Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Махараштра штатындағы муниципалитет, Үндістан
the municipality in Maharashtra, India
Тарих
Бид – орта ғасырлық дәуірден бастау алған тарихи қала. Оның ерте тарихы бұйырмаған. Тарихшылар археологиялық қалдықтарға сүйене отырып, қала Девагири (Даулатабад) Ядава әулетінің билеушілері (1173–1317) тарапынан негізделген болуы мүмкін деп болжайды. Кейін Бидті Британдық Үндістан кезеңінде Низамдар басқарды. 1948 жылдың қыркүйегінде өткен "Поло" операциясы – бұл Хайдарабадқа жасалған "Полициялық әрекеттің" кодолық атауы. Бұл әскери операция барысында Үндістан қарулы күштері Хайдарабад мемлекетіне басып кіріп, оның Низамын құлатып, мемлекетті Үндістанға қосып алды. Бид 1956 жылға дейін қосылған Хайдарабад мемлекетінің құрамында болды, содан кейін Бомбей президенттігіне енгізілді. 1960 жылдың 1 мамырында тілдік принцип бойынша Махараштра штаты құрылды, ал маратхи және мұсылман халқы басым Бид ауданы Махараштраның бір бөлігіне айналды.
Beed is a historical city of possibly medieval origin. Its early history is obscure. Historians speculate, based on archaeological remains, that the city might have been founded by the Yadava rulers (1173–1317) of Devagiri (Daulatabad). Beed was later governed by the Nizams during the period of British India. Operation Polo, the code name of the Hyderabad "Police Action", was a military operation in September 1948 in which the Indian Armed Forces invaded the State of Hyderabad and overthrew its Nizam, annexing the state into India. Beed remained in annexed Hyderabad state until 1956 when it was included in Bombay Presidency. On 1 May 1960 Maharashtra state was created on a linguistic basis, and Marathi & Muslim dominated Beed district became part of Maharashtra.
Құрылтай және атауы
Бидтің ерте тарихы белгісіз, оның негізі мен ерте тарихы туралы тарихи мәліметтерде қайшылықтар бар. Аңыз бойынша, Бид Пандалар мен Курустар дәуірінде Дургавати ретінде мекендеген. Кейіннен оның аты Бални болып өзгертілді. Викрамадитьяның қарындасы Чампавати оны басып алып, Чампаватинагар деп атады. Содан кейін қала Чалукия, Раштракута және Ядава әулеттерінің билігіне көшіп, мұсылман үкіметіне бағынды. Дегенмен, кейбір ғалымдар оның Девагири (Даулатабад) Ядава билеушілері тарапынан құрылған болуы мүмкін дейді. «Тарих-и Бир» (Бид тарихы) Мұхаммед бин Туғлуқтың қаланың ішінде және айналасында бекініс және бірнеше құдықтар салғаннан кейін оны Бир (араб тілінде بئر – «құдық») деп атағанын айтады. Қаланың жер асты сулары мол болғандықтан, құдықтар қазылғанда су бірнеше метр тереңдікте табылды. Соңғы уақыттарға дейін қалада көптеген құдықтар болды. Сумен жабдықтаудың қазіргі заманауи жүйесіне байланысты олардың маңызы азайды, сондықтан көпшілігі толтырылды. Қазіргі Бид атауы қалай пайда болғаны белгісіз. Кем дегенде екі түрлі дәстүр бар. Бірінші дәстүр бойынша, аудан Балағат тауларының етегінде орналасқандықтан, ол ойыс сияқты көрінеді, сондықтан оны Бил (маратхи тілінде «ойыс») деп атаған, ол уақыт өте Бідке айналды. Екінші дәстүрге сәйкес, ежелгі Үндістанның Явана (яван) билеушісі суды өте аз тереңдікте тапқаннан кейін оны Бхир (парсы тілінде ٻھېڔ – «су») деп атаған. Мүмкін, осы дәстүрде Мұхаммед бин Туғлуқ Явана билеушісі ретінде еске алынған болуы мүмкін. Мұсылмандар Деканды ғасырлар бойы биледі және барлық мұсылман билеушілерінің дерлік парсы тілі сарай тілі болды. Араб тіліндегі «бир» сөзі үнді акцентімен ақырында «бир» деп айтылып, халық оны парсы тілі деп жаңылысқан. Тәуелсіздік алғаннан кейін қала ресми құжаттарда «Бир» және «Бхир» деп аталды.
The early history of Beed is unknown and there are contradictions in the historical accounts concerning its foundation and early history. According to legend, Beed was an inhabited place in the period of Pandavas and Kurus as Durgavati. Its name was subsequently changed to Balni. Champavati, who was sister of Vikramaditya, after captured and renamed it as Champavatinagar. After that the city fell to Chalukya, Rashtrkuta and Yadava dynasties before falling to Muslim rule. However, some scholars say that it was possibly founded by the Yadava rulers of Devagiri (Daulatabad). Tārīkh e Bīr (history of Beed) mentions that Muhammad bin Tughluq named it Bir (Arabic بئر meaning 'well') after building a fort and several wells in and around the city. Ground water was abundant in the city and when wells were built, water was found just several feet down. Until recent times, wells were abundant in the city. They became less important due to a modern system of water supply, hence subsequently most of them were filled. It is unclear as to how the present name Beed came into use. There are at least two different traditions. The first tradition says that since the district is situated at the foot of Balaghat Range as if it is in a hole, it was named as Bil (बील Marathi for hole) which in course of time corrupted to Bid. According to the second tradition a Yavana (यवण) ruler of ancient India named it Bhir (Persian ٻھېڔ for water) after finding water at a very low depth It is quite possible that Muhammad bin Tughluq may have been referred to in this tradition as Yavana ruler. Muslims ruled the Deccan for centuries and almost all Muslim rulers had Persian as their court language. It seems that Arabic word 'Bir' was eventually pronounced 'Bhir' in the Indian accent and the people mistakenly took this Arabic word as Persian since the court language of the rulers was Persian. Until recent times after independence, the city was called 'Bir' and 'Bhir' in the official documents.
Мифологияда
Аңыз бойынша, Ланканың (Шри-Ланка) демон патшасы Равана Ситаны (хинд тәңірі Раманың әйелі) ұрлап алып, Ланкаға алып бара жатқанда, Джатайу (бүркіт) оны тоқтатуға тырысты. Равана оның қанатын кесіп, жараланған Джатайу жерге құлады. Рама сүйікті әйелін іздеп сол жерге келгенде, Джатайу оған барлық оқиғаны айтып, қайтыс болды. Оның қайтыс болған жері Бид қаласында деп есептеледі және сол жерде Жаташанкар ғибадатханасы тұр. Ғалымдардың пікірінше, оны Девагиридің Ядавалары салған болуы мүмкін. Тұғлақ тісінің мазары қаланың оңтүстігіне қарай 13 шақырым қашықтықтағы Карджани ауылының жанындағы төбеде құлауға айналды. Тұғлақ империясының билеушілерінің бірі Джуна хан Бидте ұзақ уақыт тұрып, билік еткендердің игілігі үшін көптеген реформалар жасады. Ол Бенсура өзенінің бағытын батыстан шығысқа бұрып, қаланың айналасына қорғаныс қабырғасын тұрғызды. Осыған дейін қала мұндай қорғауға ие болған жоқ және ол өзеннің шығыс жағасында орналасқан. Содан кейін халықтың көп бөлігі батысқа көшті. Низамдар Үндістандағы Британ империясының одақтастары болды. 19 және 20 ғасырлардағы тәуелсіздік үшін жалпыұлттық қозғалыс кезінде олар азаттық күрескерлерінің күшпен таратып жатқан ұлтшылдық сезімдерін басуға тырысты. Хайдарабад мемлекетінің ұлтшылдары Низамның Британ империясымен достығына наразы болды. Бид – 1818 жылы Маратвада аймағында азаттық күресі алғаш рет басталған жер. 1818 жылы Низам Сикандар Жахтың (1803–1829) билігі кезінде Дхармаджи Пратап Рао басшылығымен Бидте алғашқы көтеріліс болды. Низам британдық лейтенант Джон Сазерленд басқаратын Набаб Муртаза Яр Чангтың жасағын жіберді. Көтерілісшілердің басшысы мен оның інісі тұтқындалды және Бидтегі ұзақ созылған көтеріліс қозғалысы аяқталды.
According to legend, when Ravana, demon king of Lanka (Sri Lanka), abducted Sita (wife of Hindu deity Rama) and was taking her to Lanka, Jatayu (eagle) tried to stop him. Ravana cut its wings and wounded Jatayu fell on the ground. When Rama reached there in search of his beloved wife, Jatayu told him the whole story and died. The place where he died is said to be in Beed city and Jatashankar temple is standing at the place, which is; according to scholars, possibly built by Yadavas of Devagiri. The tomb of Tughluq's tooth is in about to collapse condition on a hill near the village Karjani about 13 km south of the city. Juna Khan one of the governors of Tughluq empire is said to have resided in Beed for quite some time and introduced many reforms for the welfare of the ruled. He diverted the course of Bensura from west to east by constructing a protection wall around the city. Before his time there was no such protection for the city and it was situated on the eastern bank of the river. After that the population was largely shifted to the western part. Nizams were allies of the British Empire in India. During the countrywide movement for independence, in 19th and 20th centuries they tried to suppress the feelings of nationalism which were spreading due to nationwide efforts of the freedom fighters. Nationalists in the state of Hyderabad did not like Nizam's friendship with the British Empire. Beed was the place in Marathwada region where freedom struggle first started in 1818. In 1818 during the rule of Nizam Sikandar Jah (1803–29) first rebel broke out in Beed under the leadership of Dharmaji Pratap Rao. Nizam sent the Risala of Navab Murtaza Yar Jang under the command of British Lieutenant John Sutherland. The rebel leader and his brother were captured and a long run rebellion movement in Beed came to an end.
1858 жылдан қазіргі уақытқа дейін
1858 жылы тағы бір көтеріліс болды, бірақ барлық көтерілісшілер тұтқындалды. Осыдан кейін британ үкіметіне қарсы көптеген ұсақ-көлкі қарсылықтар болды, бірақ олардың бәрі күшпен басылды. 1898 жылы Баба Сахаб, әйгілі Рао Сахаб Дешпанде басқарып, ірі көтеріліс ұйымдастырылды. Бұл қозғалыстың маңызды басшылары Бед брахмандары болды, сондай-ақ полиция және сот жүйесіндегі Дешаста брахмандары да қозғалысты қолдады. Бірақ қысқа шайқастан кейін көтерілісшілер тұтқындалды және қозғалыс тоқтатылды. Дегенмен, қарсылық сезімін жою мүмкін болмады, сондықтан Свами Рамананд Тирт басшылығымен Маратвада және штат аумағында түрлі қозғалыстар жалғасты. Тәуелсіздік алғаннан кейін Мир Осман Әли Хан Үндістанға қосылуға ықыласын білдірмеді. Соңында, 1948 жылдың 12 қыркүйегінде "Поло" әскери операциясы басталды, және Низамның әскері аз қарсылық көрсеткендіктен, штат алты күн ішінде оңай басып алынды. "Поло" операциясы салыстырмалы түрде аз шығынға әкелсе де, одан кейінгі қауымдық қырғын одан да ауыр болды. Бид штаттағы ең көп зардап шеккен сегіз ауданның бірі болды. Жағдай сабасылғаннан кейін, Үндістан үкіметінің өкілдері қалаға барып, орталыққа есеп берді. Ресми "Сандарлал" есебіне сәйкес, штат бойынша 27 000–40 000 мұсылман қаза тапты. Есепте мұсылман әйелдері мен қыздарын ұрлау және зорлау, тонау, өрт қою, мешіттерді қирату, дін аударуға мәжбүрлеу, үйлер мен жерлерді тартып алу сияқты қорқынышты қылмыстар туралы айтылған. Бірақ кейбір ресми емес мәліметтерде қаза тапқандардың саны 50 мыңға жетеді, ал кейбіреулері тіпті бірнеше жүз мыңға дейін жетеді деп мәлімдейді. Әскери операциядан кейін көп ұзамай халықтың басым көпшілігі Үндістанға қосылуға дауыс берген плебисцит өтті. 1948 жылы және одан кейін көптеген мұсылмандар Пәкістанға көшіп кетті. Қала қазіргі Үндістанда бірнеше рет қауымдық жанжалдардың куәсі болды. 1949 жылы қала мен жақын ауылдарға сумен қамтамасыз ету үшін Бендзура жобасы іске қосылды. Жоба 1956 жылы аяқталды. 1952 жылы Біріккен Хайдарабад штатының құрамында Бид Нагар Палика (Муниципалдық кеңес) құрылды. 1962 жылы, Махараштра штаты құрылғаннан кейін бір жыл өткен соң, барлық жергілікті органдар таратылып, Бид аудандық кеңесі құрылды. Қаланың кейбір жерлерінде өзен тар және ағынға ұқсайды. Өзеннің бедері толқынды жер бедеріне байланысты, ауа райы нашарлағанда күшті су тасқынына себеп болады. Су тасқыны қала тарихында мүлік пен адам өміріне көптеген зиян келтірді, соңғы рет 1989 жылдың 23 шілдесінде қаладағы үш елді мекенді су басу нәтижесінде көптеген адамдар қаза тапты немесе жоғалып кетті, ал мүлікке миллиондаған рупиялық зиян келді. 2000 жылы Үндістан Стандарттар Бюросы жаңартқан сейсмикалық қауіп картасына сәйкес, Бид Үндістандағы сейсмикалық қауіпті III аймаққа жатады. Бұл жаңартудан бұрын қала I аймақта болған. Бид Мумбайдан 400 шақырым қашықтықта орналасқан.
Another rebellion broke in 1858 but all the rebels were captured. After this many small incidents of defiance happened against British rule but all were suppressed by force. A major rebel broke under the leadership of Baba Sahab alias Rao Sahab Deshpande in 1898. The important leaders of this movement were Brahmins of Beed and the Deshastha Brahmin officials in police and judiciary also supported the movement. But after a short fight the rebels were captured and the movement came to an end. But the feelings of defiance could not be suppressed and different movements under the leadership of Swami Ramanand Teerth continued in Marathwada and the state. After independence, Mir Osman Ali Khan was reluctant to join India. Finally, on 12 September 1948 a military action Operation Polo was launched and the state was easily captured within six days as Nizam's army resisted little. Although Operation Polo caused relatively few casualties, the following communal carnage was all the more terrible. Beed was one of the eight worst hit districts in the state. After calm down, a team visited the town on behalf of Indian government and sent a report to the centre. According to official, Sundarlal Report, 27,000–40,000 Muslims were killed throughout the state. Horrible crimes of abduction and rape of Muslim women's & girls, loot, arson, desecration of masjids, forcible conversions and seizure of houses and lands were mentioned in the report. Some unofficial reports, however, puts the figure of killings up to 50,000 and some even to a few hundred thousand. A plebiscite was held shortly after the military action in which the population voted overwhelmingly in favour of joining India. Many Muslims during and after 1948 migrated to Pakistan. The city has witnessed communal strife several times in modern India. In 1949 Bendsura Project was launched to provide drinking and irrigation water supply to the city and nearby villages. The project was completed in 1956. In 1952, Beed Nagar Pālika (Municipal Council) was established under the undivided Hyderabad State. In 1962, a year after the creation of Maharashtra State, Beed District Council (krushna temple) came into being after dissolving all the local bodies. At some places in the city, the river is narrow and looks like a stream. The river has slop due to undulating terrain which contributes to violent floods when it rains heavy. Floods have repeatedly caused substantial loss of property and life in the history of the city, most recently on 23 July 1989 when a massive flooding of three habitations in the city caused a number of dead or missing and property losses of millions of rupees. Beed falls under Seismic Hazard Zone III in India according to the new seismic hazard map updated in 2000 by the Bureau of Indian Standards. The city was under Zone I prior to this update. Beed is 400 km from Mumbai.
Климат
Қаланың жартылай құрғақ, ыстық және құрғақ климаты бар, ол негізінен үш маусымнан тұрады. Жаз ұзаққа созылады, ақпанның ортасынан маусымға дейін шамамен бес айға дейін. Жазғы температура 31 °C (87.8 °F) – 40 °C (104 °F) аралығында (1997 жылғы орташа көрсеткіш). Дегенмен, кейде жаздың шілде айында 40 °C-тан да жоғары температура тіркеледі. Мамыр айы – жылдың ең ыстық айы, күндізгі орташа температурасы 42 °C (107.6 °F). Қыс қысқа, температурасы 12 °C (53.6 °F) – 20 °C (68 °F) аралығында. Желтоқсан – жылдың ең суық айы. Сирек жағдайларда, солтүстіктен келген суық желдің әсерінен температура 3 °C (37.4 °F) немесе 4 °C (39.2 °F) дейін төмендеуі мүмкін. Қыстағы салыстырмалы ылғалдылық ең төмен болады, ал желтоқсан – жылдың ең құрғақ айы, ондағы салыстырмалы ылғалдылық 30%-ға дейін төмендейді. Жаңбырлар сирек жауады және тек маусымның ортасынан қыркүйекке дейінгі муссон кезеңінде ғана болады. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 66.6 см (26.22 дюйм). Жыл ішіндегі жаңбырлы күндердің орташа саны 41. Қыркүйек айында жауын-шашын мөлшері ең көп болады, ал шілдеде жаңбырлы күндердің саны ең көп. 24 сағат ішіндегі ең көп жауын-шашын мөлшері (19.18 см) 1887 жылдың 17 тамызында тіркелген. Бид қаласының климаты Пуна қаласының климатымен салыстыруға болады. Бидте жаңбыр аз жауады, себебі ол жаңбыр көлеңкесінде орналасқан аймақта жатыр.
The city has Semi arid, hot and dry climate consisting mainly of three seasons. Summers are long, ranging almost five months from mid February to June. Temperatures in summer fall between 31 °C (87.8 °F) – 40 °C (104 °F) (1997 average). However, it may reach higher than 40 °C in searching summer. May is the hottest month of a year with an average day temperature of 42 °C (107.6 °F). Winters are short with temperatures ranging within 12 °C (53.6 °F) – 20 °C (68 °F). December is the coldest month in a year. Occasionally, temperature may fall as low as 3 °C (37.4 °F) or 4 °C (39.2 °F) due to northern cold waves. Relative humidity in winter is the lowest and December is the driest month in a year with the relative humidity as low as 30%. Rains are scarce and occur only during the Monsoon from mid June to September. Annual average rainfall is 66.6 cm (26.22 inches). Average number of rainy days in a year is 41. September gets the maximum rainfall in a year while July has the maximum rainy days. Highest rainfall recorded in 24 hours (19.18 cm) occurred on 17 August 1887. Climate of Beed can be compared with that of Pune city's climate. Beed receives low rainfall because it is located in rain shadow area.
Мәдениет
Қалада кинотеатрлар мен шағын, көбінесе күтілмейтін бақтан басқа қоғамдық орындар жоқ. Бірнеше жыл бұрын жеті кинотеатр болған, бірақ 2018 жылы қазір тек екеуі ғана қалды: атап айтқанда, "Аша" және "Сантошимата". 1969 жылға дейін қалалық кеңес екі саябақты күтіп ұстаған. Сумен жабдықтау және көлік инфрақұрылымын дұрыс ұйымдастырмау салдарынан, бұл жариялау ешқандай нәтиже бермеді. Экономикалық дамудың қалыптасуына табиғи ресурстардың жетіспеуі, жиі кездесетін құрғақшылықтар, жеткілікті көлік инфрақұрылымының болмауы және сыбайлас жемқорлық себеп болып табылады.
There are no public places in the city except cinema halls and a small, little maintained garden. Till few years back there were seven cinema halls, but now in 2018 only two are remaining; namely 'Asha' and 'Santoshimata'. Two parks were maintained until 1969 by the municipal council. Without proper arrangement of water supply and transport facility, this declaration resulted nothing. Economic backwardness is attributed to the lack of natural resources, frequent droughts, lack of good transport facilities and corruption.
Денсаулық
1994 жылдың тамызында Бед қаласы Бубондық оба індетінің туындауына байланысты халықаралық жаңалықтарда кеңінен таралды. Алайда, кейбір зерттеушілерге бұл жерде анықталған ауру обаға ұқсағанмен, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) критерийлеріне сәйкес растала алмады.
Beed was in the international news in August 1994 for the outbreak of Bubonic Plague. To some researchers, though, the disease detected here resembled Plague but could not be substantiated as per WHO criteria.
БАҚ және байланыс
Қаладан оннан астам маратхи және екі урду тіліндегі күнделікті газет шығарылады. «Бид репортері» (газет), «Чампавати Патра», «Лок Прашна», «Локаша», «Паршв Бхуми» және «Зунжар Нета» – ірі маратхи газеттері. «Alhilal Times» – жалғыз урду газеті. Маратхи, урду, хинди және ағылшын тілдеріндегі күнделікті газеттер, соның ішінде Үндістанның түрлі қалаларынан шығатын ұлттық газеттер де қалада оқырмандары бар. Қалада журналдар шығарылмайды, бірақ барлық ірі ұлттық журналдардың оқырмандары жетерлік. «Бхарат Санчар Нигам Лимитед» (BSNL) мемлекеттік телефон операторының 15 мыңнан астам абоненты бар. Олар кеңжолақты интернет желісін де енгізді. Бірқатар әуесқойлар жергілікті «Beed News» кабельдік арнасын ашты. Ол жергілікті жаңалықтарды көрсетеді және қалған уақытта фильмдер трансляциялайды. «Бүкіл Үндістан радиосы» Беед, FM 102.9 МГц жиілігінде жаңалықтар, кино және халық музыкасын, «Вивидх Бхарти» бағдарламаларын, сондай-ақ ауыл шаруашылығы және денсаулық сақтау тақырыбындағы бағдарламаларды эфирге береді.
More than a dozen Marathi and two Urdu dailys are published from the city. Beed Reporter (newspaper), Champavati Patra, Lok Prashna, Lokasha, Parshv Bhumi and Zunjar Neta are major Marathi dailies. alhilal times one and only Urdu news paper daily published Local and regional news, crime stories and articles on local issues and politics are common features of the dailies. Marathi, Urdu, Hindi and English dailies including national dailies publishing from different cities of India also have consumers in city. No magazines are published in the city, but all the major national magazines do have readers. Bharat Sanchar Nigam Limited (BSNL), a state owned telephone service provider, has more than 15,000 customers. It has also introduced broadband internet lines. Some enthusiasts have started a local cable channel ‘Beed News’. It provides local news coverage and plays movies rest of the time. All India Radio Beed, at FM 102.9 MHz, broadcasts news, film and folk music, programmes of Vividh Bharti and programmes based on agriculture and health education.