұжырымдамалық өнер саласындағы Скоухеган медалі (1999 жыл), Нью-Йорк қалалық университетінің дипломдық орталығының гуманитарлық ғылымдар докторы (2013 жыл), Розвита Хафтманн сыйлығы, Цюрих, Швейцария (2015 жыл) және өнер саласындағы Аспен сыйлығы (2017 жыл) бар. 2012 жылы Drawing Center-дің көктемгі галасында Вайнер заманауи өнерге қосқан үлесі үшін марапатталды, оның әріптестері Эд Руша мен Мейсон Уильямс Боб Диланның "Subterranean Homesick Blues" атты әйгілі музыкалық видеосының пародиязын жасап, үш минуттық құрмет көрсетті. Пародияда Вайнердің "жұлдыздар аспанда тұрақсыз" және "сүтте су бар" сияқты мәтіндік жұмыстары жазылған плакаттар қолданылды.

Жеке өмір

Вайнер мен оның әйелі Элис отыз жылдан астам уақыт бойы Бликер көшесінде тұрды, содан кейін Батыс ауданындағы тағы бір тұрғын үйге және студияға көшті. Бұл 1910 жылы салынған, кейіннен 2008 жылы LOT EK фирмасы жобалаған бес қабатты үйге айналған бұрынғы кір жуатын орын болатын. Вайнер 2021 жылдың 2 желтоқсанында Манхэттенде 79 жасында дүние салды.