Кіріспе
2-ші танк дивизиясы: 2-ші танк дивизиясы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Германия армиясының, Heer-дің броньды дивизиясы. 1935 жылы құрылған үш алғашқы неміс танк дивизиясының бірі ретінде, ол Аншлюстен кейін Австрияда орналасты, содан кейін Польшадағы (1939) және Франциядағы (1940) науқандарға қатысты, ал 1940-1941 жылдары Польшаға оккупациялық міндеттерді орындау үшін қайта оралды. Ол Балқан операциясына (1941) қатысып, 1941 жылдың қыркүйегінде Шығыс майданға ауыстырылды. Дивизия Орталық армиялар тобымен бірге Мәскеу (1941) және Курск (1943) шайқастарында күресті. Шығыс майданындағы ауыр шығындардан кейін, ол 1944 жылы Францияға қайта құру үшін жіберілді. Ол Нормандияда шайқасты және 1944 жылы Фалаиз қапшығында жартылай жойылды. Ол қайта құрылып, 1944 жылы Арденн шайқасында және 1945 жылы Рейн қорғанысында күресті, соғыс аяқталғанда АҚШ күштеріне тәлімдік берді.
The 2nd Panzer Division (English: 2nd Tank Division) was an armoured division in the German Army, the Heer, during World War II. Created as one of the original three German tank divisions in 1935, it was stationed in Austria after the Anschluss and then participated in the campaigns in Poland (1939) and France (1940) before it returned to Poland for occupation duties (1940–1941). It took part in the Balkans campaign (1941) and then transferred to the Eastern Front in September 1941. The division fought with Army Group Centre in the battles of Moscow (1941) and Kursk (1943). After heavy losses on the Eastern Front it was sent to France for rehabilitation (1944). It fought in Normandy and was almost completely destroyed in the Falaise Pocket (1944). It was rebuilt once more and fought in the Battle of the Bulge (1944) and in the defence of the Rhine (1945), surrendering to US forces at war's end.
Құрылу
2-ші танк дивизиясы 1935 жылдың 15 қазанында құрылды және штаб-пәтері Бавариядағы Вюрцбург қаласында орналасқан. Бұл сол кезде құрылған үш танк дивизиясының бірі болды, ал қалған екеуі – 1-ші және 3-ші танк дивизиялары. Германия сол жылдың басында Версаль келісімінен бас тартып, елге танк күштерін ұстауға тыйым салатын, сондай-ақ басқа да шектеулер енгізетін келісімді бұзды. Шындығында, Германия келісімге қол қойғаннан бастап-ақ танктарды жасырын түрде жасап, Кеңес Одағында құпия танк мектебін ұйымдастырып келісімді бұзған болатын. Хайнц Гудериан басшылығымен дивизия 1938 жылы Австрияны аннексиялауға (Аншлюс) қатысып, 48 сағаттың ішінде қашықтықты басып өтті, бірақ осы процесте танктерінің 30 пайызы апаттар мен техникалық бұзылуларға ұшырады. Ол Австрияның астанасы Венадағы гарнизонның бір бөлігін құрады, оның көп бөлігі бұрынғы Австрия азаматтарынан жиналған.
Польшаға шабуыл
1939 жылдың қыркүйек айының басында 2-ші танк дивизиясы Польшаға басып кіруге қатысып, Польша-Словакия шекарасын кесіп, Краковқа қарай жылжыды. Дивизия Польшаның орталық аймағындағы шайқастарда ауыр шығынға ұшырады.
Франция шайқасы
1940 жылы мамыр айында Гудрианның басқаруындағы XIX армия корпусының құрамында Франция шайқасына қатысты. Дивизия Бельгия және Мозель өзені аңғарындағы шайқастарға қатысты. Ол 20-сы күні Аббевиль қаласына жетті. Дивизия Булоньге қарай жылжыды және 22 мамырда жабдығы жеткіліксіз француздың 48-ші полкімен шайқасты. Қорғаушыларды жеңгеннен кейін, 2-ші танк дивизиясы толық хаосқа түскен портқа тікелей шабуыл жасады. Кейін дивизия британдық экспедициялық корпусын қанаттан орап, Дюнкерктен эвакуациялауға мәжбүрледі. 2-ші танк дивизиясы содан кейін Эна өзені бойымен Францияның ішкі аймақтарына қарай жылжыды. 1940 жылдың соңындағы науқанның аяқталуымен дивизия өзінің 4-ші танк полкін жоғалтты, ол жақын арада құрылатын 13-ші танк дивизиясының негізі ретінде пайдаланылды.
Грекияға шабуыл
Дивизия 1941 жылғы 6 сәуірде Грецияға жасалған "Марита" операциясында рөл атқару үшін 12-ші армияның XVIII тау корпусына қайта бағындырылды. Неміс әскері Югославияның оңтүстігі арқылы өтіп, Грекия шекарасына жетті, онда олар Дойран көлі маңында 19-шы грек механикаландырылған дивизиясымен кездесті. 9 сәуірде дивизия Салоника қаласын жаулап алып, Грекияның Шығыс Македония армиялық тобын капитуляцияға мәжбүр етті. 1941 жылдың қысында Қызыл Армияның қарсы шабуылынан кейін дивизия шегінді, 1942 жылдың алғашқы айларында 9-шы неміс армиясының құрамында түрлі шайқастарға қатысты. 1943 жылы 2-ші танк дивизиясы 9-шы неміс армиясының XLVII танк корпусы құрамында "Цитадель" операциясына қатысты. Операция сәтсіз аяқталғаннан кейін Қызыл Армия Армия тобының Орталық бағытында "Кутузов" операциясын бастады. Дивизия ауыр шығындарға ұшырап, шегінді, ал 1942 жылдың басында үш танк батальонының екеуін жоғалтты, олар Германияның Волга және Кавказға қарай жылжуына көмектесу үшін майданның оңтүстік бөлігіне жіберілді.
Нормандия шайқасы
1943 жылдың соңында 2-ші танк дивизиясы Шығыс майдандағы ауыр жоғалтулардан кейін қайта жарақтандыру үшін Францияға жіберілді. Дивизия "Пантера" танктерімен жабдықталған. Нормандияға шабуылдан кейін дивизия 1944 жылдың маусым айында Нормандияға жеткізілді; ол 50-ші жаяу әскер дивизиясы мен 7-ші бронетанкті дивизияның британдық әскерлерімен шайқасты. 6 маусымнан бастап шілде айының ортасына дейін дивизия Камон ауданында британдық бөлімшелермен күнделікті ұсақ шайқастарда болды. "Эпсом" операциясы кезінде Pz. Rg.3 тобындағы алты "Пантера" танкы Шё қаласын қайта басып алу үшін қарсы шабуылға жіберілді, бірақ шабуыл сәтсіз аяқталып, олардың бесеуі жойылды. 2-ші танк дивизиясы өте тәжірибелі болғанымен, жалпы неміс тактикасы кемшіліктерге толы болды және Нормандияда тиімді қолданылмады. Нормандиядағы барлық неміс танк дивизиялары қарсы шабуылдар кезінде ауыр жеңіліске ұшырады. Дивизия Камон қаласында 326-шы жаяу әскер дивизиясымен ауыстырылып, Кан қаласының оңтүстік-батысына қарай Верьер жотасына жіберілді. Канаданың "Көктем" операциясы кезінде дивизияның "Kampfgruppe" (Kampfgruppe Sterz) Сент-Андре-сюр-Орн және Сент-Мартин қалаларындағы 272-ші жаяу әскер дивизиясын күшейту үшін жіберілді. "Kampfgruppe" Сент-Мартін қаласын басып алып, осы процесте "Қара күзетшілерді" талқандады және Сент-Андре-сюр-Орн қаласында көшедегі шайқастарға қатысты. 9-шы СС танк дивизиясының "Kampfgruppe Zollhöfer" тобы басқаруды өз қолына алып, 67-ші биіктікке қарай шабуыл жасады. "Көктем" операциясынан кейін 2-ші танк дивизиясы "Кобра" операциясын тоқтатуға көмектесу үшін АҚШ секторына жіберілді. Олар АҚШ-тың 2-ші бронетанкті дивизиясының шабуылын қысқа ғана уақытқа тоқтата алды, бірақ бүкіл майданды қамтуға жеткіліксіз болды. Дивизия шегінді және өзінің соңғы 25 танкымен Мортендегі сәтсіз неміс қарсы шабуылы – "Лутич" операциясына қатысты. Кейіннен Фалез қалтасында қоршалып, көптеген әскер мен техниканы жоғалтып, бұзып шықты. Фалезде ол Сент-Ламбер-сюр-Див қаласын басып алып, ұстауға жауапты болды, бірақ қаланың бір бөлігін ғана ала алды. Дегенмен, 2-ші танк дивизиясының күш-жігерінің арқасында басқа неміс бөлімшелері, әсіресе 10-шы және 12-ші СС дивизиялары, Див көпірінен өтіп, шығысқа қарай қашып кетті. Дивизия Германияда қайта ұйымдастырылып, құрамына 352-ші жаяу әскер дивизиясы қосылды. Материалдың жетіспеуіне байланысты дивизияның танктерінің саны айтарлықтай азайды. Кейбір танк роталарында тек шабуылдық зеңбіректер болды, бірақ бір батальон "Пантера" танктарын алды.
Армения шайқасы
Дивизия Батыс майданға жіберілді және Бельгияның Арденн аймағындағы неміс шабуылына дайындалып жатқан 5-ші танк армиясының XLVII танк корпусына қосылды (1944 жылғы желтоқсандағы «Арденн шабуылы»). Ұрыс қарсаңында 2-панцер толық құрамында болды, дивизияның танк саябақтарында 27 «Панцер IV», 58 «Пантера» және 48 «StuG III» шабуылдық зеңбіректер болды. Шабуыл кезінде 2-панцер Бастоньдағы маңызды жол торабына қарай жылжыды. Алайда, Бастоньді тәжірибелі 101-ші әуе десант дивизиясы тез күшейтті. Қалаға жасалған шабуылдар сәтсіз аяқталды. 18 желтоқсанда, бастапқы жоспарға сәйкес, 2-панцер Мёз өзеніне бағытталды, бірақ американдық күштердің нығайтылуы оның қанаттары мен жабдықтау желісіне қауіп төндіргендіктен, Мёзға жетпеді. Оның алғы шебі Мёзден 4 км қашықтықта болды, онда 24 желтоқсанда АҚШ-тың 2-ші бронетанкті дивизиясы және британдық 3-ші корольдік танк полкі оларды тоқтатты. 2-панцер американдықтардың қарқынды қарсы шабуылдары мен жанармайдың жетіспеушілігі салдарынан кері шегінуге мәжбүр болды.