Кіріспе

Химиялық реакция

Симмонс-Смит реакциясы – циклопропан түзу үшін алкенмен (немесе алкинмен) өзара әрекеттесетін органоцинк карбеноидын қамтитын органикалық хелетроптық реакция. Ол Говард Энсин Симмонс және Рональд Д. Смит есімдерімен аталады. Реакцияда алькеннің екі көміртегі атомына бір мезгілде метилен еркін радикалдың аралық қосылысы жеткізіледі, сондықтан қос байланыстың конфигурациясы өнімде сақталады және реакция стереоспецификалық болып келеді.

Мысалдар

Осылайша, циклогексен, дииодметан және мырыш-мыс жұбы (иодометилцинк йодиді, ICH2ZnI ретінде) норкаранды (бицикло[4.1.0]гептан) береді. Симмонс-Смит реакциясы циклопропанизацияның басқа әдістеріне қарағанда көбінесе артықшылыққа ие, бірақ дииодметанның жоғары құнына байланысты қымбатқа түсуі мүмкін. Дибромметан немесе диазометан және мырыш йодиді сияқты арзан баламаларды қолданатын өзгертулер жасалған. Жүйенің реакциялық қабілетін Фурукава өзгертуін қолдану арқылы, мырыш-мыс жұбын диэтилмырышқа алмастыру арқылы арттыруға болады. Симмонс-Смит реакциясы көбінесе стерикалық әсерлерге ұшырайды, сондықтан циклопропанизация көбінесе бөгделенбеген жағында жүзеге асады. Дегенмен, егер субстраттағы гидроксил тобы қос байланысқа жақын орналасса, мырыш гидроксил тобымен координацияланып, циклопропанизацияны гидроксил тобына цис-жағдайда бағыттайды (бұл қос байланыстың стерикалық тұрғыдан ең қолжетімді жағының циклопропанизациясына сәйкес келмеуі мүмкін): Осы реакцияның интерактивті 3D моделін ChemTube3D сайтында қарауға болады.

Ахиралдық алкендер

Симмонс-Смит реакциясы қарапайым алкендерді қиындықтарсыз циклопропандау үшін қолданылуы мүмкін. Функционалданбаған ахирал алкендерді циклопропандау үшін Фурукава модификациясы (төменде қараңыз) қолданылады, онда 1,2 дихлорэтанмен Et2Zn және CH2I2 пайдаланылады. Электрон беретін топтармен белсендірілген алкендердің циклопропандануы жылдам және оңай өтеді. Мысалы, триметилсилилокси тобымен алмастырылған олефиндер сияқты энол эфирлері көбінесе қолданылады, себебі олар жоғары шығым береді. Галоидтардың электрондарды тартып алу қабілетіне қарамастан, көптеген винил галоидтары да оңай циклопропандалады, нәтижесінде фтор, бром және йод тобы бар циклопропандар алынады. N-алмастырылған алкендердің циклопропандануы N-алкилденудің бәсекелес реакциясынан күрделенеді. Бұл мәселені азотқа қорғау тобын қосу арқылы шешуге болады, бірақ электронды тартып алу тобын қосу алкеннің нуклеофилдігін азайтады, соның салдарынан шығым төмендейді. Осы жағдайларда CH2I2 орнына CHFI2 сияқты күшті электрофильді реагенттерді қолдану шығымды арттыратыны көрсетілген.

Полиендер

Олефинде бағыттаушы топ болмаған жағдайда, хемоселективтілік өте төмен болады. Дегенмен, басқаларына қарағанда едәуір нуклеофильдік қасиеті жоғары алькенге үлкен артықшылық беріледі. Мысалы, циклопропанизация энол эфирлерінде жоғары селективтілікпен жүзеге асады.

Функционалдық топтың үйлесімділігі

Симмонс-Смит реакциясының кең қолданылуына ықпал ететін маңызды аспектісі – көптеген функционалдық топтардың қатысуында қолданылу мүмкіндігі. Басқаларының ішінде, галоалкилцинк қатысуымен жүзеге асырылатын реакция алкиндермен, спирттермен, эфирлермен, альдегидтермен, кетондармен, карбон қышқылдарымен және олардың туындыларымен, карбонаттармен, сульфондармен, сульфонаттармен, силанмен және станндармен үйлесімді. Дегенмен, кейбір қосалқы реакциялар жиі кездеседі. Көптеген қосалқы реакциялар түзілген қосалқы өнім ZnI2-нің Льюис қышқылдығына байланысты болады. Қышқылға сезімтал өнімдер түзілетін реакцияларда, түзілген ZnI2-ні жою үшін артық Et2Zn қосылуы мүмкін, нәтижесінде азырақ қышқылды EtZnI пайда болады. Реакцияны пиридинмен де тоқтатуға болады, ол ZnI2 және артық реагенттерді жояды. Мырыш карбендерінің электрофилдік қасиеттеріне байланысты Симмонс-Смит реакциясында гетероатомдардың метилирленуі де байқалады. Мысалы, ұзақ реакция уақыты үшін артық реагентті қолдану, көбінесе спирттердің метилирленуіне әкеледі. Сонымен қатар, Et2Zn және CH2I2 аллильді тиоэфирлермен реакцияласып, күкірт илидтерін түзеді, олар кейіннен 2,3 сигматроптық қайта орналасуға ұшырайды және жеткілікті мөлшерде Симмонс-Смит реагенті қолданылмаса, сол молекуладағы алкенді циклопропандамайды.

Өзгерістер

Симмонс-Смит реакциясы көбінесе қарапайым түрімен талқыланғанымен, мырыш катализаторына және қосылған көміртегіне қатысты бірнеше түрлендірулер ұсынылған.

Фурукава модификациясы

Фурукава модификациясы мыс-цинк жұптарын диалкил-цинкпен алмастыруды қамтиды, олардың ең белсендісі Et2Zn екені анықталды. Бұл модификация 1968 жылы винил эфирлері сияқты катиондық полимерленуге қабілетті олефиндерді тиісті циклопропандарға айналдыру жолы ретінде ұсынылды. Сонымен қатар, бұл әдіс басқа әдістерге қарағанда әлдеқайда тұрақты нәтиже беретіндіктен, көмірсутектерді циклопропанизациялау үшін де өте пайдалы болып табылды. Өзгертілмеген реакция сияқты, Фурукава модификацияланған реакциясы да стереоспецификалық және көбінесе өзгертілмеген реакциядан гөрі әлдеқайда жылдам өтеді. Дегенмен, Et2Zn реагенті өртенгіш, сондықтан оны сақтықпен қолдану қажет.

Шареттің модификациясы

Шарет модификациясы А жолында Симмонс-Смит реакциясындағы әдеттегі CH2I2-ні фенилдиазометан сияқты арилдиазо қосылыстармен алмастырады. Зіңктің галогендерінің стехиометриялық мөлшерімен өңдегенде, жоғарыда талқыланған карбеноидқа ұқсас органоцинк қосылысы түзіледі. Бұл алькендер мен алкиндердің көпшілігімен, оның ішінде стиролдар мен спирттермен реакцияға түсе алады. Бұл өте пайдалы, себебі өзгертілмеген Симмонс-Смит спирттерді депротондауға бейім. Алайда, B жолында көрсетілгендей, аралық зат бастапқы диазоқосылыспен де реакцияласып, цис немесе транс 1,2-дифенилэтен береді. Сонымен қатар, аралық зат спирттермен реакцияласып йодофенилметан түзеді, ол С жолында көрсетілгендей, ROCHPh алу үшін SN2 реакциясына түсуі мүмкін.

Мырыш емес реагенттер

Мүмкін болмаса да, мырышқа ұқсас реакциялық қасиеттері бар Симмонс-Смит реагенттері CH2IX қатысуымен алюминий және самарий қосылыстарынан дайындалған. Осы реагенттерді пайдалану арқылы аллиль спирттері мен оқшауланған олефиндерді бір-бірінің қатысуында селективті циклопропандауға болады. THF-тегі иод немесе хлорметилсамарий йодиді – гидроксил тобына келация арқылы бағытталатын аллиль спиртін селективті циклопропандауға арналған өте жақсы реагент. Керісінше, CH2Cl2-дегі диалкил(иодометил)алюминий реагенттерін қолдану оқшауланған олефинді селективті циклопропандайды. Бұл реагенттердің ерекшелігі циклопропандарды мырыш негізіндегі реагенттер толық және таңдаусыз циклопропандайтын полиқанықпаған жүйелерге орналастыруға мүмкіндік береді. Мысалы, i Bu3Al гераниолды 6-шы орында циклопропандайды, ал Sm/Hg – 2-ші орында циклопропандайды, төменде көрсетілгендей. Дегенмен, екі реакцияның да бастапқы металл қосылысының стехиометриялық мөлшеріне жуық мөлшерде болуы қажет, ал Sm/Hg өте улы HgCl2 арқылы белсендірілуі керек.

Синтездегі қолданыстар

Қазіргі заманғы қолданыстардың көпшілігі Симмонс-Смит реакциясында Фурукава модификациясын пайдаланады. Ерекше маңызды және сенімді мысалдар төменде тізілген.

γ-кетоэстерлерді қалыптастыруға енгізу

Фурукава модификацияланған Симмонс-Смит реакциясы арқылы γ-кетоэстерлер β-кетоэстерлерден синтезделгенде циклопропан аралық қосылысы пайда болады. Симмонс-Смит реактиві алдымен карбонил тобына, содан кейін алғашқы реакция нәтижесінде түзілген псевдоэнолдың α-көміртегіне байланысады. Бұл екінші реагент циклопропил аралық қосылысын түзетіп, ол тез өнімге ыдырайды.

Алленамидтерден амидо-спиро [2.2] пентандарды қалыптастыру

Фурукава модификацияланған Симмонс-Смит реакциясы алленамидтегі екі қос байланысты циклопропандандырып, бір көміртегін ортақтайтын екі циклопропил сақинасы бар амидоспиро[2.2]циклопентандарды түзеді. Моноциклопропандану өнімі де пайда болады.

Табиғи өнім синтезі

Табиғи өнімдер синтезіндегі циклопропанация реакциялары шолудан өтті. β-лактамаза тежегіші Циластатин табиғи өнімдер синтезіндегі Симмонс-Смит реакциясының нұсқаулық мысалы болып табылады. Бастапқы материалдағы аллиль тобы Симмонс-Смит циклопропанациясына түседі, ал карбон қышқылы кейіннен озонолиз арқылы қорғаныстан босатылып, прекурсор түзеді.

Дәрілік заттар синтезі

Симмонс-Смит реакциясы GSK1360707F және ропаникант синтезінде қолданылады.