Кіріспе
Нүктелік жүгіру (сонымен қатар хрома жүгіру немесе кросс-лума деп те аталады)
Бұл термин көбінесе NTSC аналогтық түсті теледидар жүйесімен байланысты, бірақ PAL жүйесінде де кездеседі (Хрома нүктелеріне қараңыз). Кедергі үлгілері қолданылатын жүйеге байланысты сәл өзгеше болғанымен, себебі бірдей және жалпы принциптер ортақ. Байланысты әсер – түс ағуы немесе радуга тәрізді артефакттар – төменде талқыланады. Кейбір (әсіресе ескі) бейне ойын консольдары мен үй компьютерлері стандартты емес түс фазаларын қолданады, соның салдарынан NTSC немесе PAL эфирінде көрінетін нүктелік жүгіруден мүлдем өзгеше жүгіру пайда болады. Бұл әсер мұндай жағдайларда компьютерлік графикадағы қаныққан түстер мен ұсақ пиксельдік бөлшектердің болуына байланысты көбірек байқалады. Қарсы проблема – хромадағы люминанс кедергісі – бұл бейнедегі көп егжей-тегжейлі аймақтарда түсті шудың пайда болуы. Бұл жоғары жиілікті люминанс бөлшектерінің хроминанс арнасы қолданатын жиіліктермен қиылысуынан туындайды және түс ағуы немесе радуга тәрізді артефакттар деп аталатын жалған түс пайда болады. Ағу тар араласқан мәтінді оқуды қиындатуы мүмкін. Кейбір компьютерлер, мысалы Apple II немесе CGA графикалық IBM PC, түс жасау үшін осыны пайдаланды (Композиттік артефактілер түстеріне қараңыз).
Тарих
Композиттік бейне пайда болғаннан бері, "нүктелердің жылжуы" мәселесі кәсіби мамандар тарапынан ұзақ уақыттан бері мойындалып келеді. 1950 жылдары NTSC стандарты қабылданғанда, теледидар инженерлері люминанс және хрома сигналдарын дұрыс бөлетін сүзгі жасаудың теориялық мүмкіндігін түсінді. Алайда, сол кездегі вакуумдық түтіктерге негіделген электроника, шығындарды ақтаушы ыңғайлы жағдайда, тарақты сүзгіні (comb filter) іске асыруға мүмкіндік бермеді. Сондықтан, алғашқы түсті теледидарлар тек 3,5 МГц жиілігінде люминансты кесетін, жарықтандыру сүзгілерін (notch filters) қолданды. Бұл люминанс енін (қалыпты жағдайда 4 МГц) хрома еніне дейін тиімді түрде азайтып, айқын түс қиылысына (color bleed) әкелді.
Шеңберлік сүзгілер
1970 жылдары теледидарлар қатты күйдегі электрониканы қолдана бастады және алғашқы тарақ сүзгілері пайда болды. Бұл, проблеманы көпшілік назарына түсірген лазерлік дискілер және басқа да жоғары сапалы медиа құралдарының пайда болуымен бірге орын алды. Дегенмен, тарақ сүзгілері қымбат болғандықтан, оларды тек жоғары сапалы теледидарларда ғана қолданды, ал көптеген түсті теледидарлар ойықты сүзгілерді пайдалануды жалғастырды. 1990 жылдары үш сызықты цифрлық ("3D") тарақ сүзгілері енгізіліп, одан әрі дамыды. Бұл типтегі сүзгі компьютер көмегімен NTSC сигналын бір уақытта үш скан сызығы бойынша талдап, хрома және люминанс орналастыруға ең қолайлы жерді анықтайды. Осы кезеңде цифрлық сүзгілер жоғары сапалы теледидарлардың стандарты болды, ал ескі аналогтық сүзгілер арзан модельдерде пайда бола бастады (бірақ ойықты сүзгілер де кеңінен қолданыла берді). Қазіргі заманғы HDTV және бейне түсіру құрылғылары дәстүрлі CRT теледидарларымен және ескі LCD теледидарларымен салыстырғанда нүктелік бұрмалануды жоюда әлдеқайда тиімді. Алайда, ешбір тарақ сүзгісі NTSC артефактілерін толығымен жоя алмайды. Нүктелік бұрмаланудың толыққанды шешімі – NTSC немесе PAL композиттік бейнесін пайдаланбау, сигналдарды бөлек сақтап, S-Video немесе компоненттік бейне қосылымдарын қолдану, немесе хроминанс сигналын SECAM сияқты немесе кез келген заманауи цифрлық бейне стандартында кодтау, егер бастапқы бейне нүктелік бұрмалануға осал видео жүйесінде өңделмеген болса.
Басқа ерітінділер
PlayStation 3 сияқты кейбір консольдерде нүктелердің таралуын және "көлір сурет әсерін" дерлік толығымен азайтатын кіріктірілген сүзгі бар. Сондықтан, теледидардың кіріктірілген сүзгісін пайдаланбастан, NTSC және PAL сигналдарындағы құрама бейнесигналдағы бұл жағымсыз әсерді жою техникалық тұрғыдан мүмкін. Сол сияқты, 1993 жылы енгізілген PALplus стандартының бөлігі болып табылатын Colour plus техникасы PALplus қабылдағышында жарық пен түстің бөлінуін жақсартады. Ол түстік сигналдармен спектрін бөлісетін жоғары көлденең жарық жиіліктерімен (3 МГц) берілетін сигналдармен қолданылады. Стандартты және PALplus қабылдағыштарындағы түсті суреттердің сапасы артады.
Түсті қалпына келтіру
Түсті телебағдарламаларының монохромды пленкаға түсірілгенде нүктелі бұрмалану пайда болуы мүмкін, және 2008 жылдан бастап бұл эффект түсті қалпына келтіру процесінде бастапқы түс ақпаратын алу үшін қолданыла бастады.