Кіріспе

1957 жылы Натан Х. Джуранның АҚШ-та түсірілген ғылыми фантастикалық монстр фильмі.

Сюжет

Оңтүстік теңізде жанартау жарылып, Солтүстік мұздығының мұздықтары қозғалады. Мұзда миллиондаған жылдар бойы тұтқында қалған 60 метрлік дұғашы құлпынай, күйін қозғайды. Канаданың солтүстігіндегі әскери станса Red Eagle One қызметкерлері, қашықтықтан ерте ескерту желісін бақылап, бір аванпостындағы адамдардың байланысқа шықпағанын байқайды. Полковник Джо Паркман командирі тергеу үшін сол жаққа ұшып келеді, ал посттың қирағанын, адамдарының жоғалғанын және сырттағы қарда алып кесіктерді табады. Джо радарда бір белгіні байқағанда, ұшқыштарын тексеруге жібереді, бірақ нысанасы жоғалады. Әскери-әуе күштерінің ұшағына дұғашы құлпынай шабуыл жасайды. Джо апат орнын іздеп, үлкен кесіктерден басқа, қардың ішінде бір метрдей ұзындықтағы шұңқыр табады. Ол оны Колорадо штатының Колорадо-Спрингс қаласындағы Ұлттық әуе қорғанысы (CONAD) басшысы генерал Марк Фордқа жеткізеді. Форд ғалымдарды, соның ішінде профессор Антон Гунтерді шақырып, нысанды зерттейді. Олар анықтап ала алмағандықтан, Гунтер Табиғат тарихы мұражайының палеонтологы доктор Недрик Джексонды шақыруды ұсынады. Нед нысанды қарап шыққаннан кейін, оның жәндіктің аяғынан жұлынған шұңқыр екенін анықтап, оны алып дұғашы құлпынайға дейін таратады. Арктикада дұғашы құлпынай инуиттер ауылына шабуыл жасайды. Нед Red Eagle One-ға қосымша тексеру үшін жіберіледі. Мұражай журналының редакторы Мардж Блейн оған фотограф ретінде еріп жүруге рұқсат алады. Базадағы барлық ер адамдар, соның ішінде Джо да Марджға ғашық болады. Сол түні Мардж пен Джо Недке кеңсесіне барып, дұғашы құлпынайды талқылайды. Дұғашы құлпынай ғимаратқа шабуыл жасайды. Толық бөлім автоматты мылтықтармен және от тастағышпен шабуыл жасағанына қарамастан, ол зардап шекпейді және ұшақтар оны қоршағаннан кейін ғана кетеді. Бірнеше сағаттан кейін базада дабыл күйінде болады. Дұғашы құлпынай Канада жағалауындағы қайыққа шабуыл жасайды, яғни сағатына 320 километр жылдамдықпен ұшады. Форд баспасөз мәслихатын шақырып, дұғашы құлпынайдың бар екенін жариялайды және Жер бақылаушылар корпусынан оның қайда екенін анықтауды сұрайды. Келесі бірнеше күн ішінде Нед, Мардж және Джо әскери және азаматтық бақылаушылардың көмегімен жәндіктің қозғалысын қадағалайды. Бір түні Джо Марджді үйіне апарып, қысқа тоқталып, сүйіп алады. Олар аймақтағы көптеген түсіндірілмейтін апаттар туралы хабарларға алаңдайды. Автобустан түсіп жатқан әйел дұғашы құлпынайды көріп, барлық жедел жәрдем қызметкерлері дайындыққа шақырылады. Дұғашы құлпынай Вашингтон, округ Колумбияда көрінеді.

Джо дұғашы құлпынайды теңізге қарай айдауға тырысатын ұшқыштардың бірі, бірақ қалың тұман оны бағытынан шығарып, тікелей оған ұшады. Жарақат алған дұғашы құлпынай жерге құлап, Манхэттен туннеліне кіргенде, Джо қауіпсіз түрде парашютпен жерге түседі. Форд туннельді толығымен жауып, оны түтінмен толтырып, Джо мен оның арнайы тобына қорғаныш береді, олар мылтықтармен және үш химиялық бомбамен қаруланған туннельге кіреді. Олар дұғашы құлпынайға оқ атып, бірақ ол алға қарай жылжып, оларды кері шегінуге мәжбүрлейді. Джо оның бетіне бомба лақтырып, ол құлап, өлді. Форд, Нед, Джо және Мардж туннельге кіріп, жәндікті тексеруге келеді. Мардж оның бетін суретке түсіреді. Джо дұғашы құлпынайдың аяғының қозғалысын көріп, Марджді қорғауға жүгіреді. Нед бұл қозғалыстың тек рефлекстік екенін түсіндірсе де, Джо Марджді құшақтауға мүмкіндік алады.

Өндіріс

"Өлімге алып келетін мантис" режиссер Нейтан Джуранның алғашқы ғылыми-фантастикалық фильмі болды, ол ашылу сахнасының идеясын өзі ойлап тапқанын айтты. Фильм үшін гидравликалық жүйемен жабдықталған, үлкен мантис папер-маше моделі салынды. Оның ұзындығы 61 метр, биіктігі 12 метр, ал қанаттарының ені 46 метрді құрады. Мантистің жүріп немесе ұшып бара жатқан көріністері үшін 2 метрлік және 0 метрлік екі кіші модель де жасалды. Өлімге алып келетін мантистің Вашингтон монументіне өрмелеу сахнасында нағыз тікенді мантис түсірілімдері қолданылды.

Ретроспективті сын

Попкорн Пикчерстің Эндрю Смит фильмге 4/10 бағасын беріп, "Жаңалықтың мүлдем болмауы, шаршаған сюжет, артық қолданылған қойма кадрлары және тіршіліксіз кейіпкерлермен толы болғандықтан, бұл фильмнің радардан жоғалып кеткеніне таң қалмайсыз, ал нағыз классикалар – Them! және 20 мың тереңдіктегі аң үстемдік танытады" деп жазды. Өзінің Fantastic Movie Musings and Ramblings веб-сайтында Дейв Синделар фильмнің есте қалмайтын кейіпкерлерін, қиын сюжетін және кейде дұрыс орындалмаған сахналарын сынады. Бірақ Синделар атап өтті: "Бәріне қарамастан, фильм көңілді және өте қарқынды". Atomic Monsters веб-сайты фильмге жағымды баға беріп, оған "5 атомдық жарылыстан 5-ке тең радиоактивті рейтинг" қойды.

Үй медиасы

Universal компаниясы "The Deadly Mantis" фильмін "The Classic Sci Fi Ultimate Collection Vol. 2" деп аталатын жинақта DVD форматында шығарды, оған тағы төрт фильм кірді: "Доктор Циклоп", "Бейтаныс жер", "Кобра культі" және "Суқұйғыш әйел". Shout! Factory 2019 жылдың 19 наурызында "The Deadly Mantis" фильмін 1-ші аймақтық Blu-ray форматында, Том Уивер мен Дэвид Шектердің аудио түсіндірмелерімен бірге шығарды.

Мұра

1997 жылдың ақпан айында "Қауіпті мантис" Mystery Science Theater 3000 бағдарламасының сегізінші маусымында көрсетілді.