Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Радевормвальд (;) – Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Ол Берг аймағындағы ең көне қалалардың бірі, бұрын Берг графтығы және герцогтығының құрамында болған.
Radevormwald (; ) is a municipality in the Oberbergischer Kreis, in North Rhine Westphalia, Germany. It is one of the oldest towns in the Bergischen Land, formerly the County and Duchy of Berg.
География
Радевормувальд Кельннен шамамен 50 км шығысқа қарай орналасқан. Теңіз деңгейінен 421 метр биіктікте орналасқан, бұл қала Дюссельдорф әкімшілік аймағындағы ең биік қала болып саналды; қазір ол Кёльн әкімшілік аймағының құрамына кіреді.
Radevormwald is located about 50 km east of Cologne. At 421 metres above sea level, it was the highest situated town in the administrative region of Düsseldorf; it is now in the administrative region of Cologne.
Уппер ауылдары
Вуппер өзені қаланың бір бөлігі арқылы ағып өтеді. Вуппер аңғарында орналасқан Дахлерау, Вогельсмюле және Дахлаузен ауылдары – осы себепті "Вуппер ауылдары" деп аталады – тоқыма фабрикаларының құрылуына себеп болды. Бұл елді мекендер суды энергия өндіру үшін пайдаланды, бастапқыда су доңғалағы арқылы, кейіннен гидроэлектр станциялары арқылы. Тоқыма компаниялары жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер салған кезде Вуппер ауылдарының халқы артты. Орта таптағы адамдар да осында қоныстанды, әсіресе Дахлерауда, онда көптеген жеке сауда кәсіпорындары болды. Дегенмен, 20 ғасырдың соңында тоқыма өнеркәсібінің төмендеуі және көшкінділіктің артуы Вуппер ауылдарындағы көптеген кәсіпорындардың жабылуына әкелді; қазіргі күні көптеген бұрынғы кеңсе үйлер тұрғын үйлер ретінде пайдаланылуда.
The river Wupper flows through part of the town lands. In the villages Dahlerau, Vogelsmühle and Dahlhausen – which are located in the Wupper valley and so are known as the "Wupper villages" – this led to the establishment of textile works. These settlements used the water for the production of energy, at first by means of the water wheel and later through hydroelectric power plants. With the establishment of working class dwellings by the textile companies the population of the Wupper villages increased. The middle classes also settled here, above all in Dahlerau where there were many single trading ventures. However, at the end of the 20th century the combination of the decline of the textile industry and increased mobility brought about the closure of most businesses in the Wupper villages; today, many former business premises are used as houses.
Алғашқы құжат сілтемесі мен муниципалдық құқықтар
Қала туралы алғашқы жазбаша мағлұмат 1050 жылы тіркелген. Клаус Пампус өзінің "Оберберг аймағындағы жерлердің ең ертерек деректеме тізімі" атты кітабында Радевормвальд Верден императорлық аббаттығының меншігіне өткенін және сол кезде Рота деп аталғанын жазды. Радевормвальд Берг графтығында, кейін Герцогтығында орналасқан. 1309 және 1316 жылдар аралығында граф Адольф VI фон Берг қалаға қала құқығын берді. "Vor dem walde" ("орман алдында") деген елді мекен 1363 жылы граф Вильгельм II фон Юлих-Бергтің (Герцог Вильгельм I) жалға беру шартында қабырғаланған қала ретінде сипатталған. Радевормвальд графтар фон Берг үшін Марк графтығындағы Сауэрландқа қарсы шекаралық бекініс қызметін атқарды. Орта ғасырларда Радевормвальдтың ерекше маңызын оның Берг Герцогтығының кепілдегі жерлерін сатып алу үшін 166,5 гульден төлегенінен көруге болады, ал мысалы, Солинген, Эльберфельд және Хюккесваген сәйкесінше 88, 84,5 және 34,5 гульден жинады.
The first known reference in writing to the town was in the year 1050. Klaus Pampus writes in his book Urkundliche Erstnennungen oberbergischen Orte (Earliest Documentary References to Places in Oberberg) that Radevormwald came into the possession of the imperial abbey of Werden and at the time was called Rotha. Radevormwald was situated in the County, later Duchy, of Berg. Between 1309 and 1316 Count Adolf VI von Berg conferred municipal rights on the town. The settlement "vor dem walde" ("before the wood") is described in 1363 in a lease of Count Wilhelm II von Jülich Berg (Duke Wilhelm I) as a walled town. Radevormwald served the Counts von Berg as a border stronghold against Sauerland in the County of Mark. The especial significance of Radevormwald in the Middle Ages can be seen from the fact that it paid 166.5 guilders for the redemption of pledged lands of the Duchy of Berg, while for example Solingen, Elberfeld and Hückeswagen raised only 88, 84.5 and 34.5 guilders respectively.
15 ғасыр
Қала гүлденді. Қабырғалар, мұнаралар және қақпалар теміршілердің, жүн тоқымашылардың және киім тігушілердің орныққан кәсіптерін қорғады.
The town prospered. Walls, towers and gates protected the settled trades of the smiths, wool weavers and garment makers.
XVI ғасыр
XVI ғасырда екі үлкен қала өрті болды. Біріншісі 1525 жылдың 17 шілдесінде орын алды. Екіншісі 1571 жылы қаланы толық қиратты. 1540 жылы қаланың приходы мен дін қызметкерлері Реформация шіркеуіне өтті.
In the 16th century there were two big town fires. The first took place on 17 July 1525. The second devastated the town in 1571. In 1540, the parish and clergy of the town converted to the Reformed Church.
17 ғасыр
1620 жылы Радевормувальдты Филипп Зорлықшы басқарған протестант гессендер жаулап алды. Отыз жылдық соғыс кезінде (1618–48) ол Оттавио Пиколоминидің (Валленштейннің генералдарының бірі) басшылығымен испан және австриялық әскерлердің уақытымен штабы және жабдықтау қоймасы ретінде қолданылды. 1635 және 1636 жылдары голланд әскерлері, ал 1638 жылы Вестфалия әскерлері бұл жерді басып алды, содан кейін 1639 жылы ол қайтадан Гессеннің құрамына кірді. Бұл әскери оккупациялар азаматтық халыққа қастандық, тонау, өртеу және зорлаумен бірге жүрді, нәтижесінде халық қырылды. 1648 жылғы Вестфалия бейбіт шартынан кейін Берг герцогы, католик Филипп Вильгельм фон Пфальц-Нойбург (1652–1690 жылдары биледі) өзінің аумағында анабаптистер мен меннониттерді қуғынға түсірді, сондықтан олардың көптегені қашып кетті. Осындай босқындардың бірі – Радевормувальдтан Адольф фон дер Лейен, ол 1656 (немесе, мүмкін, 1650) жылы Крефельдке жібек тоқудың жаңа өнерін әкелді.
In 1620 Radevormwald was conquered by the Protestant Hessians under Philip the Magnanimous. During the Thirty Years' War (1618–48) it was used as the occasional headquarters and supply depot of the Spaniards and Austrians, under the command of Ottavio Piccolomini (one of Wallenstein's generals). In 1635 and 1636 Dutch troops, and in 1638 Westphalian troops, occupied the place, before it fell once again to Hesse in 1639. These military occupations were accompanied by murder, looting, arson and rape of the civil population, which was decimated. After the Peace of Westphalia in 1648, the Catholic Duke of Berg, Philipp Wilhelm von Pfalz Neuburg (reigned 1652–1690) persecuted Anabaptists and Mennonites in his territory, so that many of them fled. One such refugee was Adolf von der Leyen of Radevormwald, who in 1656 (or perhaps 1650) brought the new skill of silk weaving to Krefeld.
18 ғасыр
1742 жылы Радевормувальдта ашаршылық болды.
In 1742 there was famine in Radevormwald.
19 ғасыр
1802 жылы 24 тамызда Радевормвальд қаласындағы соңғы үлкен өрт болды. 1833 жылы алғаш рет жергілікті пошта көлігі арқылы айналасындағы қалалармен байланыс орнатылды және пошта бөлімі ашылды. Ғсырдың соңына қарай теміржол да салынды. 1886 жылы 1 наурызда Радевормвальд Ремсхайд-Леннеп-Кребсöге-Дальерау-Вуппертал-Обербармен теміржол желісінің ашылуын тойлады. Төрт жыл өткен соң, 1890 жылы 3 ақпанда Кребсöгеден Радевормвальдқа дейінгі тармақ желісі ашылды. Қала маңындағы барлық теміржол желілері 1885 жылдан бастап Германия бойынша жүзеге асырылған амбициялы даму бағдарламасының аясында салынған пруссиялық тармақ желілеріне ұқсас болды. Радевормвальд Берлиннен Аахенге дейінгі инелі телеграф желісінің (1833-1849) станциясы болды. Телеграф Am Telegraf көшесінде орналасқан. 1884 жылы қалалық газ зауыты іске қосылып, қалалық газ өндіруді бастады.
On 24 August 1802 the last great town fire in Radevormwald occurred. In 1833, a local mail coach service to the surrounding towns was established for the first time, and a post office opened. Towards the end of the century, the railway followed. On 1 March 1886 Radevormwald celebrated the opening of the Remscheid–Lennep–Krebsöge–Dahlerau–Wuppertal–Oberbarmen railway line. Four years later, on 3 February 1890 a branch line from Krebsöge to Radevormwald was opened. All railway lines near the town were typical of the Prussian branch lines which were built throughout Germany as part of an ambitious development program from 1885 onwards. Radevormwald was a station on the needle telegraph line (1833 to 1849) from Berlin to Aachen. The location of the telegraph was in the modern street Am Telegraf. In 1884 the municipal gasworks opened for business with the production of town gas.
XX ғасырдан Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін
1910 жылы екі маңызды оқиға болды. Хальверге дейін темір жол желісі ашылғаннан кейін Радевормвальд маңындағы темір жол желісі толыққанды аяқталды, ал 1 шілдеде әлемдегі екінші жастар үйі, және Рейнландтағы алғашқысы салтанатты түрде ашылды.
In 1910 there were two important events. With the opening of a railway line to Halver the railway network around Radevormwald was completed, and on 1 July the second youth hostel in the world, and the first in the Rhineland, celebrated its inauguration.
Бірінші дүниежүзілік соғыстан 1945 жылға дейінгі ХХ ғасыр
Радевормувальд өнеркәсіптік орталыққа айналды. Жергілікті кәсіпорындарға құлып, тісті қап, велосипед, қағаз, мұз конькиі және құрылыс бөлшектері зауыттары, мотор және тоқыма өнеркәсібі, жіп иіру және мата фабрикалары кірді. 1928 жылғы 26 мамыр күні сағат 08:15-те Deutsche Luft Hansa Junkers F13 ұшағы Ханенбергте, Шлегель шалғысында (Schlegelsche Wiese) апатқа ұшырап, үш адам қаза тапты. 1934 жылдың қараша айында газ құбырының қосылуы газ зауытының қалалық газ өндірісін төмендетуіне себеп болды.
Radevormwald developed into an industrial location. Local businesses included lock , file , bicycle , paper , ice skate and building component factories, motor and textile industries, yarn spinning and cloth mills. At 8:15 on the morning of 26 May 1928 a Deutsche Luft Hansa Junkers F13 airplane crashed in Hahnenberg on the Schlegel meadow (Schlegelsche Wiese), killing three people. In November 1934, the connection of a gas pipeline caused the gasworks to moderate its production of town gas.
Бисмарк мотоциклдері
1957 жылы Бергерхофта "Бисмарк" мотоциклінің өндірісі аяқталды.
In 1957, Bismarck motorcycle production ended in Bergerhof.
Далерау пойызы апаты
1971 жылы 27 мамыр күні кешке Deutsche Bundesbahn теміржол автобусы Wuppertal—Radevormwald бағытында арнайы рейспен жүрді. Пойыз мектепке саяхаттаған оқушыларға толы болды және кестеден 30 минутқа қалып қойған еді. Қарсыдан келе жатқан жүк пойызы себептері белгісіз болғандықтан тоқтамай, теміржол автобусымен соқтығысты. Апаттан 46 жолаушы, оның ішінде 41 оқушы қаза тапты. 25 жолаушы жарақат алды, олардың көпшілігінің жағдайы ауыр. Апаттың нақты себебі анықталған жоқ, өйткені станция диспетчері оқиғадан кейін көп ұзамай автокөлік апатында қаза тапты. Жүк пойызының аман қалған машинисі тергеу кезінде диспетчердің фонарьмен жасыл сигнал беріп, жолдың бос екенін көрсеткенін айтты. Бұл жергілікті тармақ желісіндегі теміржол станцияларының ешқайсысында дұрыс шығу сигналы болған жоқ. Қаза болған оқушылардың көбі Радевормвальд қалалық зиратында ортақ бейітте, үстіне «Төрт желдің рухы келіп, осы өліктерге тыныс берсін, олар тірілсін» (Komme Geist von den vier Winden herbei und hauche diese Toten an, damit sie lebendig werden) деген жазуы бар тас ескерткіш орнатылды. Бұл апат 1998 жылы Эшедеде болған апатқа дейін Батыс Германиядағы ең ірі теміржол апаты болды.
On the evening of 27 May 1971, a Deutsche Bundesbahn railbus ran as a special service on the Wuppertal—Radevormwald line. The train was full of schoolchildren on a school outing and was about 30 minutes behind schedule. An oncoming freight train failed to stop for reasons unclear, and collided with the railbus. 46 passengers died in the accident, including 41 schoolchildren. 25 passengers were injured, most of them seriously. The exact cause of the accident could not be determined, because the station controller died in a car accident shortly after the event. The surviving driver of the goods train stated at the inquest that the train controller had signalled green with his flashlight, indicating a free passage. None of the railway stations on this local branch line had a proper station exit signal. Almost all of the dead schoolchildren were buried at the municipal cemetery in Radevormwald in a common enclosure with a stone monument inscribed: Come spirit of the four winds and breathe on these dead, that they may come alive (Komme Geist von den vier Winden herbei und hauche diese Toten an, damit sie lebendig werden). This accident was the worst rail disaster in West Germany until the Eschede train disaster in 1998.
1975 жылдан бастап - Обербергергер ауданындағы Радевормувальд
1975 жылдың 1 қаңтарында Рейн-Вуппер және Рейн-Бергиш аудандары біріктірілді, ал Радевормвальд жаңадан құрылған Обербергишер ауданының құрамына енді. Бір жыл өткен соң, 1976 жылдың 28 мамырында Радевормвальдқа қатынайтын теміржол бойынша жолаушылар тасымалы тоқтатылды. 1950 жылдардан бастап Вупперталь су қоймасын салу жоспарланған болатын. 1980 жылдардың ортасында көп жылдық дайындықтар аяқталып, құрылыс жұмыстары басталды. Су қоймасын салу үшін көптеген үйлер мен ғимараттар бұзылып, 1987 жылы Кребсöге су қоймасы пайдалануға берілді. Сол жылы B 237 айналма жолы да ашылды. 1990 жылы Радевормвальд Kollenberg стадионы мен Aquafun жабық бассейнін ашып, спорттық қала ретіндегі беделін нығайтуға тырысты. Алайда, 2004 жылы Мемлекеттік спорт мектебі жабылғаннан кейін бұл әрекеттерге тоқсотқы басқандай болды.
On 1 January 1975 the Rhein Wupper and Rheinisch Bergisch districts were merged and Radevormwald became part of the resulting Oberbergischer district. A year later, on 28 May 1976 regular passenger traffic on the railway to Radevormwald ended. Since the 1950s construction of the Wuppertal dam had been planned. In the mid 1980s the many years of preparation concluded, and construction began. Numerous places had to be demolished, so that in 1987 the Krebsöge dam could be inaugurated. In the same year the B 237 bypass was opened. In 1990 Radevormwald tried to live up to its reputation as a sports town with the inauguration of the stadium in the Kollenberg and the indoor swimming pool Aquafun. However, these efforts suffered a setback in 2004 when the State sports school closed down.
Елтаңба
Герб 1934 жылдың 7 қарашасында бекітілді. Ол кілтті қысып ұстаған арыстаннан тұрады. Қаланың 14 ғасырға жататын ең көне мөрінде де кілтпен арыстан суреті болған. Келесі мөрлердің барлығында да сол сурет қайталанған, гербтегі арыстан граф фон Бергтің арыстанына ұқсайды. Кілттің пайда болуы нақты белгісіз. Ол діни мағынаға ие болуы мүмкін, алайда қаладағы темір өнеркәсібін (әсіресе құлып жасау ісін) көрсетеді деген болжамдар да бар. (20 ғасырдың басында герб Kaffee Hag альбомдарында [неміс қалаларының гербтерінің анықтамалығы] сол құрамда, бірақ басқа түстерде бейнеленген).
The coat of arms was granted on 7 November 1934. It consists of a lion grasping a key. The oldest seal of the city, dating from the 14th century, already shows the lion with a key. All later seals show the same image, the lion in the arms being that of the Counts von Berg. The origin of the key is not clear. It may have had a religious meaning, but it has also been speculated that it symbolises the iron industry (particularly locksmithing) in the town. (In the early 20th century the arms were shown in the Kaffee Hag albums [a standard reference for German civic arms] with the same composition, but in different colours).
Атаудың шығу тегі
Радевормувальд "орман алдындағы алаң" дегенді білдіреді. Қаланың ескі атауы – Рота, ол да "алаң" деген мағынаны білдіреді. 400 метрден жоғары биіктіктегі бұл алаңның тарихқа дейінгі заманда сакстардың шабуылынан қорғану мақсатында жасалғаны болжанып жүр.
Radevormwald means "clearing in front of the wood". The town's older name, Rotha, also means "clearing". The clearing, at an altitude of more than 400 metres, is thought to have been made to help defend against raiding Saxons in prehistoric times.
Кейіпкер
Radevormwald шағын және орта кәсіпорындармен, басым түрінде қызмет көрсету саласында ерекшеленеді. Кёльн және Дюссельдорфқа теміржол байланысы және жалпы көлік инфрақұрылымы тұрғысынан қала шеткерлеу жағдайда орналасқан. Бұл демалыс пен табиғаттан ләззат алу үшін ресурстарды пайдалануға мүмкіндік береді, сондай-ақ қалаға салыстырмалы түрде жоғары өмір сүру сапасын сыйлайды. Бергишен аймағындағы көптеген басқа жерлердегідей, көне тарихи ғимараттар сақталмаған. Бірақ 1802 жылы болған соңғы ірі өрттен қалалық саябақтағы тарихи бақша үйі аман қалды, ол ерекше жағдай.
Radevormwald is characterised by its small and medium sized businesses, predominantly in the service industries. With regard to the rail connections to Cologne and Düsseldorf to the west and to transport connections generally the town is in a marginal position. This leaves scope for the exploitation of resources for leisure and the enjoyment of nature, and gives the town a relatively high quality of life. Older historical buildings, as in many other places in the Bergischen country, have not survived. An exception is the historical garden house in the town park which survived the last big town fire in the year 1802.
Қалдықтар
Хис Милл (әрі қарай Ең төменгі Милл деп аталады). Бүгінде бұл диірменді азық-түлік компаниясы пайдаланады. Диірмен жабдықтарының қалдықтары әлі де сақталып тұр. Лухнер Милл. Қазір жоқ, Леймхолер диірменінің жанында орналасқан. Леймхолер диірмені. Уэльфе бұлағында; атауы Леймхол жерінен алынған. Ламбеккер Милл. Диірменнің өзі туралы ештеңе белгілі емес. Беке деген сөз төменгі неміс тілінде "бұлақ" дегенді білдіреді және аймақтағы көптеген жер аттарында қолданылады. Ламбек жері 1789 жылы Лангенбек (= ұзын бұлақ) деп аталған. Нейенхаммер. Бұл диірмен Уэльфе бұлағындағы балға зауыты болған. Қазір тек жер аты және троут өсіруге пайдаланылатын бірнеше ғимараттар қалған. Жоғарғы Милл. Уэльфе бұлағында. Бүгінде бұл әдемі қалпына келтірілген бұрынғы диірмен азық-түлік бизнесі болып табылады. Стутер Милл. Бұл Бевер өзеніндегі ұн диірмені еді. Ол 1828 жылы көне жер тізімінде тіркелген және Stötermühle деп те аталды. 1902 жылы ескі Беверталь бөгетін салу үшін диірмен бұзылды. Құс диірмені. Қазір тұрған жоқ. 1804 жылы бұл жерде Vogelsmühle тоқыма фабрикасы болды, ол кейін дамитын тоқыма өнеркәсібінің алға басушысы болды. Вибах диірмені. 1956 жылы Вибах аңғарының шығысындағы диірмен бұзылды. Бүгінде бұл аймақ Вюперталь бөгеті жүйесінің бөлігі болып табылатын Вибах бөгетімен су басқан.
Hees Mill (aka Lowest Mill). Today the earlier mill is used by a food company. Remains of the milling equipment still exist. Luhner Mill. No longer standing, it was in the immediate neighbourhood of the Leimholer Mill. Leimholer Mill. On the Uelfe brook; it takes its name from the place Leimhol. Lambecker Mill. About the mill itself nothing is known. The name Becke means a brook in Low German and is used in a large number of placenames in the region. The place Lambeck was mentioned in the year 1789 as Langenbeck (= long brook). Neuenhammer. This mill was a hammer works on the Uelfe brook. Only the placename and some buildings now used for trout breeding remain. Uppermost Mill. On the Uelfe brook. Today this affectionately restored former mill is a food business. Stooter Mill. This was a flour mill on the Bever. It was registered 1828 in the ancient land register and was also called Stötermühle. In 1902 the mill was demolished for construction of the old Bevertal dam. Bird's Mill. No longer standing. In the year 1804 Vogelsmühle, a fulling mill, stood here, the precursor of the cloth industry later to develop. Wiebach Mill. The mill at the exit of the Wiebach valley was demolished 1956. Today the Wiebach dam, part of the Wuppertal dam system, floods the area.
Іс-шаралар күнтізбесі
1948 жылдан бері Radevormwald мәдени үйірмесі жыл сайын мәдени шаралар бағдарламасын ұйымдастырып келеді, оның ішінде сахналық қойылымдар, мюзиклдер, кабарелер және концерттер бар. Бұл шаралар Радевормувальд қалалық әкімдігінің ғимаратында өтеді. Радевормувальд қалалық фестивалі әдетте мамыр айының бірінші демалыс күнінде өтеді. Атыс және үй жәрмеңкесін қамтитын Радевормувальд жәрмеңкесі – Радевормувальд күнтізбесінің тұрақты бөлігі. Бірнеше жылдан бері жаз айларында қала орталығында белгілі велошабандылар қатысатын веложарыс өткізіліп келеді. Қыркүйек айында дәстүрлі шабдалы жәрмеңкесі өтеді. Қазан айының бірінші демалыс күндері мәдени муниципалитет Оңкфельдте дәстүрлі егін жинау мерекесін ұйымдастырады.
Since 1948 the Radevormwald Cultural Circle has arranged a yearly program of cultural events, including stage plays, musicals, cabaret and concerts. These events take place in the Radevormwald Town Hall. The Radevormwalder Town Festival normally takes place on the first weekend in May. The Radevormwalder Fair, featuring a shooting match and a home festival is a regular feature of the Radevormwalder calendar. For some years a cycle race with well known riders has taken place in summer in the downtown area. In September the traditional plum fair takes place. On the first weekend in October the cultural municipality organizes a traditional harvest festival in Önkfeld.
Денсаулық сақтау қызметі
Йоханнитер (Knights Hospitaller) ауруханасы жергілікті тұрғындарға денсаулық сақтау қызметтерін ұсынады.
The Johanniter (Knights Hospitaller) Hospital provides health services for the resident population.