Кіріспе

Шабуылдық әскери ұшу миссиясы

Әуеде кедергі жасау (AI), сондай-ақ терең әуе көмегі (DAS) деп те аталады, бұл жаудың күштеріне тікелей қауіп төндірмейтін нысаналарға қарсы ұрыс ұшақтарының алдын алу шабуылдары мен нысананы атқылауы арқылы, достық күштердің жаумен соғысуын кешіктіру, бұзу немесе қиындыру мақсатын көздейді. Бұл барлық әскери әуе күштерінің дерлік негізгі қабілеті болып табылады және Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері қақтығыстарда қолданылып келеді. Бұл мақсатта пайдаланылатын ұшақтар кедергі жасаушылар деп аталады. Операцияның мақсаттарына байланысты тактикалық және стратегиялық әуеде кедергі жасау арасында айырмашылық жасалады. Тактикалық кедергі жасаудағы негізгі мақсаттар – оқиғаларға жылдам және жергілікті түрде әсер ету, мысалы, жауынгерлік аймаққа бара жатқан күштерді немесе жабдықты тікелей жою арқылы. Керісінше, стратегиялық мақсаттар көбінесе кеңірек және ұзақ мерзімді болады, жаудың жауынгерлік қабілеттеріне тікелей шабуылдар аз, оның орнына инфрақұрылымға, логистикаға және басқа да қолдаушы активтерге назар аударады. Терең әуе көмегі жақын әуе көмегімен байланысты және олардың мақсаттарының арасындағы айырмашылықты көрсетеді. Жақын әуе көмегі, аты айтып тұрғандай, жаумен тікелей қарым-қатынастағы достық жер күштеріне жақын нысаналарға бағытталған, жаумен белсенді соғыс жүргізуді тікелей қолдау үшін тығыз үйлестірілген әуе шабуылдары ретінде жүзеге асырылады. Терең әуе көмегі немесе әуеде кедергі жасау белсенді ұрыстан алыс жүзеге асырылады, стратегиялық жоспарлауға көбірек негізделген және жер күштерімен тікелей үйлестірілмейді. Жақын әуе көмегінен гөрі стратегиялық болғанымен, әуеде кедергі жасауды жердегі операциялармен байланысы жоқ стратегиялық бомбалаумен шатастыруға болмайды. Әуеде кедергі жасау жауынгерлер мен жабдықтың соғыс алаңына жеткенге дейін физикалық жоюына немесе олардың күшін әлсіретуіне, жаудың байланыс желілерін кесіп тастауына, жауынгерлер мен жабдықтың соғыс алаңына жетуіне кедергі келтіруіне мүмкіндік береді. Ол жаудың логистикалық жүйесінде жүйелі тиімсіздіктер туғызып, сарбаздар мен жабдықтың соғыс алаңына баяу немесе экономикалық тұрғыдан тиімсіз жеткізілуіне әкелуі мүмкін.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Францияға шабуылға дейін, одақтастардың стратегиялық бомбалаушы күштері жаудың әуе күштерін және өндіріс құралдарын жоюдан, күтілетін қону аймақтарына теміржол бағыттарын жоюға көшті. Қону операциясы басталғаннан кейін, одақтастардың тактикалық және стратегиялық әуе күштері неміс стратегиялық броньды резервтерін жағалауға жеткізуге және ондағы дивизияларды күшейтуге қарсы пайдаланылды. "Қысым" операциясы (Екінші дүниежүзілік соғыс)

Қырғи қабақ соғыс

Салқын соғыс кезінде НАТО альянсы әуедегі қимылдарды тоқтату концепциясына ден қойды. "Әуедегі қимылдарды тоқтату одақтастардың әскери күштерінің жалпы тиімділігі үшін маңызды. Олардың құрлықта және теңіздегі операцияларды қолдаудағы рөлі, тиісті ұзақ қашықтыққа арналған әуе көлігі және әуеде отын құю қабілеттерін талап етеді." IQAF-тың қимылдарды тоқтатуға жасаған күш-жігері соғыстың алғашқы 45 күнінде ең жоғары деңгейге жетті, бірақ кейін ірі шабуылдармен байланысты сирек миссияларға дейін төмендеді. IIAF-тың қимылдарды тоқтату әрекеттері 1980 жылдың соңына дейін жалғасты, бірақ 1981 жылдың қаңтар айының ортасынан кейін де азайды. Екі тарап та бірін-біріне қатты зиян келтірді, ирандықтар көбірек нәтижеге жеткенімен, ешбір қимылдарды тоқтату әрекеті тиімді болған жоқ және соғыстың нәтижесіне әсер етпеді. Екі тарап та үлкен шығындарға ұшырамас үшін әуе күштерін кері қайтарды, соғысты жеңуге қатысы болмаса да, жеңілістен сақтану үшін пайдалануға болатынына сене отырып.