Кіріспе

Соломон аралдарының провинциясы

Малаита провинциясы – Соломон аралдарының ең көп халқы бар және тоғыз провинциясының бірі. Провинцияның халқы 122 620 адамды құрайды (1999 жыл). Провинцияның аумағы ең ірі аралы – Малаита (сонымен қатар «Үлкен Малаита» немесе «Марамапаина» деп те аталады) атымен аталған. Басқа аралдарға Оңтүстік Малаита аралы (сонымен қатар «Кіші Малаита» немесе «Марамасике» деп те аталады) кіреді. Ұлыбритания Соломон аралдарында, оның ішінде Малаитада өзінің мүдделерінің шеңберін анықтады, ал Малаитаның орталық үкімет бақылауы 1893 жылы басталды, сол кезде капитан Гибсон Р.Н. Оңтүстік Соломон аралдарын Британдық Соломон аралдарының протектораты деп жариялап, Британдық қорғаушылық аймақ құрды. Провинцияның әкімшілік орталығы және ең ірі қалалық орталығы – Ауки, ол 1909 жылы Малаита провинциясының әкімшілік орталығы ретінде құрылған. Малаитада туризм көбінесе дамымаған; Ауки Ланга Ланга лагунасына жақын орналасқан, онда су астында жүзуге және жергілікті тұрғындар қабықтан бұйымдар жасауды көрсетіп тұрады. Малаитаның меланезиялық халқының өмірдің әлеуметтік салаларында ерекше мәдени дәстүрлері бар. Келін беру дәстүрі – Соломон аралдарының басқа аралдарынан Малаитаға тән ерекшелік. Бұл дәстүр бойынша күйеудің ата-анасы келіннің ата-анасына қабық және азық-түлік түрінде әдеттегі сыйлықтарды табыс етеді.

Ұлты

Негізгі аралдың халқы меланезиялық этностық топқа жатады. Онтонг Ява және Сикайана сыртқы аралдары полинезиялық этностық топқа жатады және полинезиялық мәдениетінің полинезиялық аймақтары ретінде мойындалады.

Дәстүрлі тәжірибелер

Ланга-Ланга лагунасында жасалған Малаита қабықша ақшасы – Малаитада және Соломон аралдарының барлық аймақтарында қолданылатын дәстүрлі валюта. Бұл ақша жылтыратылған, кішкентай қабықша дискілерінен тұрады, олар тесілген және жіптерге тізіледі. Оны қалың мал төлеуге, аза тұру тойларына және өтемақы төлеуге қолдануға болады, қабықша ақшаның нақты ақшамен теңдестірілген құны бар. Сонымен қатар, ол әшекей ретінде және әлеуметтік мәртебенің белгісі ретінде тағылады. Стандартты өлшем бірлігі – тафулия, ол 1,5 метрлік бірнеше жіптен тұрады. Қабықша ақша Ланга-Ланга лагунасының халқы тарапынан әлі де жасалып келеді, бірақ көбі әкеден балаға мұра болып өтеді, ал ескі дәстүрлі жіптер қазір сирек кездеседі. Мәдени табулар мен салтыларды бұзу, сондай-ақ жеке адамды қорлау мәдениетке қарсы әрекет саналады. Малаита мәдениеті алшақтықты азайту және шешу үшін құнды заттарды алмасуды қажет етеді. Бұл "фа абуа" немесе "фа окей" (компенсация) деп аталады.

Риф аралдары

Соломон аралдарының Малаитадағы Ланга Ланга лагунасы мен Лау лагунасының тұрғындары рифте шамамен 60 жасанды арал салған, оның ішінде Фунаафу, Фуэда, Сулуфу, Сауа, Ферасубуа және Адагеге аралдары бар. Бұл лагуналардың тұрғындары өздерін "теңіз халқы" деп атайды, бұл аралдың ішкі бөлігінде тұратын "құрлық халқынан" ерекшеленеді. Бұталық және теңіз халқы арасында бұрын қақтығыстар болған. Лау лагунасының халқы рифте аралдар салған, себебі олар шабуылдан қорғаныс береді. Бұл аралдар әрбір тас арқылы, біртіндеп қалыптасқан. Бір отбасы каноэмен лагунаны қорғайтын рифке шығып, тастарды іздеп суға сүңгіп, оларды су бетіне көтеріп, таңдалған жерге қайтып, тастарды суға тастайтын. Рифте өмір сүру денсаулыққа да пайдалы болды, себебі жағалау батпақтарында кездесетін масалар риф аралдарында табылмайды. Лау халқы риф аралдарында өмір сүруді жалғастыруда.