Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің май құю кемесі

USS Kanawha (AO–1) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің май құю кемелері класының бас кемесі. 1915 жылы қолданысқа енгізілді және 1943 жылғы 8 сәуірде Соломон аралдарындағы Тулаги маңында жапондық ұшақтармен батырылды.

Пайдалану тарихы

USS Kanawha (AO 1) (алғашқыда жанармай кемесі № 13) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің арнайы салынған алғашқы май кемесі. Ол 1913 жылдың 8 желтоқсанында Калифорния штатының Вальехо қаласындағы Маре-Айленд әскери-теңіз кеме жасаушылығында салынды, 1914 жылдың 11 шілдесінде суға түсірілді, Дороти Беннетт ханым демеушілік етті және 1915 жылдың 5 маусымында қолданысқа берілді. «Канахуа» 1915 жылдың 9 маусымында Сан-Диегодан шығып, Атлантика флотының қызметі үшін Ньюпортқа (Род-Айленд штаты) келді. Келесі жылы май кемесі Техас штатының Порт-Артур қаласына жанармай және бензин үшін жеті рет сапар жасады. 1916 жылдың 11 қазанында «Канахуа» Атлантика флотына бекітілді. Одан әрі, отын құю міндеттерімен қатар, ол тактикалық жаттығуларға қатысып, пошта тасыды және нысаналарды буксирледі.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1917 жылы 6 сәуірде АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін, май құюшы кеме Францияға жіберілген алғашқы АЭФ-тің сүйемелдеушісі ретінде Атлантика флотының эсминецтер күшінің қолбасшылығына бекітілді. 1917 жылы 15 маусымда "Канава" "IV топтың" (алғашқы конвойлердегі ең баяу топ) құрамында Нью-Йорктен шығып, Атлантиканы кесіп өтіп, 2 шілдеде Сент-Назерге жетті. Ол 10 тамызда жөндеу үшін Нью-Йоркке оралып, 23 қыркүйекте қайтадан теңізге шықты. Май құюшы кеме 1 қарашаға дейін Атлант мұхитында жүзіп, крейсерлік күштерді жанар-жағар маймен қамтамасыз етіп, Еуропаға конвойлерді сүйемелдеді. "Канава" жөндеуге Филадельфияға қайтып келді, содан кейін 1918 жылы 8 қаңтарда Теңіз арқылы тасымалдау қызметіне (NOTS) қосылды. Соғыстың қалған бөлігінде май құюшы кеме торпедалық ескертулерді назарға алмай, Галифакстан Ұлыбритания және Франция порттарына жанар-жағар май тасыды. 1918 жылы 6 қарашада "Жолли Роджер" патрульдік кемесі "Канава" кемесінің палубасына тиеліп жатқанда түзетуге келмейтін зақымдарға ұшырады.

Соғыс аралығы

Канахва соңғы сапарынан 1919 жылғы 1 мамырда Нью-Йоркке келді; ол Атлантика флотына қайта тағайындалу үшін 12 мамырда NOTS-тан бөлінді. Мұнай құюшы кеме 24 шілдеде Порт-Артурдан шығып, 9 тамызда Калифорния штатының Сан-Педро қаласына жетті. 1919 жылдан 1929 жылға дейін Канахва, Атлантика жағалауындағы бөлімшелер мен порттарды жабдықтау үшін Порт-Артурға жасаған үш сапардан басқа, Тынық мұхитында жұмыс істеді. Кемелерге қызмет көрсетумен қатар, мұнай құюшы 1925 жылғы сәуір айында Гавайидегі әскери-теңіз маневрлеріне қатысты. Одан кейін ол 1925 жылғы 25 қыркүйекте жағалаудағы жанармай құю жұмыстарын қайта бастамас бұрын, Австралия мен Жаңа Зеландияға жақсы ниет сапарына шықты. Канахва 1929 жылғы 18 желтоқсанда Пьюгет-Саунд кеме құрылыс-жөндеу зауытында қызметтен босатылды. Ол 1934 жылғы 5 маусымда қайтадан қолданысқа енгізіліп, 21 маусымда Сан-Педродағы базасына Бремертоннан жол тартты. Келесі алты жыл бойы ол АҚШ-тың батыс жағалауында Панама каналы аймағындағы, Кариб теңізіндегі және Гавайидегі порттарға мұнай мен бензин жеткізіп жүрді. 1941 жылы Канахва өз қызметін кеңейтіп, шығысқа қарай Мидуэй және Уэйк аралдарына, сондай-ақ солтүстікке Аляскаға дейін жүзіп кетті. Жапондықтар Перл-Харборға шабуыл жасаған кезде мұнай құюшы кеме Маре аралында күрделі жөндеуден өтіп жатқан еді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Канахва 1942 жылғы 21 наурызда Гавайиға арналған жабдықтармен жүктелген конвоймен Сан-Педродан шықты. Ол Калифорниядан Перл-Харборға конвоймен жүріп, 18 мамырда Тонгатапуға жетіп, Оңтүстік Тынық мұхитында отын құю операцияларын жүргізді. Жаз бойы Жаңа Каледонияға, Эспириту-Сантоға және Эфатеге барып, Тынық мұхитындағы шайқастарға бара жатқан эсминецтер мен көлік кемелеріне отынмен қамтамасыз етті. Май құюшы кеме 12 қазанда Паго-Пагодан келіп, 29 қазанда Сан-Францискоға жөндеу және күрделі жөндеуге кірді. 1943 жылғы 13 ақпанда Паго-Пагоға оралғаннан кейін "Канахва" отын құю операцияларын қайта бастады. Келесі екі айда ол Соломон аралдарындағы күреске қатысқан кемелерге қызмет көрсетті. 7 сәуірде жапондық "Валс" ұшақтары эскадрон қорғанысын бұзып, Тулаги портында сүйемелдеуші күтіп тұрғанда "Канахваға" шабуыл жасады. 15:02-де, портты тастағаннан кейін, баяу және осал май құюшы кеме бомба шабуылына ұшырады. Бірінші бес ұшақтың бірі көпір астындағы май резервуарына тиіп, палуба бойымен өрт жылдам тарады. Кеме командирі Бок экипажын жанатын майдан қорғау үшін кемені тастауға бұйрық берді. Құтқару жұмыстары басталғаннан кейін еріктілер кемеге оралып, жарылатын оқ-дәрілердің арасында өртті сөндірді. "Рейл" буксирі "Канахваны" Тулагидің батыс жағына буксирлеп әкелді, ол түнгі жарықтан бұрын жағаға тірелді. Бірақ, ол терең суға сығалап, 8 сәуірде таң атқанға дейін батып кетті. Оның экипажының 19 адамы қаза тапты. "Канахва" Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін бір шайқас жұлдызына ие болды.