Кіріспе
Екі өлшемді тордағы Тьюринг машинасы. Компьютер ғылымында турмит – ағымдағы күйінен өзге бағыты бар және шексіз екі өлшемді ұяшықтар тордан тұратын "таспасы" бар Тьюринг машинасы. "Құмырсқа" және "вант" терминдері де қолданылады. Лэнгтонның құмырсқасы – шаршы тор ұяшықтарында анықталған турмиттердің әйгілі түрі. Патерсонның құрттары – изометриялық тордың жиектерінде анықталған турмиттер түрі. Турмиттердің жалпы алғанда, шексіз таспасы бар бір өлшемді Тьюринг машиналарымен бірдей қуатты екені көрсетілді, себебі олардың екеуі де бір-бірін имитациялай алады.
In computer science, a turmite is a Turing machine which has an orientation in addition to a current state and a "tape" that consists of an infinite two dimensional grid of cells. The terms ant and vant are also used. Langton's ant is a well known type of turmite defined on the cells of a square grid. Paterson's worms are a type of turmite defined on the edges of an isometric grid. It has been shown that turmites in general are exactly equivalent in power to one dimensional Turing machines with an infinite tape, as either can simulate the other.
Тарих
Лэнгтонның құмырсқалары 1986 жылы ойлап табылды және «Тьюринг машиналарына баламалы» деп жарияланды. 1988 жылы Ален Х. Брейди бағдарламалау мүмкіндігі бар екі өлшемді Тьюринг машиналарын қарастырды және оларды «TurNing машиналары» деп атады. Бұл екеуінен тәуелсіз, Грег Тюрк осыған ұқсас жүйені зерттеді және олар туралы А. К. Дьюдниге хат жазды. А. К. Дьюдни 1989 жылы Scientific American журналындағы «Компьютерлік ойын-сауық» рубрикасында оларды «tur mites» деп атады. Руди Раккер оқиғаны былайша баяндайды:
quote|Дьюдни Тюрктің жаратылыстарына ат қоюға тырысып, былай ойлады: «Олар Тюрк зерттеген Тьюринг машиналары, демек, атында «tur» болуы керек. Олар кішкентай жәндіктер немесе кене сияқты, сондықтан мен оларды «tur mites» деп атаймын! Бұл термиттерге ұқсайды!» Тюрк пен Дьюднидің келісімімен, мен оларды «турмиттер» деп атаймын.|Руди Раккер|Жасанды өмір зертханасы
Басқа торлар
Аллен Х. Брейдидің үшбұрышты тордағы турмиттер туралы алғашқы жұмысынан кейін, алтыбұрышты мозаикалар да зерттелді. Осы жұмыстың көп бөлігі Тим Хаттонға тиесілі, ал оның нәтижелері Ережелер кестесі қоймасында жарияланған. Ол сонымен қатар турмиттерді үш өлшемде де қарастырып, алдын ала нәтижелер жинады. Аллен Х. Брейди мен Тим Хаттон Брейди "флипперлер" деп атаған бүтін сандар торшасындағы бір өлшемді салыстырмалы турмиттерді де зерттеді. (Бір өлшемді абсолютті турмиттер, әрине, Тьюринг машиналары ретінде белгілі.)