Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Альберта провинциясының паркі, Канада. Динозаврлар провинциялық паркі – ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген орын. Ол Калгари қаласынан шығысқа қарай екі сағаттық, ал Брукс қаласынан солтүстік-шығысқа қарай жарты сағаттық жерде орналасқан. Парк Қызыл Бұғы өзенінің аңғарында жатыр, ол ерекше жартасты ландшафтымен және динозаврлардың қазба қалдықтарының көптігімен танымал. Бұл парк әлемдегі ең бай динозавр қазбаларының бірі ретінде белгілі. Паркте 58 динозавр түрі табылды және 500-ден астам мысалы алынып, әлем музейлерінде көрсетілуде. Шамамен 500 түрге жуық тіршілік иесінің – микроскоптық папоротник спораларынан бастап, ірі ет жейтін динозаврларға дейінгі қазба жиынтығы, 1979 жылы оның Дүниежүзілік мұра нысаны болып жариялануына негіз болды.
Provincial park in Alberta, Canada
Dinosaur Provincial Park is a UNESCO World Heritage Site situated a two hour drive east of Calgary, Alberta, Canada; or , about a half hour drive northeast of Brooks. The park is situated in the Red Deer River valley, which is noted for its striking badland topography, and abundance of dinosaur fossils. The park is well known for being one of the richest dinosaur fossil locales in the world. Fifty eight dinosaur species have been discovered at the park and more than 500 specimens have been removed and exhibited in museums around the globe. The renowned fossil assemblage of nearly 500 species of life, from microscopic fern spores to large carnivorous dinosaurs, justified its becoming a World Heritage Site in 1979.
Динозаврлар провинциялық саябағының келушілер орталығы
Динозаврлар провинциялық паркінің келушілер орталығы динозаврлар, қазбалар, парктің геологиясы және табиғи тарихы туралы көрмелер ұсынады. Мұнда бейнетеатр, қазбаларды дайындау зертханасы және сыйлық дүкені бар. Жаз айларында көпшілікке арналған бағдарламалар ұйымдастырылады. Джон Уэрдің үйі – 20 ғасырдың басында қайта жаңартылған, афроамерикалық ковбой және Альбертаның мал шаруашылығы тарихындағы маңызды тұлға Джон Уэр қолданған үй. Үй келушілер орталығының жанында орналасқан және жаздың белгілі күндері ашық болады.
The Dinosaur Provincial Park Visitor Centre features exhibits about dinosaurs, fossils, and the geology and natural history of the park. There is a video theatre, fossil prep lab area, and a gift shop. Public programs are offered in the summer. John Ware's Cabin is a restored early 20th century cabin that was used by John Ware, an African American cowboy and important figure in Alberta's ranching history. The cabin is located near the visitor centre and is open on select days in the summer.
Тарих
1955 жылдың 27 маусымында Альбертаның 50 жылдық мерекелік кезеңінің аясында қазба жатақтарын қорғау мақсатымен құрылған. Алғашқы күзетшісі Рой Фаулер (1902–1975), фермер және әуесқой қазба іздеуші болды. Парк 1979 жылдың 26 қазанында ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралық орны ретінде ұлттық маңызы бар шөлейт жерлер мен өзен жағалауындағы су өсімдіктерінің мекендеу орындары, сондай-ақ онда табылған қазбалардың халықаралық маңызы үшін құрылды. 1985 жылға дейін паркте жасалған жаңалықтар ғылыми талдау және көрмеге қою үшін әлемнің әртүрлі мұражайларына жіберілуі керек болды, оның ішінде Онтарио штатындағы Торонто қаласындағы Корольдік Онтарио мұражайына, Онтарио штатындағы Оттава қаласындағы Канаданың Табиғат мұражайына және Нью-Йорк штатындағы Нью-Йорк қаласындағы Американың Табиғи тарих мұражайына. Бұл Драмхеллер қаласына жақын орналасқан Мидленд провинциялық паркінде 100 шақырым жоғарыда Корольдік Тиррелл палеонтология мұражайының ашылуымен өзгерді.
Established on June 27, 1955 as part of Alberta's 50th Jubilee Year with the goal of protecting the fossil beds, the first warden was Roy Fowler (1902–1975), a farmer and amateur fossil hunter. The park was established as a UNESCO World Heritage Site on October 26, 1979 both for its nationally significant badlands and riverside riparian habitats, and for the international importance of the fossils found there. Until 1985, discoveries made in the park had to be shipped to museums throughout the world for scientific analysis and display, including the Royal Ontario Museum in Toronto in Ontario, the Canadian Museum of Nature in Ottawa in Ontario, and the American Museum of Natural History in New York City, New York State. This changed with the opening of the Royal Tyrrell Museum of Palaeontology 100 kilometres upstream in Midland Provincial Park adjacent to Drumheller.
Табиғат
Парк өте күрделі экожүйені қорғайды, оның ішінде үш қауымдастық бар: далалық шөптесіндер, шөлді жерлер және өзен жағалауындағы мақта ағаштары. Оның экожүйесі даламен қоршалған, бірақ өзіндік ерекшелігі бар. Күн батқанда қарақұрымның ән салуы мен түнгі құстың дауысы жиі естіледі. Паркте құйрықты қоян, елік және мүйізді бұғы көруге болады; сондай-ақ дала жыланы, жылқы жыланы және қызыл жақты гадю де кездеседі. Көктем мен жазда көруге болатын 165 түр құстың ішінде - қарақұйрықтар мен канада қаздары бар. Маусымның соңғы жартысында Опунтия (түйеқұйрық) және Педиокакт (топшақ) сияқты кактустардың солтүстікке қарайғы ең көп таралған түрлері толық гүлдегенін байқауға болады.
The park protects a very complex ecosystem including three communities: prairie grasslands, badlands, and riverside cottonwoods. Its ecosystem is surrounded by prairies but is unique unto itself. Choruses of coyotes are common at dusk, as are the calls of nighthawks. Cottontail rabbits, mule deer, and pronghorn can all be seen in the park; the prairie rattlesnake, bull snake and the red sided garter snake are present as well. Curlews and Canada geese are among the 165 bird species that can be seen in the spring and summer. Some of the most northern species of cactus, including Opuntia (prickly pear) and Pediocactus (pincushion) can be observed in full bloom during the later half of June.
Геология
Динозаврлар провинциялық паркіндегі шөлді жерлерде ашық жатқан шөгінділер соңғы креда дәуірінің Кампан кезеңінде шамамен 1,5 миллион жыл ішінде қалыптасқан және үш түрлі геологиялық формацияға жатады. Кезектеменің негізіндегі құрлықтағы Олдман формациясының жоғарғы қабаты ең ежелгісі болып табылады. Оның үстінде құрлықтағы Динозаврлар паркі формациясының толық бөлігі жатыр, ал оның үстінен теңіздік Bearpaw формациясының негізі жатыр. Динозаврлардың толық скелеттерінің көп бөлігі Динозаврлар паркі формациясында сақталған. Бұл формация шамамен 76,5 және 74,8 миллион жыл бұрын су тасқыны және жағалау жазықтарында, Батыс ішкі теңіз жолына қарай шығысқа және оңтүстік-шығысқа ағып келген өзен жүйелері арқылы шөгінділенген.
The sediments exposed in the badlands at Dinosaur Provincial Park were laid down over a period of about 1.5 million years during the Campanian stage of the Late Cretaceous epoch, and belong to three different geologic formations. The top of the terrestrial Oldman Formation, which outcrops at the base of the sequence, is the oldest. It is overlain by a complete section of the terrestrial Dinosaur Park Formation, which is in turn overlain by the base of the marine Bearpaw Formation. The Dinosaur Park Formation, which contains most of the articulated dinosaur skeletons, was laid down between about 76.5 and 74.8 million years ago. It was deposited in floodplain and coastal plain environments by river systems that flowed eastward and southeastward to the Western Interior Seaway.
IUGS геологиялық мұра орны
"Дүниедегі ең көп және әртүрлі динозаврлар табылған орын, 166-дан астам омыртқалы жануарлардың, оның ішінде құс емес динозаврлардың 51 түрін қамтитындығын ескере отырып, Халықаралық геологиялық ғылымдар одағы (IUGS) «Динозаврлар провинциялық паркін» 2022 жылдың қазан айында жарияланған тізімдегі әлемнің 100 «геологиялық мұралық орны» жинағына қосты. Ұйым IUGS геологиялық мұралық орнын «халықаралық ғылыми маңызы бар геологиялық элементтері және/немесе процестері бар, анықтама ретінде қолданылатын және/немесе тарих бойы геологиялық ғылымдардың дамуына маңызды үлес қосқан маңызды орын» деп анықтайды.
In respect of it being the 'world's most abundant and diverse dinosaur locality, yielding more than 166 vertebrate taxa, including 51 species of non avian dinosaurs', the International Union of Geological Sciences (IUGS) included the 'Dinosaur Provincial Park' in its assemblage of 100 'geological heritage sites' around the world in a listing published in October 2022. The organisation defines an IUGS Geological Heritage Site as 'a key place with geological elements and/or processes of international scientific relevance, used as a reference, and/or with a substantial contribution to the development of geological sciences through history.'