Кіріспе

Ұлттық радио астрофизика орталығы (NCRA; хинди: राष्ट्रीय रेडियो खगोल भौतिकी केन्द्र) – Үндістандағы радиоастрономия саласындағы зерттеу институты. Пуна университеті кампусында (IUCAA-ның қасында) орналасқан, Мумбайдағы Тата фундаменталды зерттеулер институтының құрамына кіреді. NCRA астрономия және астрофизиканың көптеген салаларында белсенді зерттеу бағдарламасын жүргізеді, оған Күнді зерттеу, планетааралық сцинтилляциялар, пульсарлар, жұлдызаралық орта, белсенді галактикалар және космология, әсіресе радиоастрономия және радио құралдар саласындағы мамандандырылған зерттеулер кіреді. NCRA аналогты және цифрлық электроника, сигналды өңдеу, антенна құрылысы, телекоммуникация және бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу сияқты инженерлік салаларда да қызықты мүмкіндіктер мен қиындықтар ұсынады. NCRA Пуна қаласынан 80 шақырым қашықтықтағы Ходадта орналасқан метрлік толқын ұзындығында жұмыс істейтін әлемдегі ең ірі телескоп – Гигант метрлік толқындық радиотелескопты (GMRT) құрды. NCRA сонымен қатар Оти радиотелескобын (ORT) басқарады, ол Үндістанның Удхагамандалам қаласының жанында орналасқан үлкен цилиндрлі телескоп.

Тарих

Орталықтың тамыры 1960 жылдардың басында Говинд Сваруптың жетекшілігімен құрылған ТИФР-дің радиоастрономия тобында. Бұл топ Оти радиотелескобын жобалап және салған. 80-жылдардың басында жаңа телескопқа қатысты амбициялық жоспар ұсынылды – Гигант метрлік толқынды радиотелескоп. Осы жаңа телескоп орналасатын жер Пунеге жақын болғандықтан, топ үшін Пуне университетінің көркей кампусында жаңа ғимарат салынды. Осы шамада радиоастрономия тобы Ұлттық радиоастрофизика орталығына трансформацияланды.

Зерттеу

Тата институтының радиоастрофизика ұлттық орталығы (NCRA TIFR) – Үндістандағы радиоастрономия институты. NCRA TIFR-дегі ғылыми-зерттеу қызметі төмен жиілікті радиоастрономияға бағытталған, және күн физикасы, пульсарлар, белсенді галактикалық ядролар, жұлдызаралық орта, супернова қалдықтары, Галактика орталығы, жақын галактикалар, жоғары қызыл жылжу галактикалары, негізгі тұрақтылар эволюциясы және реионизация дәуірі сияқты кең ауқымды салаларды қамтиды. NCRA TIFR әлемдегі ең үлкен басқарылатын радиотелескопты – Гигант метрлік толқынды радиотелескопты, сондай-ақ Оти радиотелескобын салған және оларды пайдаланады. Орталық астрономия мен астрофизиканың шекаралық аймақтарында, сондай-ақ құрал жасау саласында жұмыс істейді. 2019 жылдың сәуір айында Дивия Оберой басқарымындағы NCRA ғалымдары күннің ең терең радиосуреттерінің бірін жариялады.

Ғылыми-зерттеу нысандары

NCRA-ның ғылыми-зерттеу орталықтарында жақсы жабдықталған кітапханалар (NCRA және GMRT-де), есептеу құрылғылары, радиофизика зертханасы (NCRA, TIFR және IUCAA-ның бірлескен жобасы) және, ең бастысы, GMRT және ORT радиотелескоптары бар.

Үлкен метротолқындық радиотелескоп (GMRT)

Ұлттық радиоастрономиялық орталық радио толқын ұзындығы диапазонын пайдалана отырып, радиоастрономиялық зерттеулер жүргізу үшін бірегей кешен құрды, ол Ғигантты метрлік толқынды радио телескопы (GMRT) деп белгілі. Ол Пуне қаласының солтүстігіне шамамен 80 км қашықтықта орналасқан. GMRT 30 толыққанды басқарылатын, диаметрі 45 метр болатын алып параболалық антеннадан тұрады, олар 25 км-ге дейін созылған. GMRT – индиялық ғалымдар мен инженерлер жүзеге асырған негізгі ғылымдардағы ең қиын тәжірибелік бағдарламалардың бірі. GMRT – электромагниттік спектрдің метрлік толқын диапазонында аспанды ашатын ерекше құрал, ал апертуралық синтез әдісін қолдану арқылы аспанның жоғары сезімтал карталарын жасауға мүмкіндік береді. Бұл құрал ажыратымдылығы жағынан VLA сияқты әлемдегі басқа радио телескоптармен тең деңгейде. Ол метрлік толқын ұзындығында VLA-ны толықтырады.

Оти радиотелескобы (ORT)

Ути радио телескопы (ORT, осылай аталады) – 530 метр ұзындығы және 30 метр ені бар, жарық шағылытқыш беті бар цилиндрлі параболоид. Ол ОРТ орналасқан жердің ендігімен бірдей болатын, солтүстік-оңтүстік бағытта шамамен 11 градусқа бұрылысқан төбеде орналасқан. Бұл, антеннаны оның ұзын осі бойымен механикалық түрде айналдыру арқылы, аспан денелерін шығыстан көтерілуінен батысқа батуына дейін шамамен 10 сағат бойы үздіріссіз қадағалауға мүмкіндік береді. Телескоп 326,5 МГц (0,92 м толқын ұзындығы) жиілігінде жұмыс істейді және 15 МГц пайдалы жолаққа ие. Телескоптың үлкен өлшемі оның жоғары сезімталдығын қамтамасыз етеді. Ол толығымен жергілікті технологиялармен жобаланып, жасалған.

Радиофизика зертханасы

Радиофизика зертханасы (РФЛ) – Ұлттық радиоастрофизика орталығы (NCRA TIFR) және Университеттер аралық астрономия және астрофизика орталығының (IUCAA) бірлескен жобасы. Ол кампустың өзінде бірнеше радиоантенналар орнатқан. Олардың арасында 3 және 4 метрлік радиоантенналар бар, сондай-ақ 15 метрлік антеннаның құрылысы да жүріп жатыр. РФЛ студенттерді оқытуға арналған түрлі бағдарламаларды жүзеге асырады, оның ішінде екі маңызды жылдық жалқы үндістандық бағдарлама бар: Колледж студенттері үшін Радиоастрономия қысқы мектебі (RAWSC) және Студенттер үшін Пульсарды бақылау (POS).

Студенттік зерттеулер бағдарламасы

Ұлттық радиоастрофизика орталығы жазғы маусымда жыл сайын өткізілетін Қонақ студенттерді зерттеу бағдарламасы (VSRP) ұйымдастырады.