Кіріспе
Кедергілік опция – бұл негізгі активтің бағасы опцияның өмірлік мерзімінде белгілі бір кедергі деңгейін өткен жағдайда ғана төлем беретін опция.
Кедергі оқиғалары
Кедергілік оқиға негізгі актив кедергі деңгейін басып өткен кезде орын алады. Кедергілік оқиғаны "негізгі актив белгілі бір деңгейде немесе одан жоғары деңгейде сауда жасады" деп анықтау қарапайым сияқты көрінсе де, шындығында бұл оңай емес. Егер негізгі актив тек бір рет сол деңгейде сауда жасаса не болады? Бұл сауда қанша көлемде болуы керек? Ол міндетті түрде биржада болуы керек пе, әлде жеке тұлғалар арасында жасалған келісім болуы мүмкін бе? Опциондық нарықтарға кедергілік опциондары алғаш енгізілген кезде көптеген банктер кедергілік оқиғаның қандай жағдайды құрайтыны туралы өз серіктерімен келіспеушіліктерге байланысты құқықтық мәселелерге тап болды.
Вариациялар
Кедергі опциялары кейде жеңілдікпен (ребате) бірге келеді, ол кедергі оқиғасы болған жағдайда опция иесіне төленетін сыйақы болып табылады. Жеңілдік оқиға болған кезде немесе мерзімі біткенде төленуі мүмкін. Дискретті кедергі – бұл кедергі оқиғасы үздіксіз кедергіге қарағанда дискретті уақыт аралықтарында қарастырылатын кедергі. Париж опциясы – бұл негізгі құралдың бағасы белгілі бір уақыт бойы кедергінің «бұрыс» жағында болғаннан кейін ғана кедергі шарты қолданылатын кедергі опциясы. Турбо-уоррант – бастапқыда қолма-қол ақшада болып, кедергі деңгейінің страйк бағасына тең болатын кедергі опциясы, атап айтқанда, нокаут колл опциясы. Кедергі опциялары американдық, Бермудалық немесе еуропалық стильде жүзеге асырылуы мүмкін.
Бағасы
Барьерлік опцияларды бағалау қиын болуы мүмкін, өйткені басқа қарапайым опциялардан айырмашылығы олар жолға тәуелді – яғни, опцияның құны кез келген уақытта тек сол кездегі негізгі активтің бағасына ғана емес, сонымен қатар негізгі активтің өткен жолына да байланысты (егер ол кедергіні басып өтіп кетсе, кедергі оқиғасы орын алады). Классикалық Black-Scholes әдісі тікелей қолданылмаса да, бірнеше күрделі әдістерді қолдануға болады: Барьерлік опцияларды бағалаудың ең қарапайым жолы – ванильдік опциялардың статикалық көшірмелік портфелін пайдалану (оларды Black-Scholes арқылы бағалауға болады), ол мерзімі біткен кезде және кедергі бойындағы белгілі бір дискретті уақыттарда барьерлік опцияның құнын имитациялайды. Бұл әдісті Питер Карр ұсынған және барлық типтегі барьерлік опциялар үшін жабық түрдегі бағалар мен көшірмелік стратегияларды ұсынады, бірақ көбінесе тек Black-Scholes моделінің дұрыс екенін болжай отырып. Сондықтан, бұл әдіс ұшқышталдық қисыны (volatility smile) болған кезде тиімсіз. Сандық әдістерді қолданатын, бірақ оған ұқсас әдіс үшін Дерманның «Статикалық опцияларды көшіру» еңбегін қараңыз. Тағы бір тәсіл – негізгі активтің максималды (немесе минималды) мәнінің заңдылығын зерттеу. Бұл тәсіл барьерлік опцияларға нақты (жабық) бағалар береді. Тағы бір әдіс – жекеше дифференциалдық теңдеу (ЖДТ) әдісі. Сыртқы барьерлік опцияны қанағаттандыратын ЖДТ, Black және Scholes болжамдары бойынша ванильдік опцияны қанағаттандыратын ЖДТ-мен бірдей, бірақ қосымша шекаралық шарттармен, онда негізгі актив барьерге тиген кезде опцияның құны нөлге теңеледі. Нақты формула алу қиын болған жағдайда, барьерлік опцияларды Монте-Карло опциялық моделімен бағалауға болады. Алайда, осы әдісті қолдану сандық тұрақсыздыққа алып келеді, себебі «гректерді» (сезімталдықтарды) есептеу қиын. Жылдамдату үшін, опция бағасын есептеу үшін шекті айырмашылықтар әдісін қолдануға болады, бұл ЖДТ-ны шекаралық шарттан кері бағытта диффузиялайды (яғни, мерзімі біткен кездегі соңғы төлем, сонымен қатар барьер бойындағы құнның кез келген уақытта 0-ге тең болуы). Яқындығы бойынша шекті айырмашылықтар әдісі де, Crank-Nicolson схемасы да өз артықшылықтарына ие. Биномдық ағаш опциялық бағалауының қарапайым тәсілі де қолданылады.
The simplest way to value barrier options is to use a static replicating portfolio of vanilla options (which can be valued with Black–Scholes), chosen so as to mimic the value of the barrier at expiry and at selected discrete points in time along the barrier. This approach was pioneered by Peter Carr and gives closed form prices and replication strategies for all types of barrier options, but usually only by assuming that the Black Scholes model is correct. This method is therefore inappropriate when there is a volatility smile. For a more general but similar approach that uses numerical methods, see Derman's "Static Options Replication." Another approach is to study the law of the maximum (or minimum) of the underlying. This approach gives explicit (closed form) prices to barrier options. Yet another method is the partial differential equation (PDE) approach. The PDE satisfied by an out barrier options is the same one satisfied by a vanilla option under Black and Scholes assumptions, with extra boundary conditions demanding that the option become worthless when the underlying touches the barrier. When an exact formula is difficult to obtain, barrier options can be priced with the Monte Carlo option model. However, computing the Greeks (sensitivities) using this approach is numerically unstable. A faster approach is to use Finite difference methods for option pricing to diffuse the PDE backwards from the boundary condition (which is the terminal payoff at expiry, plus the condition that the value along the barrier is always 0 at any time). Both explicit finite differencing methods and the Crank–Nicolson scheme have their advantages. A simple approach of binomial tree option pricing also applies.