Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тезу – Үндістанның Аруначал Прадеш штатындағы Лохит ауданының әкімшілік орталығы және халық санағы қаласы. Аруначал Прадеш штатындағы бесінші ірі қала және оның ең дамыған қалаларының бірі. Тезу Аруначал Прадеш штатының заң шығару жиналысының 60 сайлау округінің бірі болып табылады. Тезу сайлау округінің қазіргі (2019 жылдың мамыр айындағы) депутаты – Карихо Кри. Ол тәуелсіз кандидат.
Tezu is a census town and the headquarters of Lohit district in the Indian state of Arunachal Pradesh. It is the fifth largest town in Arunachal Pradesh and one of its most developed. Tezu is one of the 60 constituencies of Legislative Assembly of Arunachal Pradesh. The current MLA (May 2019) of Tezu constituency is Karikho Kri. He is an independent candidate.
География
Оның орташа биіктігі 185 метрді (606 футты) құрайды. Ол Лохит өзенінің жағасында орналасқан.
It has an average elevation of 185 metres (606 feet). It is situated on the bank of River Lohit.
Ауыл шаруашылығы
Негізгі ауыл шаруашылығы өнімдері – горчица, имбирь және апельсин.
The major agricultural products are mustard, ginger and oranges.
Көлік
Жақында Тезу қаласында салынған әуежай Аруначал штатының алғашқы азаматтық әуежайы болады. 2017 жылдың 22 қыркүйегінде алғашқы сынақ ұшуы сәтті өтті. Ең жақын әуежайлар Моханбари (154 км) және Гуахати (Локприя Гопинатх Бордолои халықаралық әуежайы) болып табылады. Тезу тас жолы арқылы Ассам штатымен байланысты. Аруначал Прадеш мемлекеттік көлік қызметі (APSTS) және басқа да жеке меншік көліктер Ассамға үздіксіз байланыс қамтамасыз етеді. Көліктердің көпшілігі Ассам штатының Тинсукия қаласына қатынайды. Ең жақын теміржол станциясы Тинсукияда (NTSK) орналасқан, ол елдің ірі қалаларымен, мысалы, Гувахати, Дели, Калькутта, Бангалормен байланысты. 227 шақырымдық Мурконгселэк – Пасихат – Тезу – Рупай теміржол желісі стратегиялық жоба ретінде іске асырылуда. Осы жоба аясында Тезуді Мурконгселэк станциясынан Пасихат арқылы Паршурам Кундқа дейін кең жолақты теміржолмен жалғастыру ұсынысы енгізілді. Бұл жолдың алдын ала инженерлік-көлік сараптамасы аяқталды және 2020 жылға дейін жерлерді сатып алу жұмыстары жүргізілуде. Алобарихаттағы Лохит өзені арқылы салынған жаңа Лохит көпірі (2,9 км) Тезу және басқа да жақын жердегі қалаларды Ассаммен байланыстырды. Бұл көпір Тезу қаласын автобус арқылы тікелей Гуахатимен байланыстыруға мүмкіндік берді. 2017 жылдың 26 мамырынан бері қолданысқа енгізілген, Брахмапутра өзеніндегі стратегиялық екі жолақты Доктор Бхупен Хазарика көпірі немесе Дхола Садия көпірі (9,15 км) Ассам мен Аруначал арасындағы жол жүру уақытын төрт сағатқа қысқартты. Бұл көпір қорғаныс мақсатында өте маңызды және Үндістандағы ең ұзын өзен көпірі болып табылады.
The recently constructed airport at Tezu will be the first civilian airport of Arunachal Pradesh. On Sep 22, 2017 the first successful test flight was conducted. Other nearest airports are at Mohanbari (154 km) and Guwahati (Lokpriya Gopinath Bordoloi International Airport). Tezu is linked with the adjacent state Assam by road. Arunachal Pradesh State Transport Services (APSTS) and other privately owned vehicles provide seamless connectivity to Assam. Most of the vehicles provide connectivity to Tinsukia, Assam. The nearest railway station is at Tinsukia (NTSK) which is linked to major parts of country like Guwahati, Delhi, Kolkata, Bangalore, etc. 227 km Murkongselek Pasighat Tezu Rupai line is being undertake as a strategic project. As part of this project, a proposal to connect Tezu through broadgauge line from Murkongselek via Pasighat and extending up to Parshuram Kund was made. A preliminary engineering traffic survey for this track has been completed, and land is being acquired as of 2020. The newly constructed Lohit Bridge (2.9 KM) over the Lohit River at Alobarighat has also eased the connectivity of Tezu and other nearby towns with Assam. This bridge has helped Tezu in getting directly connected to Guwahati through bus service. The strategic 2 lane Dr. Bhupen Hazarika Setu or Dhola Sadiya bridge (9.15 KM) on Brahmaputra, which has reduced travel time between Assam and Arunachal Pradesh by four hours, has been operational since May 26, 2017. It is very crucial for defence purposes and is the longest river bridge in India.
Демография
2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Тезудың халқы 18 184 адамды құрайды, оның ішінде 9 743 еркек, ал 8 441 әйел. 0-6 жас аралығындағы балалардың саны 2104, бұл Тезу халқының жалпы санының 11,57% құрайды. Тезудегі сауаттылық деңгейінің орташа көрсеткіші 83,98%, бұл штат бойынша орташа көрсеткіштен (65,38%) және ұлттық орташа көрсеткіштен (74,04%) жоғары. Ерлердің сауаттылық деңгейі шамамен 88,29%, ал әйелдердің сауаттылық деңгейі 78,94%. Әйелдерге қатысты жыныс арақатынасы 866, ал штат бойынша орташа көрсеткіш 938. Сонымен қатар, Тезудегі балалардың жыныс арақатынасы шамамен 968, штат бойынша орташа көрсеткіш 972. Халқының 75,57% индуист дінін ұстанады, ал мұсылмандар, христиандар және сикхтер тиісінше 7,43%, 8,24% және 0,29% құрайды. Буддистердің үлесі шамамен 5,41%, ал басқа діндердің үлесі 2,91% құрайды.
As per 2011 Indian census, Tezu had a population of 18,184 of which 9,743 are males while 8,441 are females. Population of children with age 0 6 is 2104 which is 11.57% of total population of Tezu. Tezu has an average literacy rate of 83.98%, higher than the state average of 65.38% and national average of 74.04%. Male literacy rate is around 88.29%, and female literacy rate is 78.94%. The female sex ratio is 866 against state average of 938. Moreover, child sex ratio in Tezu is around 968 compared to the state average of 972. Hindus consists around 75.57% of the total population while Muslim, Christian and Sikh consists 7.43%, 8.24% and 0.29% respectively. Buddhism is around 5.41% and other religions are 2.91% of the total population.
Тибет диаспорасы
Тедзуде шамамен 1500 адамнан тұратын үлкен тибет қауымы бар, олардың көп бөлігі жергілікті атауымен Лама лагері деп аталатын елді мекенде тұрады. Тибеттер 1960 жылдардан бері өз Отаны Тибеттегі қытай қуғын-сүргінінен қашып келген, және бүгінгі күнге дейін өздерінің салты мен дәстүрлерін сақтап келеді. Олар үкіметтен және басқа да көздерден қаржыландырылатын монастырлар, денсаулық сақтау орталықтары, қарттар үйлері, мектептер сияқты нысандарды салған. Лама лагері Тиндолонгта, Тезу базарынан шамамен алғанда орналасқан және 5 лагерьтен тұрады. Әр лагерь Тибеттің Кам, Конгпо, Цари және Пемако сияқты әртүрлі аймандарын көрсетеді.
Tezu also has a sizeable population of Tibetan community of about 1500 mostly residing in a settlement called by local name as Lama Camp, Tibetans settled here since the 1960s after fleeing Chinese persecution in their homeland Tibet, till date they have maintained their own custom and tradition, they have built monasteries, health centres, nursing homes, schools etc. with funds from the government and other sources. Lama Camp is located in Tindolong about from Tezu Bazaar and has 5 camps each camp represent different regions of Tibet mainly Kham, Kongpo, Tsari and Pemako.
БАҚ және байланыс
Мемлекеттік "Үнді радиосының" Тезу қаласында жергілікті станциясы бар, ол халыққа арналған түрлі бағдарламалар береді. Сонымен қатар, жергілікті Matai Communication телеарнасы жергілікті жаңалықтар, шоулар мен бағдарламаларды таратуда.
State owned All India Radio has a local station in Tezu which transmits various programs of mass interest. Also, the local TV channel Matai Communication broadcasts local news, shows and programs.
Жергілікті мәдени фестивальдар
Мишмидің басты құдайы – Рингияджабмалу, ал Мишмидің басты мерекесі Тамалуду пуджа деп аталады. Ол әр жылдың 15 ақпанында тойланады. Әртүрлі қауымдар мен әлеуметтік топтардың өкілдері осы тойға шақырылады. Қасиетті Паршурам Кунд та жақын жерде орналасқан. Үндістанның түкпір-түкпірінен және көрші елдерден мыңдаған индуист паломниктері қасиетті суға шомылып, миллиондаған өмірлік күнәларын жуу үшін келеді. Бұл мереке Тезу қаласында қаңтар айында жәрмеңкемен бірге өткізіледі. Дигару және Миджу Мишми қауымдарының басты мерекесі Тамалуду Тезуде және Лохит ауданының барлық жерінде зор қуанышпен тойланады. Мопин (Ади фестивалі), Сангкен (Хамти және Сингпо тайпалары), Рех (Иду Мишми фестивалі) және Лосар (Монпа фестивалі) сияқты басқа да мерекелер де тойланады. Бұдан басқа, Дурга Пуджа (Душшера), Кали Пуджа, Ганеш Чатурти сияқты мерекелер де үлкен қуанышпен аталып өтіледі.
The major Mishmi God is Ringyajabmalu and the major Mishmi festival is known as Tamladu puja. It is celebrated each year on 15 February. People from all communities and all walks of life are invited to join in the celebrations. The Holy Parshuram Kund is also nearby and thousands of Hindu pilgrims from all over India, and also from neighbouring countries, come to take a holy dip and wash away the sins of millions of births. This is accompanied with a fair at Tezu and takes place every year during the month of January. Tamladu, the main festival of the Digaru and Miju Mishmi community is celebrated with much gaiety at Tezu and all over the Lohit district. Other festivals such as Mopin (Adi festival), Sangken (Khamti & Singhpo tribe), Reh (Idu Mishmi festival), and Losar (Monpa festival) are also celebrated. Other than this, Durga Puja (Dusshera), Kali Puja, Ganesh Chaturthi, etc. are also celebrated with much gaiety.