Кіріспе

Американдық діни қызметкер және латинист (1939–2020)

Реджинальд Томас Фостер (14 қараша 1939 – 25 желтоқсан 2020) – американдық католик діни қызметкері және Аяқсыз Кармелиттер орденінің монахы. 1970 жылдан бастап 2009 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Ватикан Мемлекеттік хатшылығының Латын хаттары бөлімінде жұмыс істеді. Ол латын әдебиеті саласындағы сарапшы және латын тілінің ықпалды ұстазы болды, соның ішінде 30 жыл Грегориан университетінде, Римдегі Тересианум, Урбанианумда сабақ берді, сондай-ақ Милуокиге зейнеткерлікке шыққаннан кейін де жалғасқан тегін жазғы курстар өткізді.

Өмір және мансап

Фостер су құбырымен айналысатын отбасында өсті (оның әкесі, ағалары мен інілері су құбырымен айналысты), 13 жасында семинарияға түсті; ол үш нәрсе қалағанын айтты: «пастор болу, кармелиттерге қосылу және латын тілін оқу». 15 жасында ол Питерборо, Нью-Гэмпширдегі кіші семинарияға барды, онда латын тіліне ғашық болды; 1959 жылы кармелиттер қауымына қосылды. 1962 жылы Фостер Римге оқуға барып, 1970 жылы Карло Эггердің ұсынысымен және өзінің Орденінің Бас прокурорының қарсылығына қарамастан, Монсеньор Амлето Тондинидің орнын иеленді – Латын хаттары кеңсесінде (Ватикан II-ге дейін Secretarius Brevium ad Principes немесе «Принцтерге жолданған хаттардың хатшысы» деп аталды), Рим Папасының латын тіліндегі хатшыларының бірі болған алғашқы американдық. Фостер Римде аскетикалық өмір сүрді, жұқа жамылғының астында еденде ұйықтады, кітаптардан басқа барлық сыйлықтарды қайырды. Діни киім киюдің қажеті жоқ деп есептегендіктен, оның орнына Sears дүкенінен алынған көк шалбар мен көйлек киді, қара кроссовкалармен және суық ауа райында көк полиэстерден жасалған желдеткішпен киінетін. Швейцариялық гвардияшылар оны il benzinaio («май құю станциясының жұмысшысы») деп атады және оның сыртқы түріне шағымданып айтты. 1977 жылдан бастап ол Римдегі Григориан университетінде жылына он латын тілі сабағын оқыды. 1985 жылы студенттердің өтініші бойынша ол аптасына жеті күн сабақ оқылатын сегіз апталық жазғы мектепті ашты. Жазғы мектеп тегін болды; университет оны 2006 жылы көптеген студенттерге ақысыз сабақ беруге рұқсат бергені үшін жұмыстан шығарды. Осының нәтижесінде 2006 жылдың қарашасында Фостер өзінің Academia Romae Latinitatis тегін академиясын құрды, ол 2007 жылдан бастап Римдегі Пьяцца Венецияда орналасқан Istituto Ganganelli деп те аталады. Ол Висконсин университетіндегі Милуокиде тегін латын тілі сабақтарын қайта бастады, кейін қарттар үйінде сабақ берді. Оның COVID-19 тестісі оң нәтиже көрсетті.

Латын тілі

Фостер латын әдебиетінің, әсіресе Цицеронның сарапшысы болды және латын тілі бойынша халықаралық деңгейде танылған авторитет еді. Ол латын тілін тірі тіл ретінде оқытты және көптеген латын тілі мамандарына әсер етті; Нэнси Льюэллин 1997 жылы Фостерден шабыт алып, Septentrionale Americanum Latinitatis Vivae Institutum (SALVI) – Солтүстік Американың Тірі латын тілін зерттеу институтын құрды, ал екі бұрынғы студенті, Джейсон Педикон және Эрик Хьюетт 2010 жылы оның Римдегі жазғы мектебін «Living Latin in Rome» бағдарламасы ретінде қайта жаңғыртты, бұл жоғары оқу орнының студенттеріне арналған бағдарлама, сондай-ақ коммерциялық емес Paideia институтын құрды, ол қазір басқа елдерде және грек тіліндегі курстарға демеушілік етеді, сонымен қатар АҚШ-тағы бастауыш мектептерге арналған бағдарламаларды ұйымдастырады. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін, ол 2016 жылы Америка Католик Университетінің баспасында «The Mere Bones of Latin» (Ossa Latinitatis Sola) атты еңбегін жариялады; екінші том да жарық көруге дайын. Фостер қатаң ұстаз болды, студенттерін ескертіп: «Егер бір ғана ақымақ қателік жасасаң, сыртқа шығасың!» деуші еді; кейде ол адал қызға ұятты мәтіннің аудармасын, ал Августиннен немесе Папа Лео I-ден алынған мәтінді атеистке немесе еврейге тапсыратын. Бір бұрынғы студенті оның теорияны жоққа шығарып, студенттерін ескертетінін айтады: «Мен сіздің әдеби теорияңыздың қоқысына қызығушы емеспін! Егер сіз күннің қай сағат екенін, өзіңіздің атыңызды немесе қайда екеніңізді білмесеңіз, латын тіліне тырыспаңыз, себебі ол сізді май дағындай қабырғаға жабыстырып тастайды». 2008 жылы зейнеткерлікке шығуға аздай қалғанда Фостер Ватиканнан тыс жерде Билл Махермен «Religulous» деректі фильмінде сұхбаттасты, Ватиканның «Исаның үстанымдарына қарсы» екендігі туралы мәлімдемелермен келісіп, наразылықтарға себеп болды.