Толық соғыс: Ұлттық ресурстардың толық жұмылдырылуы

Кіріспе

Ұлттың барлық ресурстары жұмылдырылған қақтығыс. Толық соғыс – кез келген және барлық азаматтық ресурстар мен инфрақұрылымды заңды әскери нысандар ретінде қарастыратын, соғысқа қарсы тұру үшін қоғамның барлық ресурстарын жұмылдыратын және соғыс жүргізуді жауынгер емес азаматтардың қажеттіліктерінен басым ететін соғыс түрі. Бұл термин "қолданылатын қару-жарақ, соғысқа тартылған аумақ немесе жауынгерлер, немесе көзделетін мақсаттар тұрғысынан шектеусіз соғыс, әсіресе соғыс заңдары ескерілмейтін соғыс" деп анықталады. 19 ғасырдың ортасында ғалымдар толық соғысты соғыстың жеке түрі ретінде қарастырды. Толық соғыста жауынгерлер мен жауынгер емес азаматтар арасындағы шекара, қарсы тараптардың барлық адамдарды, соның ішінде жауынгер емес азаматтарды да соғыс күшінде қолданылатын ресурстар ретінде қарастыру мүмкіндігіне байланысты азаяды.

Өмірбаян

"Тоталь соғыс" терминінің тамыры 1935 жылы неміс генералы Эрих Людендорфтың Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы естеліктері – Der totale Krieg ("Тоталь соғыс") жарық көргеннен кейін пайда болды. Кейбір авторлар бұл ұғымды Карл фон Клаузевицтің "Соғыс туралы" атты классикалық еңбегіндегі "абсолюттік соғыс" ("absoluter Krieg") деп қарастырады, бірақ ол бұл терминді қолданбаған; ал басқалары Клаузевицті әртүрлі интерпретациялайды. "Тоталь соғыс" француздық "guerre à outrance" сипаттамасын да қамтиды, ол Франко-пруссия соғысы кезінде қолданылған. Америка Азаматтық соғысы кезінде 1864 жылдың 24 желтоқсанында штаб басшысына жазған хатында Одақ генералы Уильям Текумсе Шерман Одақтың "жау әскерлерімен ғана емес, сонымен қатар жаушыл халықпен күресіп жатқанын, және қарттар мен жастар, байлар мен кедейлердің бәрі соғыстың қатал ықпалын сезінуі керек, олардың әскери құрылымдарымен қатар" деп жазды. Ол Шерманның теңізге жасаған жорылын қорғады, бұл операция Грузиядағы инфрақұрылымды кең ауқымда қиратты. АҚШ Әскери-әуе күштерінің генералы Кертис Лемей ядролық дәуірге сай концепцияны жаңартты. 1949 жылы ол алғаш рет ядролық дәуірдегі тоталь соғыстың бүкіл ядролық қару-жарақты бір соққымен жеткізіп беруден тұратынын, тіпті "бір ұлтты жоюға" дейін баратынын ұсынды.

Орта ғасырлар

Шығыс Мичиган университетінің ғалымдары жазған "Cengage Advantage Books: World History" оқулығында, "тоталитарлық соғыс әдетте ХХ ғасырдың екі жаһандық соғысымен байланысты болғанымен, тоталитарлық соғыстың мысалдары ХХ ғасырға дейін де болған сияқты" делінеді. Олар былай деп жазады:

"Агрессор ел ретінде ежелгі моңғолдар, қазіргі нацистерден кем емес, әскери қызметкерлер, соғысқа қатыспаған жұмысшылар, барлау, көлік, ақша және жабдықтаманы қоса алғанда, барлық қолдағы ресурстарды жинақтап, жауға қарсы тоталитарлық соғыс жүргізді."

Еуропа

Принстон университетінің француз тарихы профессоры Дэвид А. Белл өзінің «Бірінші тотальді соғыс: Наполеонның Еуропасы және соғыс жүргізудің қалыптасуы» атты кітабында француз революциялық соғыстары Еуропаның құрлық бөлігіне тотальді соғыстың алғашқы тұжырымдамаларын, мысалы, жаппай әскери шақыруды (levée en masse) енгізгенін айтады. Ол жаңа республиканың Еуропалық мемлекеттердің күшті коалициясынан қауіп көргендігін және бұрын-соңды болмаған соғыс күш-жігерінде елдің барлық ресурстарын пайдаланғанын, оның ішінде levée en masse (жаппай әскери міндеттілік) болғанын мәлімдейді. 1793 жылдың 23 тамызына дейін француз майдандық күштерінің саны 800 000-ға жетті, ал барлық әскери қызметтердегі жалпы саны 1,5 миллион адамды құрады – Батыс тарихында миллионнан астам әскердің жұмылдырылған алғашқы жағдайы. Осы сәттен бастап, оның жаулары республиканың жерінен қуылғанға дейін барлық француз азаматтары әскерге тұрақты түрде шақырылады. Жас жігіттер соғысады; үйленген ерлер қару-жарақ жасап, азық-түлік тасымалдайды; әйелдер шатырлар мен киім тігіп, госпитальдерде қызмет етеді; балалар ескі матаны зығырға айналдырады; қарттар жауынгерлердің рухын көтеріп, патшаларға қарсы жеккөрушілік пен республиканың бірлігін уағыздау үшін қалалық алаңдарға шығады. 1812 жылғы Ресей жорығында ресейлік әскерлер француздардың жабдықталуын қиындырып, инфрақұрылым мен шаруашылықты жойып, шегінді. 1813 жылғы жорықта одақтас күштер неміс майданында шамамен бір миллион адамды құрады, ал екі жылдан кейін «Жүз күн» кезеңінде француз жарлығы 2,5 миллион адамды жұмылдыруға шақырды (бірақ Ватерлоо шайқасынан жеңіліске ұшыраған кезде оның бестен бірі ғана жұмылдырылды). 1808-1814 жылдар аралығындағы ұзаққа созылған Пиреней соғысында шамамен 300 000 француз әскері тұрақты түрде басып алынды, оларға қоса, бірнеше жүз мың испандық, португалдық және британдық әскерлер, сондай-ақ үлкен және тұрақты партизандық қозғалыс қатысты – нәтижесінде Пиреней соғысында француздардың 300 000-ға жуық әскері қаза тапты. Франко-прусс соғысы 1864 жылғы Женева конвенциясының бұзылуымен жүргізілді, онда «Еуропалық қоғамдық пікір соғыс кезінде азаматтар мен әскерлерге гуманитарлық қарым-қатынас көрсетуді күтті».

In his book, The First Total War: Napoleon's Europe and the Birth of Warfare as We Know it, David A Bell, a French History professor at Princeton University argues that the French Revolutionary Wars introduced to mainland Europe some of the first concepts of total war, such as mass conscription. He claims that the new republic found itself threatened by a powerful coalition of European nations and used the entire nation's resources in an unprecedented war effort that included levée en masse (mass conscription). By 23 August 1793, the French front line forces grew to some 800,000 with a total of 1.5 million in all services—the first time an army in excess of a million had been mobilised in Western history:

From this moment until such time as its enemies shall have been driven from the soil of the Republic all Frenchmen are in permanent requisition for the services of the armies. The young men shall fight; the married men shall forge arms and transport provisions; the women shall make tents and clothes and shall serve in the hospitals; the children shall turn old lint into linen; the old men shall betake themselves to the public squares in order to arouse the courage of the warriors and preach hatred of kings and the unity of the Republic. During the Russian campaign of 1812 the Russians retreated while destroying infrastructure and agriculture in order to effectively hamper the French and strip them of adequate supplies. In the campaign of 1813, Allied forces in the German theatre alone amounted to nearly one million whilst two years later in the Hundred Days a French decree called for the total mobilisation of some 2.5 million men (though at most a fifth of this was managed by the time of the French defeat at Waterloo). During the prolonged Peninsular War from 1808 to 1814 some 300,000 French troops were kept permanently occupied by, in addition to several hundred thousand Spanish, Portuguese and British regulars, an enormous and sustained guerrilla insurgency—ultimately French deaths would amount to 300,000 in the Peninsular War alone. The Franco Prussian War was fought in breach of the recently signed Geneva Convention of 1864, when "European opinion increasingly expected that civilians and soldiers should be treated humanely in war".

Солтүстік Америка

1779 жылғы Салливан экспедициясы – тотальді соғыстың бір мысалы болды. Американың жергілікті халқы мен лоялистер күштері шалғай шекаралық аймақтарда американдық фермерлерді жаппай қырғынға ұшыратып, малдарды өлтіріп, ғимараттарды өртеп тастағанда, генерал Джордж Вашингтон генерал Джон Салливанды 4000 әскермен Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі олардың елді мекендерін "толығымен жою және қирату" үшін жіберді. Экспедиция "14 қала мен ең өнімді жүгері дақылдарын" жойғанда тек бір шағын шайқас болды. Жергілікті американдықтар Канадаға қашып кетті, онда британдықтар оларды тамақтандырды; соғыс аяқталғаннан кейін олар сол жерде қалды. Американдық Азаматтық соғысындағы Шерманның 1864 жылдың 15 қарашасынан 21 желтоқсанына дейінгі Теңізге жасаған жорығы кейде Шерман "қатаң соғыс" терминін қолданған тотальді соғыстың мысалы ретінде қарастырылады. Кейбір тарихшылар бұл белгілеуге қарсы шығады, өйткені Шерманның науқаны негізінен әскери нысандарға бағытталған және Шерман әскерлеріне азаматтардың үйлерін сақтауға бұйрық берген.

Әуе соғысы

Азаматтарды әуеден бомбалау Бірінші дүниежүзілік соғыста алғаш рет стратегия ретінде қабылданды, ал осы стратегияның басты жақтаушысы Питер Штрассер "Әуе кемелерінің басшысы" (Führer der Luftschiffe; F. d. L.) болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның стратегиялық бомбалауын жүзеге асырған негізгі күш – Германияның императорлық теңіз күштерінің цеппелиндерінің бас қолбасшысы Штрассер, бейбіт тұрғындарды да, әскери нысаналарды да бомбалауды тотал соғыстың қажетті бөлігі деп есептеді. Ол, азаматтардың қаза болуы мен ішкі инфрақұрылымға келтірілген зиян – бұл үгіт құралы ғана емес, сонымен қатар майданға жұмсалатын күштерді аударудың да жолы екенін айтты. "Біз қарсыластың жүрегі соққан жерге соққы береміз деп бізді 'бала өлтірушілер' деп айыптады." Бүгінде жауынгер емес адам деген ұғым жоқ. Қазіргі заманғы соғыс – тотал соғыс. | Питер Штрассер

Насихаттау

Британиядағы тоталдық соғыстың бір ерекшелігі – үкіметтік үгіт-насихат плакаттарын пайдалану арқылы барлық назарды отандық майданға шоғырландыру болды. Плакаттар халық пікірін қалыптастыру үшін, не жеу керектігі және қандай мамандықтарды таңдау керектігі туралы, сондай-ақ соғысқа қолдау көрсетуге деген көзқарасты өзгерту үшін қолданылды. Тіпті музыкалық залдар да үгіт құралы ретінде пайдаланылды, оларда сарбаздыққа шақыруға бағытталған үгіт әндері орындалды. 1915 жылғы наурызда Неув-Шапель шайқасындағы британдықтардың ірі шабуылы сәтсіз аяқталғаннан кейін, британдық бас қолбасшы, фельдмаршал Джон Френч, жетіспеушілік пен нашар сапалы артиллериялық оқ-дәрілерді кінәлады. Бұл 1915 жылғы Оқ-дәрі дағдарысына әкелді, ол либералдық үкіметті және Х.Х. Асквиттің премьер-министрлігін құлатты. Ол либералдар басымдығымен жаңа коалициялық үкімет құрды және Дэвид Ллойд Джорджты Оқ-дәрі министрі етіп тағайындады. Бұл батыс майданында одақтастардың жеңіске жетуі үшін бүкіл экономика соғысқа бағытталуы керек екенін мойындау болды. Нацистік Германияны қолдаушы Карл Шмитт тоталдық соғыс – "тоталдық саясат" дейді, яғни баспасөз бен экономиканы тікелей бақылауға алатын авторитарлық ішкі саясат. Шмитт пікірінше, тоталдық соғысқа барлық әлеуметтік және экономикалық ресурстарды толыққанды жұмылдыруға бағытталған тоталдық мемлекет тоталдық соғыстан бұрын пайда болады. Ғалымдар бұл тоталдық мемлекет тұжырымдамасының бастаулары бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Германия мемлекетінде болғанын, ол баспасөзді және экономикалық және әлеуметтік өмірдің басқа да салаларын толық бақылағанын, бұл "1914 жылғы идеялар" деп аталатын мемлекеттік идеологияның мәлімдемесінде көрсетілгенін ескереді.

Рациондау

Жас жігіттер шаруашылықтарды тастап майданға кеткенде, Ұлыбритания мен Германиядағы ішкі азық-түлік өндірісі азайды. Ұлыбритания жауабы – көбірек азық-түлік импорттау болды, бұл Германияның шектеусіз суасты кемелері арқылы соғыс жүргізуіне қарамастан жасалды, сондай-ақ рациондау енгізілді. Корольдік теңіз күштерінің неміс порттарын блокадалауы Германияға азық-түлік импорттауға кедергі келтірді және Германияда азық-түлік дағдарысын туғызып, неміс капитуляциясын жеделдетті. Еуропаның дерлік барлық елдері және еуропалық колониялық империялардың бір бөлігі әскер жинады. Азық-түлік рационирование соғыс майданында жүзеге асырылды. Болгария халқының төрттен бірін, яғни 800 000 адамды жұмылдырды, бұл соғыс кезінде кез келген елге қарағанда халықтың үлесі бойынша ең көп көрсеткіш болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс – қазіргі заманның толыққанды соғысының үлгісі болды. Конфликтінің барлық тараптарындағы ресурстарды ұлттық жұмылдыру деңгейі, соғыс алаңы, шақыру арқылы құрылған әскерлердің, әскери-теңіз күштерінің және әуе күштерінің масштабы, соғысқа қатыспайтын азаматтарды (және олардың мүлігін) белсенді нысанаға алу, жанама зиянға деген жалпы немқұрайлылық және соғысушылардың шексіз мақсаттары бұрынғыдан бетер, көп континенттік ауқымда толыққанды соғыстың ерекшелігі болды.

Жапония империясы

Шова дәуірінің алғашқы кезеңінде Жапонияның императорлық үкіметі Қытай және батыс елдеріне қарсы тотальді соғыс жүргізу үшін, сондай-ақ өнеркәсіптік өндірісті арттыру мақсатында бірқатар саясатты іске қосты. Олардың ішінде Ұлттық рухани жұмылдыру қозғалысы және Императорлық үкіметке көмек көрсету қауымдастығы бар еді. Мемлекеттік жалпы жұмылдыру заңының елу бабы болды, ол азаматтық ұйымдарды (соның ішінде кәсіподақтарды) мемлекеттік бақылауға алуға, стратегиялық өнеркәсіптерді мемлекеттік меншікке көшіруге, бағаларды реттеуге және тауарларды нормалауға, сондай-ақ ақпарат құралдарын мемлекеттік басқаруға мүмкіндік берді. Бұл заңдар үкіметке соғыс өндірісін субсидиялау үшін шексіз бюджеттерді пайдалануға және соғыс кезеңіндегі жұмылдыру салдарынан туындаған шығындарды өндірушілерге өтеуге құқық берді. Елу баптың он сегізінде заң бұзушыларға арналған жазалар белгіленген. Өндірісті жақсарту үшін Жапония империясы миллиондаған құл еңбекшілерді пайдаланды және Шығыс Азиядағы 18 миллионнан астам адамды мәжбүрлі еңбекке тартты.

Канада

Канадада терминнің алғашқы қолданылуы жау елдерінің азаматтық халқын нысанаға алуға байланысты емес, елінің ресурстарын жұмылдыруға жеткілікті үлес қосып жатыр ма деген сұрақпен байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Канаданың "тоталды соғыс күш-жігеріне" бағытталғандығы немесе бағытталмағандығы үкіметтегі либералдар мен оппозициядағы консерваторлар арасындағы қатыгез саяси тартыс тақырыбына айналды. Консерваторлар Ұлттық жетекші етіп Артур Мигенді сайлады, ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери шақыруды енгізуге жауапты министр болған және оны қайтадан қолдады. Премьер-министр В. Л. Маккензи Кинг Канаданың әскери шақырусыз да "тоталды соғыс күшін" көрсетуі мүмкін екенін айтып, 1942 жылы осы мақсатта республикалық радио арналарында сөз сөйледі. Миген 1942 жылғы қосымша сайлауда өзіне орын жеңіп алмады, соның салдарынан мәселе қысқа мерзімге тоқтады. Бірақ ақырында, 1944 жылы Канадада жалпыұлттық әскери шақыру және "тоталды соғыс күшін" көрсететін тағы бір белгі ретінде салықтар күрт өсірілді.

Кеңес Одағы

Кеңес Одағы (КСРО) – экономикасы мен қоғамды тоталиттік соғысқа қайта бағыттауға мүмкіндік беретін экономикалық және құқықтық жүйеге ие болған командалық экономика еді. 1941 жылы немістер КСРО-ға басып кірген кезде, Оралдан шығысқа қарай зауыттар мен жұмыс күшін тасымалдау – жоспарлаудың үлкен жетістігі болды. Совет үкіметінің тоталиттік соғысқа бейімділігіне байланысты, тек соғыс өндірісі үшін қажетті зауыттар ғана көшірілді. Екінші дүниежүзілік соғыстың Еуропа театр операциясының Шығыс майданы 1941 жылдың 22 маусымынан 1945 жылдың 9 мамырына дейін Орталық және Шығыс Еуропадағы қақтығысты қамтыды. Бұл тарихтағы әскерилер саны, жабдықтары және қаза тапқандар саны бойынша ең ірі соғыс театры болды және беспрецедентті қатігездігімен, қиратуымен және адам өмірінің зор шығындарымен әйгілі болды (Екінші дүниежүзілік соғыстағы қаза тапқандарды қараңыз). Шайқастарға жүздеген шақырымдық майдан бойында миллиондаған неміс, венгр, румын және совет әскерлері қатысты. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыстың ең қанды бір майданы болды. Ғалымдардың пікірінше, соғыс кезінде 27 миллионға дейін совет азаматы қаза тапқан, оның ішінде кем дегенде 8,7 миллион сарбаз Гитлер әскерлерімен шайқаста немесе тұтқын лагерлерінде қайтыс болған. Миллиондаған бейбіт тұрғындар аштықтан, суықтан, жасалған зұлматтардан және жаппай қырғындардан көз жұмды. Остік державалар шығыста 5 миллионнан астам сарбазын, сондай-ақ мыңдаған бейбіт тұрғындарды жоғалтты. Сталинград шайқасы кезінде, жаңадан салынған Т-34 танктері бояу жетіспеуіне байланысты боялмай, тікелей заводтан майданға жіберілді. Бұл КСРО-ның тоталиттік соғыс саясатына деген адалдығын көрсетеді.

Америка Құрама Штаттары

Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ-та бұрын-соңды болмаған ұлттық ресурстар жұмылдырылды, нәтижесінде әлі күнге дейін бар әскери-өнеркәсіптік кешен құрылды. АҚШ-қа тікелей қауіп төндірмесе де, Пёрл-Харбордан кейін елдің барлық ресурстарын Германия мен Жапонияны жеңуге жұмылдыру қажеттігі түсінілді. Көптеген маңызды емес салалар шектелді, тыйым салынды немесе бақылауға алынды, ал жас, отбасысы жоқ ер адамдардың көпшілігі әскерге шақырылды. 1940 жылға дейін Францияның құлауы Фейк соғысын аяқтап, шұғыл қажеттіліктерді көрсеткенге дейін үлкен жеделдік болған жоқ. Дегенмен, президент Франклин Рузвельт әрекет етуден бұрын қоғамдық пікірді нығайтуға тырысты. 1940 жылы бейбіт уақыттағы алғашқы әскерге шақыру өтті, сонымен қатар британдықтарға көмек көрсету үшін «Ленд-Лиза» бағдарламалары және қытайға жасырын көмек көрсетілді. Алайда, американдық қоғам Еуропа мен Азияның мәселелеріне араласуға қарсы болды. 1941 жылы Кеңес Одағы шабуылға ұшыраған соңғы ел болды, АҚШ та көмек көрсетті. Американдық кемелер одақтас елдерге көмек конвойларын суасты қайықтарынан қорғады, ал Жапонияға қарсы толық сауда эмбаргосы салынды, оның зауыттары мен әскеріне Қытайдағы шабуылдау әрекеттерін жалғастыру үшін қажетті шикізаттан айырылды. 1941 жылдың соңында Жапонияның армиясы билікке ие болған үкімет Батыс державалары сауда арқылы тауар бермейтіндіктен, Оңтүстік-Шығыс Азия мен Индонезияның стратегиялық ресурстарын күшпен басып алуға шешім қабылдады. Бұл жоспарға Гонконгтағы, Филиппиндегі, Малайядағы американдық және британдық күштерге, сондай-ақ Пёрл-Харбордағы АҚШ теңіз базасына және кемелеріне күтпеген шабуылдар кірді. Осы шабуылдарға жауап ретінде Ұлыбритания мен АҚШ келесі күні соғыс жариялады. Бірнеше күннен кейін нацистік Германия және фашистік Италия АҚШ-қа соғыс жариялады, нәтижесінде АҚШ екінші дүниежүзілік соғысқа толыққанды қатысты. АҚШ үлкен соғысқа дайындала бастағанда, ақпараттық және үгіт-насихат жұмыстары күшті қарқынмен жүргізілді. Азаматтар (балаларды қоса алғанда) май, май және металл сынықтарын жинау науқандарына қатысуға шақырылды. Көптеген зауыттар соғысқа қажетті өнімдерді шығару үшін қайта жабдықталды. Соғыс кезінде бұрын-соңды болмаған өндіріс деңгейлеріне қол жеткізілді; бірнеше мың тонналық конвой кемелері бір жарым айда салынып, бұрынғы автомобиль зауыттарынан танктер шығарылды. АҚШ екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін бірнеше жыл ішінде 18-30 жас аралығындағы, баласы жоқ және әскери қызметке жарамды еркектердің көпшілігі соғыс аяқталғанға дейін әскерге шақырылды, ал әйелдер бұрынғы жұмыстарында рекордтық сандарда жұмыс істеді. Өндірістік қуатты соғыс қажеттіліктеріне бағыттау үшін тұтыну тауарларына қатаң рациондау жүйесі енгізілді. Бұрын қол сұғылмаған аймақтар соғысқа жұмылдырылды. Академиктер технократтарға айналды, үй шаруасындағылар бомба жасаушылар болды (соғыс кезінде өнеркәсіпте көптеген әйелдер жұмыс істеді), кәсіподақтар мен бизнесмендер өндірістің үлкен армияларының басшылары болды. АҚШ-тың ғылыми қауымдастығы бұрын-соңды болмағандай жұмылдырылды, математиктер, дәрігерлер, инженерлер және химиктер алдындағы мәселелерді шешуге бар күштерін жұмсады. Соғыс аяқталған кезде медицина, физика, инженерлік және басқа да ғылымдар саласында көптеген жаңалықтар жасалды. Бұл Манхэттен жобасындағы Лос-Аламос Ұлттық зертханасында жұмыс істеген теориялық физиктердің еңбегін қамтыды, нәтижесінде «Троица» ядролық сынағы жасалып, атом дәуірі басталды. Соғыста АҚШ 407 316 әскери қызметшіні жоғалтты, бірақ басқа қатысушы елдерге қарағанда азаматтық және өнеркәсіптік инфрақұрылымына аз зиян келді. Соғыстан кейін АҚШ екі супердержаваның бірі ретінде пайда болды.

The United States underwent an unprecedented mobilisation of national resources for the Second World War, creating a military industrial complex that still exists. Although the United States was not in danger of an existential attack, the national sense after Pearl Harbor was to use all the nation's resources to defeat Germany and Japan. Most non essential activities were rationed, prohibited or restrained, and most of the fit unmarried young men were drafted. There was little urgency before 1940, when the collapse of France ended the Phoney War and revealed urgent needs. Nevertheless, President Franklin Roosevelt moved to first solidify public opinion before acting. In 1940 the first peacetime draft was instituted, along with Lend Lease programs to aid the British, and covert aid was passed to the Chinese as well. American public opinion was still opposed to involvement in the problems of Europe and Asia, however. In 1941, the Soviet Union became the latest nation to be invaded, and the U. S. gave its aid as well. American ships began defending aid convoys to the Allied nations against submarine attacks, and a total trade embargo against the Empire of Japan was instituted to deny its military the raw materials its factories and military forces required to continue its offensive actions in China. In late 1941, Japan's Army dominated government decided to seize by military force the strategic resources of South East Asia and Indonesia since the Western powers would not give Japan these goods by trade. Planning for this action included surprise attacks on American and British forces in Hong Kong, the Philippines, Malaya, and the U. S. naval base and warships at Pearl Harbor. In response to these attacks, the UK and U. S. declared war the next day. Nazi Germany declared war on the U. S. a few days later, along with Fascist Italy; the U. S. found itself fully involved in a second world war. As the United States began to gear up for a major war, information and propaganda efforts were set in motion. Civilians (including children) were encouraged to take part in fat, grease, and scrap metal collection drives. Many factories making non essential goods retooled for war production. Levels of industrial productivity previously unheard of were attained during the war; multi thousand ton convoy ships were routinely built in a month and a half, and tanks poured out of the former automobile factories. Within a few years of the U. S. entry into the Second World War, nearly every man without children fit for service, between 18 and 30, was conscripted into the military "for the duration" of the conflict, and unprecedented numbers of women took up jobs previously held by them. Strict systems of rationing of consumer staples were introduced to redirect productive capacity to war needs. Previously untouched sections of the nation mobilised for the war effort. Academics became technocrats; home makers became bomb makers (massive numbers of women worked in industry during the war); union leaders and businessmen became commanders in the massive armies of production. The great scientific communities of the United States were mobilised as never before, and mathematicians, doctors, engineers, and chemists turned their minds to the problems ahead of them. By the war's end, a multitude of advances had been made in medicine, physics, engineering, and the other sciences. This included the efforts of the theoretical physicists working at the Los Alamos National Laboratory on the Manhattan Project, which led to the Trinity nuclear test and thus brought about the Atomic Age. In the war, the United States lost 407,316 military personnel, but had managed to avoid the extensive level of damage to civilian and industrial infrastructure that other participants suffered. The U. S. emerged as one of the two superpowers after the war.

Шартсыз берілу

Шын мәнінде, Дрезден – қару-жарақ өндіріс орталықтарының көптігімен, сақталған үкіметтік орталықпен және шығысқа қарайғы маңызды көлік түйіні болды. Ол енді мұның ешқайсысы емес. |source=Әуе маршалы Артур Харрис, 1945 жылғы 29 наурызда Әуе министрлігіне жолданған меморандумында

АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін Франклин Д. Рузвельт Касабланка конференциясында Германия, Италия және Жапонияның Оділ державаларына қарсы соғыстың мақсаты – толық капитуляция екенін басқа одақтастар мен баспасөзге жариялады. Осы жариялауға дейін Оділ державаларының жекелеген режимдері Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңындағы сияқты қарулы келісімге келісе алатын еді, содан кейін соғыстың жеңіліске ұшырағанын сезгенде шартты капитуляцияға баратын. Басты Оділ державаларының толық капитуляциясы соғыстан кейінгі Нюрнберг процесінде құқықтық мәселе тудырды, себебі процестер 1929 жылғы Женева конвенциясының 63 және 64-баптарына қайшы келе жатқандай көрінді. Әдетте, мұндай сот процестері жеңілген елдің заң жүйесі шеңберінде өткізіледі, мысалы, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Румыния халық трибуналдарында болғандай. Мұны болдырмау үшін одақтастар басты соғыс қылмыскерлері соғыс аяқталғаннан кейін ұсталғанын, сондықтан олар соғыс тұтқындары емес және Женева конвенциялары оларға қатысты емес деп мәлімдеді. Сонымен қатар, Оділ режимдерінің құлауы толық жеңіліс (дебеллацио) құқықтық жағдайын жасады, сондықтан 1907 жылғы Гаага конвенциясының әскери оккупацияға қатысты ережелері қолданылмайды.