1970 жылғы қару-жарақ дауы және Ирландия саяси дағдарысы

Кіріспе

1970 жылы Ирландия Республикасында болған саяси жанжал

Қарулы дағдарыс – 1970 жылы Ирландия Республикасында болған саяси жанжал. Чарльз Хоухи мен Нил Блейни Солтүстік Ирландиядағы Ирландия Республикалық Армиясына қару-жарақ контрабандасы жасау үшін құрылған деп күдіктелген сөз байласуға қатысқандары үшін министрлер кабинетінен босатылды. Келесі қару-жарақ ісінде Блейниге қарсы айыптар түсіріліп алынды, ал Хоухи, оның бірге сотталушылары капитан Джеймс Келли, Джон Келли және бельгиялық кәсіпкер Альберт Люикс, сөз байласудан кінәсіз деп танылды. Блейни сол кездегі үкімет жоспарды білгенін мәлімдеді, ал Хоухи мұны жоққа шығарды.

Өмірбаян

Бұл оқиғалар Джек Линчтің Фианна Фейл үкіметі кезінде болды. 1969 жылы Солтүстік Ирландиядағы тәртіпсіздіктер кезінде ұлтшыл отбасылар үйлерінен қуылды, ал босқындар Республикаға "шекара арқылы ағылып келді". Дублин үкіметі төтенше жағдайға көмек көрсету және жеңілдету үшін кабинеттік комиссия құрды. Хоухи, сол кездегі Қаржы министрі, және Солтүстік Ирландиямен шекаралас Донегал Солтүстік-Шығыс сайлау округінен шыққан Ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы министрі Блейни, Пэдрейг Фолкнер және Джозеф Бреннан комиссия мүшелері болды. Джек Линч комиссияның жұмысына көп қызығушылық танытпады, ал алғашқы кездесуден кейін Фолкнер мен Бреннан аға әріптестері Хоухи мен Блейниді өздеріне қалдырғандай болды. Ұлтшыл аймақтардан күштеп шығарылған азаматтарға көмек көрсету үшін 100 000 фунт стерлингтік үкіметтік қор құрылды, және Хоухиге осы ақшаға толық құқық берілді. Хоухи мен Блейни Taoiseach Линчтің Солтүстік Ирландия саясатының сақтығына наразылық білдірді және одан да қатаң тәсілді жақтады. 1969 жылдың тамызында Блейни Солтүстік Ирландияға әскери араласуды ұсынғаннан кейін Линч Ирландия армиясының барлау қызметінен Солтүстік Ирландияға шектеулі әскери араласу жобасын дайындауды сұрады, мақсаты ұлтшыл аймақтарды Ольстердің лоялистерінен қорғау болды, бұл "Армегеддон" операциясы деп аталды, бірақ ол тиімсіз деп танылды және кабинет қабылдаған жоқ. Тамыз айының соңында ұлтшыл аймақтар британ күштерінің "Баннер" операциясы арқылы қорғалды, және Линч бұл шараны тиімді, уақытша шешім деп санады. 1968 жылдың 30 қазанында Линч Лондонда Ұлыбританияның премьер-министрі Гарольд Уилсонмен кездесіп, Ұлыбританиядан Ирландияның бөлінуін тоқтату үшін қадамдар жасауды талап етті. Сол кездегі Ауыл шаруашылығы министрі Блейни Солтүстік Ирландия саясаты бойынша үкіметтің позициясын ашық сынады. 1969 жылы сөйлеген сөзінде ол "Фианна Фейл партиясы егер алты округтегі жағдай талап етсе, күш қолдануды болдырмау туралы шешім қабылдаған емес" деді. Хоухи Линчтің саясатына ашық қарсылық білдірмеді, бірақ өзінің Фианна Фейл жетекшісінен оқпандап қалуынан алаңдады. 1969 жылдың қазан айында Ирландия армиясының барлау офицері капитан Джеймс Келлидің қатысуымен Бэйлиборо, Каван округінде Ирландияның ұлттық аймақтарын юнионистердің шабуылынан қорғау үшін құрылған Солтүстік Азаматтық Қорғаныс Комитеттерінің кездесуі өтті. Капитан Келли Солтүстік Азаматтық Қорғаныс Комитеттеріне 50 000 фунт стерлинг көмектесетінін уәде берді, бұл ұлтшыл аймақтарды лоялистердің шабуылынан қорғау үшін қару сатып алуға жұмсалатын еді. Бейлиборо кездесуінен кейін Келли тікелей Блейниге есеп берді, ол оны Хоухи үйіне алып келіп, кездесу туралы есеп беруге бұйырды. Келли үкіметтің ИРА-ны қолдауы керектігін ұсынды, "бұл соңғы шешім ретінде қарулы әрекеттер мүмкіндігін қабылдауды білдіреді" деп мойындады. Блейни капитан Келлимен бірге Еуропадан қару-жарақ импорттауды жоспарлады. Хоухи сатып алу үшін ақшаны өзінің азаматтық көмек қорынан берді, сондай-ақ жүк тасымалын кедендік ресімдеуге сәтсіз тырысты. Әділеттік судьясы Шеймус Хенчи төрағалық еткен екінші сотта қалған төрт айыпталушы 23 қазанда ақталды. Сотта Хоухи мен басты прокурорлық куә, импортты талпыну кезіндегі Қорғаныс министрі Джим Гиббонс арасында импортты санкциялау туралы дәлелдемелерде тікелей қайшылық болды. Хоухи жүк тасымалын кедендік ресімдеуді ұйымдастырғанын мойындады, бірақ өзін қорғағанда оның қарудан тұратындығын білмегенін мәлімдеді. Бұл Гиббонс пен Питер Берридің Хоухидің барлық мәліметтерді толық білгені туралы куәліктеріне тікелей қайшы келді. Сонымен қатар, ол өзінің айыпталушыларының куәліктеріне де қайшы келді, олар қару-жарақ импорттауға тырысқанын мойындады, бірақ жүк жөнелтуді үкімет заңды түрде рұқсат еткенін айтты.

The events occurred during the Fianna Fáil government of Jack Lynch. Amid the 1969 Northern Ireland riots, which would lead to the Troubles, nationalist families were being forced from their homes, and refugees "streamed over the border" into the Republic. The Dublin government established a cabinet subcommittee to organise emergency assistance and relief. Haughey, then Minister for Finance and the hardline Blaney, Minister for Agriculture and Fisheries who was from the Donegal North East constituency bordering Northern Ireland were members of the subcommittee, along with Pádraig Faulkner and Joseph Brennan. Jack Lynch took little interest in the work of the subcommittee, and after an initial meeting, Faulkner and Brennan seem to have left their senior colleagues Haughey and Blaney to their own devices. A government fund of £100,000 was set up to provide relief to civilians forced out of their homes by the Troubles, and Haughey was given sole authority over this money. Haughey and Blaney disapproved of the cautious policies of Taoiseach Lynch on Northern Ireland and favoured a more robust approach. In August 1969, after Blaney had proposed military intervention in Northern Ireland, Lynch had asked Irish Army Intelligence to draft proposals for limited military intervention in Northern Ireland to protect nationalist areas from Ulster loyalist mobs, known as Exercise Armageddon, but it was seen to be unworkable and was not adopted by the cabinet. The nationalist areas were given a form of protection later in August by British forces in Operation Banner, and Lynch saw this as an effective short term measure. On 30 October 1968, Lynch had met with Harold Wilson, the Prime Minister of the United Kingdom, in London and had called on Britain to take steps to end the partition of Ireland. Blaney, the then Minister of Agriculture, was an outspoken critic of government policy on Northern Ireland. In a speech in 1969 he said "the Fianna Fail party has never taken a decision to rule out the use of force if the situation in the Six Counties so demand". Haughey had not publicly opposed Lynch's policy, but was concerned about being outflanked by his Fianna Fáil leadership rival. In October 1969, a meeting of the Northern Citizen Defence Committees, which had been set up to defend nationalist areas from unionist attack, and which included IRA officers, was held in Bailieborough, County Cavan, with Irish Army intelligence officer Captain James Kelly in attendance. Captain Kelly promised the Northern Citizen Defence Committees £50,000, that would be made available to buy weapons for defense of nationalist areas against loyalist attack. After the Bailiebourough meeting, Kelly reported directly to Blaney, who in turn brought him to Haugheys's house to give account of the meeting. Kelly suggested that the government should support the IRA, acknowledging "this would mean accepting the possibility of armed action of some sort as the ultimate solution". Blaney allegedly made plans with Captain Kelly to import weapons from continental Europe. Haughey provided the money for the purchase from his civilian relief fund, and also made a failed attempt to arrange customs clearance for the shipment. Following a second trial, presided over by Justice Seamus Henchy, the other four defendants were cleared on 23 October. At the trial there was a direct contradiction of evidence regarding the sanctioning of the imports between Haughey and the chief prosecutorial witness, Jim Gibbons, Minister for Defence at the time of the attempted imports. Haughey admitted arranging customs clearance for the shipment, but claimed in his defence that he did not know it consisted of weapons. This directly contradicted the evidence of Gibbons and Peter Berry that Haughey was fully aware of all the details of the conspiracy. It also contradicted the testimony of his co defendants, who admitted that they had tried to import weapons, but maintained that the shipment had been legally authorised by the government.

Әсері

Отставкалар мен жұмыстан босатулар кабинетте төрт вакансия қалдырды. Осының салдарынан, үлкен кабинеттік қайта құру болды және болашақтағы көрнекті саясаткерлер, мысалы Десмонд О'Малли мен Джерри Коллинз, министрлік сатысындағы алғашқы қадамын жасады. Осы дау Фианна Фейл партиясында жұмыстан босатылған министрлер Хоухи мен Блейниді қолдағандар мен Линчті қолдағандар арасындағы қақтығысқа әкелді. Осы бөлініс Солтүстік Ирландия саясатына да әсер етті. Оқиғалар Хоухиді парламенттік депутаттар қатарына төмендеткенімен, ол Фианна Фейл мүшесі болып қала берді, ал Боланд 1970 жылы, ал Блейни 1971 жылы партиядан шығарылды. Блейни өзінің «Тәуелсіз Фианна Фейл» партиясын құрды, ол Блейнидің қайтысынан кейін он бір жыл өткен соң, 2006 жылы Фианна Фейлге қайта қосылды. Кейін Хоухи министрлік лауазымға оралып, 1979 жылы Линчтің орнын басып, партия басшысы болды. Гиббонс пен Хоухи арасындағы қарым-қатынас жақсармады, Хоухи премьер-министр болған кезде Гиббонс министрлік лауазымынан алынды. Басшылыққа талас кезінде Хоухидің жақтастары Гиббонсты қару сату ісі бойынша куәлік бергені үшін Дэйл Эйренда шабуылдады. Осы оқиғалар Линчтің басшылық ету кезеңінің шешуші сәттерінің бірі болды, оның ішінде бірнеше дағдарыс орын алды. Линчтің жақтастары оны бүлікші министрлерге қарсы тұруда күш көрсеткен деп есептеді, ал оның қарсыластары оны ұлттық мәселеде әлсіздік танытты және қиын шешімдерді кешіктірді деп сынады. 1995 жылдан кейін осы кезеңге қатысты мемлекеттік құжаттар жарияланғанда, оқиғаларға жаңа жарық түсті және оның нәтижесіне күмән туды. Әлі де, осы оқиғаларға қатысқан тұлғалардың шыншылдығы, олардың не білгені және қашан білгені туралы көп мәселе белгісіз болып қала береді. «Магилл» журналында жарияланған Әділет министрлігінің хатшысы Питер Берридің күнделіктері Линчтің ашық айтпағанын көрсетті. 30 жылдан кейін Ақпараттық еркіндік туралы заң бойынша жарияланған құжаттар мемлекет полковник Хефферонның мәлімдемелерін өзгерткенін, оның және капитан Келлидің Гиббонсты хабардар еткенін жасырғанын көрсетті. Бұл сол кездегі премьер-министр Берти Ахерннің капитан Келлинің ешқандай қателік жасаған жоқ деп мәлімдеуіне себеп болды.

The resignations and sackings left four vacancies in cabinet. As a result, there was a major cabinet reshuffle and some senior politicians of the future, such as Desmond O'Malley and Gerry Collins, got their first step on the ministerial ladder. The scandal led to bitter divisions in Fianna Fáil between supporters of the sacked ministers Haughey and Blaney and supporters of Lynch. The same divisions affected government policy on Northern Ireland. Although the events led to Haughey being demoted to the back benches, he remained a member of Fianna Fáil, while Boland was expelled in 1970 and Blaney in 1971. Blaney went on to found his own party, Independent Fianna Fáil, which re joined Fianna Fáil in 2006, eleven years after Blaney's death. Haughey later returned to ministerial office and succeeded Lynch as party leader in 1979. There was no rapprochement in the relationship between Gibbons and Haughey and when Haughey became Taoiseach, Gibbons was dropped from his ministerial office. During a later leadership contest, Gibbons was assaulted in Dáil Éireann by Haughey supporters in retaliation for his testimony at the Arms Trial. The events came to be one of the defining periods of Lynch's term as leader, during which there were several crises. Lynch supporters saw him as exhibiting strength in facing down the rebel ministers and his detractors saw it as an illustration of his weakness on the national question and procrastination in the face of difficult decisions. As state papers relating to the period were released after 1995, further light was shed on the events, questioning the outcome. Much remains unknown about the truthfulness of the various personalities involved, and what exactly each knew, and when they came to know it. The diaries of Peter Berry, Secretary of the Department of Justice, published in Magill magazine, claimed that Lynch had not been forthright publicly. Documents released through the Freedom of Information Act 30 years later showed that the state had altered statements by Colonel Hefferon to suppress the fact that he and Captain Kelly had kept Gibbons informed. This caused the then Taoiseach, Bertie Ahern, to publicly state that Captain Kelly had done nothing wrong.