Кіріспе

Папуа-Жаңа Гвинеядағы көлік жүйесіне шолу

Папуа-Жаңа Гвинеядағы көлік жүйесі негізінен жолдарға (олардың көп бөлігі асфальтталмаған) және әуе тасымалына негізделген. Көп жағдайда таулы жер бедері, мол жауын-шашын және Лае сияқты көптеген аймақтарда жиі болатын ауа райының нашарлауы көлікті қатты шектейді. Елорда Порт-Морсби басқа ірі қалалармен автомобиль жолымен байланыспайды, ал көптеген таулы ауылдарға жеңіл ұшақпен немесе жаяу ғана жетуге болады.

Басқару

1964 жылғы Дүниежүзілік банк миссиясының маңызды ұсыныстарының бірі – барлық көлік түрлерін дамытуды басқару үшін жаңа бөлім құру еді. Дүниежүзілік банк миссиясының көптеген ұсыныстары жергілікті және халықаралық деңгейде талқыланды, бірақ бұл ұсыныс кеңінен қабылданды, себебі саяси және экономикалық прогресс жер, теңіз және әуе көлігінің едәуір жақсаруына тікелей байланысты екені анық болды. 1967 жылы көлік саясатын үйлестіретін координатор тағайындалып, 1968-69 жылдары Көлік департаменті барлық көлік түрлеріне қатысты саясат пен инвестициялар үшін толыққанды құрылды (азаматтық авиацияны реттеу Австралияның Азаматтық авиация департаментінің құзыретінде қалды). 1960 жылдардың соңында Көлік департаменті дайындаған, ПНГ-нің көлік саласын зерттеу нәтижесінде жасалған үлкен даму бағдарламасы ПНГ Парламенті, Австралия Парламенті және көптеген халықаралық ұйымдар тарапынан мақұлданды және келесі онжылдықтарда іске асырылды. Осы және одан кейінгі түзетулер Дүниежүзілік банк, Азия даму банкі және БҰҰ Даму бағдарламасы сияқты көптеген халықаралық ұйымдардан несие алуға негіз болды, бұл қарым-қатынас бүгінге дейін сақталуда. Маңызды тас жолдар, әсіресе жағалау мен таулы аймақтар арасындағы байланыс жақсартылды, Порт Морсби мен Лейдегі порттар халықаралық стандарттарға сәйкес келдірілді, сондай-ақ халықаралық және ішкі әуежайлар жаңартылды, көлік қызметтерін реттеу және басқару жүзеге асырылды. Көлік департаменті маңызды мемлекеттік орган болып табылады. Австралиядан көлік саласына көмек көрсету де жалғасты. Көлік секторын қолдау бағдарламасы Австралия Үкіметімен қаржыландырылады және бұл салаға ұзақ мерзімді міндеттемелерді жалғастырады. Көлік секторын үйлестіру, бақылау және іске асыру комитеті (TSCMIC) барлық қатысты агенттіктердің басшыларын біріктіріп, жұмысты үйлестіреді. Бұл комитет Ұлттық атқару кеңесінің шешімімен құрылды және алғаш рет 2006 жылдың шілдесінде өтті. Көлік желілерінің инфрақұрылымын сақтау бұрынғы инвестициялардан максималды пайда алу үшін маңызды мәселе болып қалады.

Жолдар

1999 жылғы мәліметтер бойынша Папуа-Жаңа Гвинеяда барлық жағдайға төтеп бере алатын автомобиль жолдарының жалпы ұзындығы бар, олардың тек бір бөлігі ғана асфальтталған. Жолдар бар жерде, көбінесе шағын микроавтобустар түріндегі, жекеменшік қоғамдық көлік құралдары (ЖҚҚ) көптеп кездеседі, олар белгілі бір кестеге бағынбайтын автобустар қызметін атқарады. Елдегі ең ұзын жол – Лэй мен Маданг қалаларын Таулы аймақпен байланыстыратын Таулы трассасы. Болуминский трассасы Жаңа Ирландия провинциясындағы Кавиенг пен Наматанай қалаларын қосады. Шығыс Сепик провинциясындағы Вейвак пен Батыс Сепик провинциясындағы Ванимо қалаларын байланыстыратын трасса 2007 жылдың қыркүйегінде салынып аяқталды. Киунга-Табубил трассасы – Батыс провинциясындағы таулы аймақтарды байланыстыратын жеке күтімдегі жол.

Темір жолдар

Папуа-Жаңа Гвинеяда ірі теміржол желісі жоқ, бірақ кейбір кен орындарында қолданыстан шыққан теміржол участалары бар. 20 ғасырдың басында неміс отаршылдығы кезінде Германиялық Жаңа Гвинеяда 600 мм енді плантациялық теміржолдары көптеп салынған. Олар Маданг және Рабаул елді мекендерінің жанында салынды. Бірінші дүниежүзілік соғыста Германиялық Жаңа Гвинея австралиялықтар бақылауына өткеннен кейін теміржолдар тозуға ұшырады. 2007 жылдың қыркүйегінде бір тау-кен компаниясы Маданг провинциясындағы Яндерадағы мыс-молибден кенішімен жағалауды байланыстыратын жаңа теміржол салуды ұсынды. 2023 жылы Моробе провинциясының губернаторы Лютер Венге және премьер-министр Джеймс Марапе аймақтың ауыл шаруашылығы экспорттық мүмкіндіктерін кеңейту мақсатымен Лаеден Ванимоға дейінгі желі құруды ұсынды.