Кіріспе

Ченнаидегі көлік құралдарына қала және оның маңындағы әуе, теңіз, автомобиль және теміржол көліктерінің түрлі тәсілдері кіреді. Ченнаидің экономикалық дамуы оның портымен және көлік инфрақұрылымымен тығыз байланысты.

1845 жылы Мадрас теміржол компаниясы ұсынылды, ал 1852 жылы Мадрас кепілді теміржол компаниясы құрылды. 1852 жылы Мадрас кепілді теміржол компаниясы Мадрас пен Аркот арасындағы алғашқы жолды төсеу жұмысын бастады, ал 1856 жылы Рояпурам мен Аркот арасында алғашқы пойыз жүрді. Қала маңындағы пойыз қызметі 1928 жылы басталды және 1931 жылы Мадрас жағажайы мен Тамбарам арасында электрлі көп бірліктермен (ЭМБ) пайдалануға берілді. Трамвай қызметі 1953 жылы тоқтатылды. 1995 жылы Ченнаи Бич пен Чепаук арасындағы жаппай жылдам транзит жүйесі (MRTS) іске қосылғаннан кейін, қала Үндістанда көтерілген жолға ие болған алғашқы қала болды. 2013 жылдың 1 сәуірінде Ченнаидегі жалпы көлік саны 3 881 850 құрады, оның ішінде 3 053 233 екі дөңгелекті көлік. Қаладағы автокөліктердің өсу тренді төменде көрсетілген:

+ Ченнаидегі көлік №. Өсім жылы Тіркелген көліктер саны
1. 1981 120 000
2. 1986 228 000
3. 1991 544 000
4. 1996 812 000
5. 1998 975 000
6. 2012 3 760 000
7. 2016 4 757 822
8. 2017 5 309 906
9. 2020 6 016 717

Ақылды карта

Смарт-карта дебет картасына ұқсас, және қазіргі уақытта CMRL билет сату орындарында 100 рупийге сатылады. Бұл 100 рупийдің ішінде 50 рупий қайтарылатын депозит және 50 рупий сапар құны бар. Сапар құнын Ченнаи метрополитенінің платформаға және жол жүру билеттерін сатып алуға қолдануға болады. Смарт-карта сатып алынған күнінен бастап 6 ай бойы жарамды, ал қажет болған жағдайда сапар құнына қосымша қаражат салуға болады. Аз ғана адам бұл смарт-картаны пайдаланатыны және смарт-картамен жұмыс істейтін көптеген билет сату автоматтары дұрыс жұмыс істемейтіні анықталды.

Әуежай

Ченнаи халықаралық әуежайы қаланың ішкі және халықаралық рейстерге арналған әуежайы болып табылады. Әуежайда Анна халықаралық терминалы мен Камарадж ішкі терминалы орналасқан және ол ішкі және халықаралық рейстерді қамтиды. Бұл Үндістандағы ең көп келушілерді қабылдайтын алтыншы әуежай, 2007–08 жылдары 12 миллион жолаушыға қызмет көрсеткен. Халықаралық жолаушылар трафигі 20 пайызға өсті, бұл елдегі басқа кез келген метрополитен әуежайынан жоғары көрсеткіш. Қала Оңтүстік Азия, Оңтүстік-Шығыс Азия, Таяу Шығыс және Еуропаның маңызды хабтарымен он бестен астам халықаралық авиакомпаниялар арқылы байланысқан. Әуежай елдегі төртінші ең ірі жүк терминалы болып табылады және үлкен интеграцияланған жүк терминалына ие. Әуежай қала орталығынан шамамен 25 км қашықтықта орналасқан, және оған автомобиль және теміржол көлігімен жетуге болады. Қазіргі уақытта әуежай жаңғыртудан және кеңейтуден өтуде, оның ішінде қосымша терминал салынуда. Сонымен қатар, қаланың өсіп келе жатқан әуе трафигіне қызмет ету үшін Парандаурда (Шриперумбудур маңында) 20 миллиард рупиялық жаңа жасыл алаңда орналасқан әуежай салынуы жоспарлануда. Метрополиялық аймақтағы басқа әуежайларға Тамбарамдағы Үндістан Әуе Күштері базасы және Аракконамдағы Үндістан Әскери-Теңіз Күштері базасы жатады.

Порттар

Қалаға екі ірі порт қызмет көрсетеді, атап айтқанда Ченнаи порты – ол ең ірі жасанды порттардың бірі – және Эннор порты. Ченнаи порты – Үндістандағы екінші ең жұқ жүк айналымы бар контейнерлік хаб, ол жалпы өнеркәсіптік жүктерді, автомобильдерді және басқа да тауарларды тасымалдайды. Қосымша контейнерлік терминал да салынуда. Ченнаи портында үш бөлек аймақта 21 тікелей тұрақ орны бар, атап айтқанда Амбедкар догы (жолаушылар, жалпы жүк және контейнерлерді тасымалдауға арналған ішкі порты), Джавахар догы (көмір, тыңайтқыштар, басқа да ірі және бөлшек жүктерді тасымалдауға арналған) және Бхаратхи догы (сыртқы порты кен және мұнай өңдеу жүйесімен, сондай-ақ заманауи контейнерлік терминалымен жабдықталған). Эннор порты қазіргі уақытта көмір, кен, ірі және бөлшек жүктерді тасымалдайды. Эннор портына жаңа контейнерлік терминал салу да жоспарлануда. Рояпурамдағы кішкентай порты жергілікті балық аулау қайықтары мен траулерлер пайдаланады.

Даму

2012 жылдың қыркүйегінен бастап қалалық жол полициясы елдегі тұңғыш рет 1,170 миллиондық интеграцияланған жол қозғалысын басқару жүйесіне (ITMS) көшуді жоспарлап отыр. Бұл жүйе арқылы қаладағы 100 маңызды жол түйісі біріктіріліп, CCTV бейнекамераларымен бақыланатын болады. Бұл көлік қозғалысын тегіс етуге және жол ережелерін бұзуды анықтауға мүмкіндік береді. Жүйе жол түйісін бақылау жүйесінен және автоматты номерді тану жүйесінен (ANPRS) тұрады, арқылы жол ережесін бұзған көліктердің номерлері анықталып, бұзу дерегінің суретімен бірге айыпхат жіберіледі. ITMS сонымен қатар жедел жәрдем және арнайы мақсаттағы көліктерге үш алдағы түйісте жасыл сигнал беру арқылы кедеріссіз өтуге мүмкіндік жасап, қылмыскерлерді ұстауға да көмектеседі – оларға қызыл сигнал көрсетіледі. Барлығы 100 түйіске 700 камера (ANPRS және Pan tilt zoom) орнатылады. ITMS аясында жедел жәрдем және өрт сөндіру машиналарын қамтамасыз ету үшін "жасыл дәліз" құрылатын болады.

Көлік құралының санының өсуі

Ченнаи қаласының көлік құралдарының саны 1992 жылы 600 мыңнан бастап, 2001 жылы 1,3 миллионға, ал 2012 жылы 3,64 миллионға дейін тұрақты түрде өсіп келеді. Күн сайын шамамен 1500 жаңа көлік жолға шығады, олардың 75 пайызы – екі дөңгелекті көліктер. Бірақ жаңа автомобильдердің тіркелу саны да артып келеді. Ченнаидегі көліктер Тамилнад штатындағы 17,5 миллион көліктің төрттен бірін құрайды. Штатта Махараштрадан көбірек екі дөңгелекті көлік (13 миллион) бар, бірақ жалпы көлік саны Махараштрада артық. Штаттағы барлық көліктердің 78 пайызы екі дөңгелекті көліктерді құрайды, ал автомобильдер 14 пайызды құрайды. 2012 жылы қалалық жол полициясы жүргізген сауалнамаға сәйкес, Ченнаи тұрғынының әр екі адамына бір көлік шамасында көлік бар. Осы өсім қарқынымен, Ченнаиде Мумбаиден екі есе көп көлік болатыны күтілуде. Жол қозғалысының жоғары тығыздығына байланысты, 2014 жылғы мәліметтер бойынша қаладағы автобустардың орташа жылдамдығы сағатына 17-18 шақырымды құрайды. Алдағы бес жылда ол сағатына 12 шақырымға дейін төмендеуі күтілуде, көлік құралдарының рұқсат етілген ең жоғары жұмыс жылдамдығы сағатына 80 шақырым, ал ең жоғары жобалық жылдамдығы сағатына 90 шақырым болады. Ченнаи метрополитені жол жүру уақытын қаланың бір шетінен екінші шетіне дейін 75 пайызға қысқартады деп күтілуде.

Ластану

Халықаралық жергілікті экологиялық бастама кеңесі (ICLEI) жүргізген зерттеуге сәйкес, Оңтүстік Азияның 54 қаласы арасында Ченнаи көліктен болатын көміртегі шығарылымы бойынша бесінші орында тұр. Қаланың көліктен шығаратын эмиссиясы Калькутта мен Делиден әлдеқайда жоғары. Зерттеу мәліметтері бойынша, Ченнаиде бір адамға шаққан эмиссия мөлшері 0,91 тонна көмірқышқыл газын құрайды, ал жылдық жалпы эмиссиясы 3,82 тоннаға жетеді. Бұл, негізінен, соңғы жылдары жолаушыларды және жүктерді тасымалдау үшін қолданылатын автокөліктердің күрт өсуіне байланысты. 2001 жылы қалада тіркелген көліктер саны 1,25 миллион болса, 2012 жылы шамамен 3,5 миллионға жеткен.

Қауіпсіздік

Ұлттық қылмыс деректері бюросы дайындаған «Үлгілі өлімдер мен суицидтер 2011» (ADSI) есебінде көрсетілгендей, Ченнаи қаласы 2011 жылы 9 845 жол-көлік оқиғасы тіркелген, бұл елдегі 53 қаланың ішінде ең жоғары көрсеткіш. Бұл көрсеткіш 2010 жылғы 5 123 оқиғадан шамамен екі есе көп. Бұл көрсеткіш екінші орында тұрған Делидегі 6 065 жол апатынан да жоғары. Дегенмен, Ченнаиде жол-көлік оқиғасынан 1 399 адам қаза тапты, ал Делиде – 1 679 адам. Ченнаидегі жол апаттарынан 7 898 адам жарақат алды, оның ішінде 6 280 ер адам және 1 618 әйел адам. Олардың ішінде екі дөңгелекті көліктерге қатысты 341 оқиға, жеке жүк көліктеріне – 266, автокөліктерге – 159, жеке темпо және микроавтобустарға – 133, мемлекеттік көліктерге – 112, велосипедке – 1 оқиға тіркелді, ал жаяу жүргіншілерге қатысты оқиғалар болған жоқ. Жол-көлік оқиғаларының ең көп саны кешкі сағат 9-дан түнгі 12-ге дейін – 1 626 оқиғамен, ал кешкі сағат 3-тен 6-ға дейін – 1 614 оқиғамен тіркелді. Наурыз бен қыркүйек аралығындағы жеті айлық кезеңде де жол-көлік оқиғаларының саны көп болды. 2007-2012 жылдар аралығында қалада болған барлық қаза болған жол апаттарының 15-18 пайызы қашып кеткен және соққыға ұшыратқан жағдайларға байланысты.

Болашақ

2018 жылдың тамызында Тируваллур ауданындағы Каттупаллиді (қаланың солтүстік шетінде) Мамаллапурамға жақын Пуончеримен (қаланың оңтүстік шетінде) байланыстыратын 162 км ұзындықтағы Ченнаи айналма жолы (CPR) Тәччүр, Шриперумбудур, Орагадам және Сингаперумал Коил өнеркәсіптік орталықтарына экологиялық келісім берілді. Жобаның құны 125 000 миллион теңге деп бағаланған, ол 100 метрлік алты қатарлы жолдан, екі жағында екі сервистік қатардан және мұнай және газ құбырларын жүргізуге арналған инженерлік желілерге орыннан тұрады. Бұл жобаға 78,6 км қашықтықтағы жолдарды күшейте беру және кеңейту шаралары да кіреді. Жоба 6 жылда аяқталады.