Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық қос тыңшы: Артур Оуэнс

Кіріспе

Уэльстік екінші дүниежүзілік соғыстағы қос агент Артур Грэм Оуэнс, кейін Артур Грэм Уайт (14 сәуір 1899 – 24 желтоқсан 1957) – екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтастар үшін жұмыс істеген уэльстік қос агент. Ол МИ5 үшін жұмыс істегенмен, Абверге (неміс барлау қызметіне) олардың агенті болып көрінді. Оуэнс МИ5-те SNOW кодировкасымен белгілі болды, бұл оның тегіне байланысты таңдалған.

Британдықтар мен немістердің жалдауы

Оуэнс кемелерге батареялар шығаратын компанияны басқарды. Осылайша ол Корольдік теңіз күштері үшін азаматтық мердігер болды және Кильдегі Кригсмаринмен тұрақты байланыста болды. Оның алғашқы тыңшылық тәжірибесі 1936 жылы болды, ол қысқа мерзімге Құпия барлау қызметіне Германия кеме құрылыс алаңдарында көргендері туралы ақпарат беру үшін жұмысқа алынған. 1938 жылы Ұлыбританияда "Доктор Ранцау" деген атпен жұмыс істейтін Абвер агенті Николаус Риттер оған хабарласты. Оның жұмысы сонымен қатар шетелге сапарларға шығу үшін де мүмкіндік берді. Сол жылы ол Германияға сапар шекті және Абверге тартылды. Оның Абвердегі тіркелме нөмірі A3504 болды, ал бұрынғы соғыста JOHNNY кодовое аты берілді және содан бері бірнеше рет алаяқтық үшін түрме жазасын өтеді. Оуэнске сенбеген MI5 Дикетске Оуэнстің адал екенін тексеруді және оның желісіне енуді тапсырды, онда ол жеке және қажет болған жағдайда ақпараттың баламалы көзі ретінде жұмыс істей алатын еді. Дикетске MI5-тің қос агенттер бөлімінің басшысы Тар Робертсонның тапсырмасы бойынша Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Әуе министрлігіндегі штабтық қызметін пайдалануды бұйырды. Риттер Дикетске Англияға оралғаннан кейін қайық сатып алуды тапсырды, осылайша ол неміс тыңшыларын және саботаж құралдарын нацистік оккупациядағы Канал аралдарынан Англияға тасымалдай алатын еді. Оуэнс Германияға барудан бұрын Дикетске Риттерге өзінің де, Дикетстің де MI5 үшін жұмыс істейтінін айтқанын мәлімдеді, бірақ Дикетс бұл фактіні күшпен жоққа шығарды. Оуэнс Дикетстің Германияға өз еркімен баруын немістер оны "өздеріне қайтарған" дегеннің дәлелі деп қарады. MI5 әр агентті сағаттап тексерді, соңында Дикетстің айтқандарына MI5-тің кейбір бөлімдері сенді, ал кейбіреулері сенбеді. Оуэнс Дикетстің өміріне қауіп келтіргені және соғыстан бұрынғы неміс радиостанциясын MI5 басқарып отырғанын жасырын ақпарат бергені үшін соғыс аяқталғанға дейін түрмеде отырды. Сноу желісінің құлауы екіжүзді агенттердің – Сноу, Чарли, GW, Бисквит, Саммер және Селерийдің мансабын аяқтады, бірақ GW басқа желі арқылы өзін қайта орнатуға қол жеткізді. Дикетс 1943 жылға дейін MI5 үшін агент ретінде жұмыс істеді, Абвер офицерінің дезертир болуына көмектесу үшін Лиссабонға тағы бір миссияны орындады және 1942 жылдың наурызына дейін Оңтүстік Америкада алты ай өткізді.

Owens ran a company that made batteries for ships. As such, he was a civilian contractor for the Royal Navy and also had regular contact with the Kriegsmarine in Kiel. His first experience of espionage occurred in 1936 when he had been briefly employed by the Secret Intelligence Service to provide information on what he had seen in the German shipyards. In 1938, Nikolaus Ritter, an Abwehr agent in Britain under the name "Dr Rantzau", made contact with him. His work also provided a cover for any foreign trips he might have to make. He visited Germany that year and was recruited by the Abwehr. His Abwehr reference was A3504 and was given the codename JOHNNY, during the previous war and had since served several prison sentences for fraud. Unable to trust Owens, MI5 had instructed Dicketts to verify Owens’ bona fides and get himself infiltrated into Owens’ network, where he could be run as a separate, and if necessary, alternative source of information. Dicketts was instructed by Tar Robertson, head of the double agent section in MI5, to take his WW1 Staff Appointment with the Air Ministry Ritter instructed Dicketts to purchase a boat when he returned to England, so he could ferry German spies and sabotage equipment from the Nazi occupied Channel Islands into England. Owens claimed to have informed Dicketts before he even went into Germany, that Owens had told Ritter that both he and Dicketts were working for MI5, a fact which Dicketts strenuously denied. Owens viewed the fact that Dicketts had nonetheless gone willingly into Germany as proof that he had been ‘turned’ by the Germans. MI5 spent countless hours interrogating each agent, and in the end Dicketts’ account was believed by some in MI5, and not by others. Owens was imprisoned until the end of the war for having endangered Dicketts’ life and for having revealed secret information that his pre war German radio transmitter was being operated by MI5. The collapse of the Snow network ended the careers of double agents, Snow, Charlie, GW, Biscuit, Summer, and Celery although GW was able to re establish himself through another network. Dicketts continued to work as an agent for MI5 until 1943, undertaking a further mission to Lisbon to help an Abwehr officer defect, and spent six months in South America until March 1942.