Кіріспе

Радевормвальд (;) – Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Ол Берг аймағындағы ең көне қалалардың бірі, бұрын Берг графтығы және герцогтығының құрамында болған.

География

Радевормувальд Кельннен шамамен 50 км шығысқа қарай орналасқан. Теңіз деңгейінен 421 метр биіктікте орналасқан, бұл қала Дюссельдорф әкімшілік аймағындағы ең биік қала болып саналды; қазір ол Кёльн әкімшілік аймағының құрамына кіреді.

Уппер ауылдары

Вуппер өзені қаланың бір бөлігі арқылы ағып өтеді. Вуппер аңғарында орналасқан Дахлерау, Вогельсмюле және Дахлаузен ауылдары – осы себепті "Вуппер ауылдары" деп аталады – тоқыма фабрикаларының құрылуына себеп болды. Бұл елді мекендер суды энергия өндіру үшін пайдаланды, бастапқыда су доңғалағы арқылы, кейіннен гидроэлектр станциялары арқылы. Тоқыма компаниялары жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер салған кезде Вуппер ауылдарының халқы артты. Орта таптағы адамдар да осында қоныстанды, әсіресе Дахлерауда, онда көптеген жеке сауда кәсіпорындары болды. Дегенмен, 20 ғасырдың соңында тоқыма өнеркәсібінің төмендеуі және көшкінділіктің артуы Вуппер ауылдарындағы көптеген кәсіпорындардың жабылуына әкелді; қазіргі күні көптеген бұрынғы кеңсе үйлер тұрғын үйлер ретінде пайдаланылуда.

Алғашқы құжат сілтемесі мен муниципалдық құқықтар

Қала туралы алғашқы жазбаша мағлұмат 1050 жылы тіркелген. Клаус Пампус өзінің "Оберберг аймағындағы жерлердің ең ертерек деректеме тізімі" атты кітабында Радевормвальд Верден императорлық аббаттығының меншігіне өткенін және сол кезде Рота деп аталғанын жазды. Радевормвальд Берг графтығында, кейін Герцогтығында орналасқан. 1309 және 1316 жылдар аралығында граф Адольф VI фон Берг қалаға қала құқығын берді. "Vor dem walde" ("орман алдында") деген елді мекен 1363 жылы граф Вильгельм II фон Юлих-Бергтің (Герцог Вильгельм I) жалға беру шартында қабырғаланған қала ретінде сипатталған. Радевормвальд графтар фон Берг үшін Марк графтығындағы Сауэрландқа қарсы шекаралық бекініс қызметін атқарды. Орта ғасырларда Радевормвальдтың ерекше маңызын оның Берг Герцогтығының кепілдегі жерлерін сатып алу үшін 166,5 гульден төлегенінен көруге болады, ал мысалы, Солинген, Эльберфельд және Хюккесваген сәйкесінше 88, 84,5 және 34,5 гульден жинады.

15 ғасыр

Қала гүлденді. Қабырғалар, мұнаралар және қақпалар теміршілердің, жүн тоқымашылардың және киім тігушілердің орныққан кәсіптерін қорғады.

XVI ғасыр

XVI ғасырда екі үлкен қала өрті болды. Біріншісі 1525 жылдың 17 шілдесінде орын алды. Екіншісі 1571 жылы қаланы толық қиратты. 1540 жылы қаланың приходы мен дін қызметкерлері Реформация шіркеуіне өтті.

17 ғасыр

1620 жылы Радевормувальдты Филипп Зорлықшы басқарған протестант гессендер жаулап алды. Отыз жылдық соғыс кезінде (1618–48) ол Оттавио Пиколоминидің (Валленштейннің генералдарының бірі) басшылығымен испан және австриялық әскерлердің уақытымен штабы және жабдықтау қоймасы ретінде қолданылды. 1635 және 1636 жылдары голланд әскерлері, ал 1638 жылы Вестфалия әскерлері бұл жерді басып алды, содан кейін 1639 жылы ол қайтадан Гессеннің құрамына кірді. Бұл әскери оккупациялар азаматтық халыққа қастандық, тонау, өртеу және зорлаумен бірге жүрді, нәтижесінде халық қырылды. 1648 жылғы Вестфалия бейбіт шартынан кейін Берг герцогы, католик Филипп Вильгельм фон Пфальц-Нойбург (1652–1690 жылдары биледі) өзінің аумағында анабаптистер мен меннониттерді қуғынға түсірді, сондықтан олардың көптегені қашып кетті. Осындай босқындардың бірі – Радевормувальдтан Адольф фон дер Лейен, ол 1656 (немесе, мүмкін, 1650) жылы Крефельдке жібек тоқудың жаңа өнерін әкелді.

18 ғасыр

1742 жылы Радевормувальдта ашаршылық болды.

19 ғасыр

1802 жылы 24 тамызда Радевормвальд қаласындағы соңғы үлкен өрт болды. 1833 жылы алғаш рет жергілікті пошта көлігі арқылы айналасындағы қалалармен байланыс орнатылды және пошта бөлімі ашылды. Ғсырдың соңына қарай теміржол да салынды. 1886 жылы 1 наурызда Радевормвальд Ремсхайд-Леннеп-Кребсöге-Дальерау-Вуппертал-Обербармен теміржол желісінің ашылуын тойлады. Төрт жыл өткен соң, 1890 жылы 3 ақпанда Кребсöгеден Радевормвальдқа дейінгі тармақ желісі ашылды. Қала маңындағы барлық теміржол желілері 1885 жылдан бастап Германия бойынша жүзеге асырылған амбициялы даму бағдарламасының аясында салынған пруссиялық тармақ желілеріне ұқсас болды. Радевормвальд Берлиннен Аахенге дейінгі инелі телеграф желісінің (1833-1849) станциясы болды. Телеграф Am Telegraf көшесінде орналасқан. 1884 жылы қалалық газ зауыты іске қосылып, қалалық газ өндіруді бастады.

XX ғасырдан Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін

1910 жылы екі маңызды оқиға болды. Хальверге дейін темір жол желісі ашылғаннан кейін Радевормвальд маңындағы темір жол желісі толыққанды аяқталды, ал 1 шілдеде әлемдегі екінші жастар үйі, және Рейнландтағы алғашқысы салтанатты түрде ашылды.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан 1945 жылға дейінгі ХХ ғасыр

Радевормувальд өнеркәсіптік орталыққа айналды. Жергілікті кәсіпорындарға құлып, тісті қап, велосипед, қағаз, мұз конькиі және құрылыс бөлшектері зауыттары, мотор және тоқыма өнеркәсібі, жіп иіру және мата фабрикалары кірді. 1928 жылғы 26 мамыр күні сағат 08:15-те Deutsche Luft Hansa Junkers F13 ұшағы Ханенбергте, Шлегель шалғысында (Schlegelsche Wiese) апатқа ұшырап, үш адам қаза тапты. 1934 жылдың қараша айында газ құбырының қосылуы газ зауытының қалалық газ өндірісін төмендетуіне себеп болды.

Бисмарк мотоциклдері

1957 жылы Бергерхофта "Бисмарк" мотоциклінің өндірісі аяқталды.

Далерау пойызы апаты

1971 жылы 27 мамыр күні кешке Deutsche Bundesbahn теміржол автобусы Wuppertal—Radevormwald бағытында арнайы рейспен жүрді. Пойыз мектепке саяхаттаған оқушыларға толы болды және кестеден 30 минутқа қалып қойған еді. Қарсыдан келе жатқан жүк пойызы себептері белгісіз болғандықтан тоқтамай, теміржол автобусымен соқтығысты. Апаттан 46 жолаушы, оның ішінде 41 оқушы қаза тапты. 25 жолаушы жарақат алды, олардың көпшілігінің жағдайы ауыр. Апаттың нақты себебі анықталған жоқ, өйткені станция диспетчері оқиғадан кейін көп ұзамай автокөлік апатында қаза тапты. Жүк пойызының аман қалған машинисі тергеу кезінде диспетчердің фонарьмен жасыл сигнал беріп, жолдың бос екенін көрсеткенін айтты. Бұл жергілікті тармақ желісіндегі теміржол станцияларының ешқайсысында дұрыс шығу сигналы болған жоқ. Қаза болған оқушылардың көбі Радевормвальд қалалық зиратында ортақ бейітте, үстіне «Төрт желдің рухы келіп, осы өліктерге тыныс берсін, олар тірілсін» (Komme Geist von den vier Winden herbei und hauche diese Toten an, damit sie lebendig werden) деген жазуы бар тас ескерткіш орнатылды. Бұл апат 1998 жылы Эшедеде болған апатқа дейін Батыс Германиядағы ең ірі теміржол апаты болды.

1975 жылдан бастап - Обербергергер ауданындағы Радевормувальд

1975 жылдың 1 қаңтарында Рейн-Вуппер және Рейн-Бергиш аудандары біріктірілді, ал Радевормвальд жаңадан құрылған Обербергишер ауданының құрамына енді. Бір жыл өткен соң, 1976 жылдың 28 мамырында Радевормвальдқа қатынайтын теміржол бойынша жолаушылар тасымалы тоқтатылды. 1950 жылдардан бастап Вупперталь су қоймасын салу жоспарланған болатын. 1980 жылдардың ортасында көп жылдық дайындықтар аяқталып, құрылыс жұмыстары басталды. Су қоймасын салу үшін көптеген үйлер мен ғимараттар бұзылып, 1987 жылы Кребсöге су қоймасы пайдалануға берілді. Сол жылы B 237 айналма жолы да ашылды. 1990 жылы Радевормвальд Kollenberg стадионы мен Aquafun жабық бассейнін ашып, спорттық қала ретіндегі беделін нығайтуға тырысты. Алайда, 2004 жылы Мемлекеттік спорт мектебі жабылғаннан кейін бұл әрекеттерге тоқсотқы басқандай болды.

Елтаңба

Герб 1934 жылдың 7 қарашасында бекітілді. Ол кілтті қысып ұстаған арыстаннан тұрады. Қаланың 14 ғасырға жататын ең көне мөрінде де кілтпен арыстан суреті болған. Келесі мөрлердің барлығында да сол сурет қайталанған, гербтегі арыстан граф фон Бергтің арыстанына ұқсайды. Кілттің пайда болуы нақты белгісіз. Ол діни мағынаға ие болуы мүмкін, алайда қаладағы темір өнеркәсібін (әсіресе құлып жасау ісін) көрсетеді деген болжамдар да бар. (20 ғасырдың басында герб Kaffee Hag альбомдарында [неміс қалаларының гербтерінің анықтамалығы] сол құрамда, бірақ басқа түстерде бейнеленген).

Атаудың шығу тегі

Радевормувальд "орман алдындағы алаң" дегенді білдіреді. Қаланың ескі атауы – Рота, ол да "алаң" деген мағынаны білдіреді. 400 метрден жоғары биіктіктегі бұл алаңның тарихқа дейінгі заманда сакстардың шабуылынан қорғану мақсатында жасалғаны болжанып жүр.

Кейіпкер

Radevormwald шағын және орта кәсіпорындармен, басым түрінде қызмет көрсету саласында ерекшеленеді. Кёльн және Дюссельдорфқа теміржол байланысы және жалпы көлік инфрақұрылымы тұрғысынан қала шеткерлеу жағдайда орналасқан. Бұл демалыс пен табиғаттан ләззат алу үшін ресурстарды пайдалануға мүмкіндік береді, сондай-ақ қалаға салыстырмалы түрде жоғары өмір сүру сапасын сыйлайды. Бергишен аймағындағы көптеген басқа жерлердегідей, көне тарихи ғимараттар сақталмаған. Бірақ 1802 жылы болған соңғы ірі өрттен қалалық саябақтағы тарихи бақша үйі аман қалды, ол ерекше жағдай.

Қалдықтар

Хис Милл (әрі қарай Ең төменгі Милл деп аталады). Бүгінде бұл диірменді азық-түлік компаниясы пайдаланады. Диірмен жабдықтарының қалдықтары әлі де сақталып тұр. Лухнер Милл. Қазір жоқ, Леймхолер диірменінің жанында орналасқан. Леймхолер диірмені. Уэльфе бұлағында; атауы Леймхол жерінен алынған. Ламбеккер Милл. Диірменнің өзі туралы ештеңе белгілі емес. Беке деген сөз төменгі неміс тілінде "бұлақ" дегенді білдіреді және аймақтағы көптеген жер аттарында қолданылады. Ламбек жері 1789 жылы Лангенбек (= ұзын бұлақ) деп аталған. Нейенхаммер. Бұл диірмен Уэльфе бұлағындағы балға зауыты болған. Қазір тек жер аты және троут өсіруге пайдаланылатын бірнеше ғимараттар қалған. Жоғарғы Милл. Уэльфе бұлағында. Бүгінде бұл әдемі қалпына келтірілген бұрынғы диірмен азық-түлік бизнесі болып табылады. Стутер Милл. Бұл Бевер өзеніндегі ұн диірмені еді. Ол 1828 жылы көне жер тізімінде тіркелген және Stötermühle деп те аталды. 1902 жылы ескі Беверталь бөгетін салу үшін диірмен бұзылды. Құс диірмені. Қазір тұрған жоқ. 1804 жылы бұл жерде Vogelsmühle тоқыма фабрикасы болды, ол кейін дамитын тоқыма өнеркәсібінің алға басушысы болды. Вибах диірмені. 1956 жылы Вибах аңғарының шығысындағы диірмен бұзылды. Бүгінде бұл аймақ Вюперталь бөгеті жүйесінің бөлігі болып табылатын Вибах бөгетімен су басқан.

Іс-шаралар күнтізбесі

1948 жылдан бері Radevormwald мәдени үйірмесі жыл сайын мәдени шаралар бағдарламасын ұйымдастырып келеді, оның ішінде сахналық қойылымдар, мюзиклдер, кабарелер және концерттер бар. Бұл шаралар Радевормувальд қалалық әкімдігінің ғимаратында өтеді. Радевормувальд қалалық фестивалі әдетте мамыр айының бірінші демалыс күнінде өтеді. Атыс және үй жәрмеңкесін қамтитын Радевормувальд жәрмеңкесі – Радевормувальд күнтізбесінің тұрақты бөлігі. Бірнеше жылдан бері жаз айларында қала орталығында белгілі велошабандылар қатысатын веложарыс өткізіліп келеді. Қыркүйек айында дәстүрлі шабдалы жәрмеңкесі өтеді. Қазан айының бірінші демалыс күндері мәдени муниципалитет Оңкфельдте дәстүрлі егін жинау мерекесін ұйымдастырады.

Денсаулық сақтау қызметі

Йоханнитер (Knights Hospitaller) ауруханасы жергілікті тұрғындарға денсаулық сақтау қызметтерін ұсынады.