Кіріспе

Суреттің үстінде және астындағы қара жолақтар. Letterboxing – кең экранды форматта түсірілген фильмді стандартты экранды бейне форматтарына көшіргенде, фильмнің бастапқы пропорциясын сақтап қалу тәсілі. Соның нәтижесінде бейне кескінінің жоғарғы және төменгі жағында бос орын пайда болады; бұл бос орындар бейне сигналының әрбір кадрының құрамына кіреді.

Этимология

Бұл термин хат жәшігінің пішінін, қабырғадағы немесе есіктегі, тікбұрышты және биіктігінен ені кеңрек болатын, хаттарды салуға арналған тесікті білдіреді.

Ерте үйдегі бейне қолдану

Хаттық қорапты тұтынушылық видеода алғаш рет RCA Capacitance Electronic Disc (CED) бейнедиск форматында қолданды. Бастапқыда, хат-бокс фильмнің маңызды бөлімдерімен – ашылу және жабылу титрлері сияқты – шектелді, бірақ кейін толық фильмдер үшін де пайдаланыла бастады. ХХ ғасырда толыққанды хат-бокс форматында шыққан алғашқы CED дискісі – «Amarcord» болды, одан кейін «The Long Goodbye», «Monty Python and the Holy Grail» және «The King of Hearts» фильмдері де осы форматта жарық көрді. Әр дискінің қаптамасында «RCA-ның инновациялық кең экранды өңдеу техникасы» қолданылғаны туралы белгі қойылған.

Кино және үй бейнесінде

"SmileBox" термині – Cinerama фильмдері үшін қолданылатын, тіркелген сауда белгісі, мысалы, "How the West Was Won" фильмінің Blu-ray нұсқасындағыдай. Бұл бейне карта проекциясы тәрізді әдіс арқылы жасалады, қисық Cinerama экранына проекцияланғанда сурет қалай көрінер еді дегенді шамалау үшін.

Теледидарда

Цифрлық хабар тарату 1.78:1 кең экранды форматтағы хабарларды ажыратымдылығын жоғалтпай беруге мүмкіндік береді, сондықтан кең экранды формат теледидардың стандартты нормасы болып табылады. Еуропадағы телеарналардың көпшілігі стандартты ажыратымдылықтағы бағдарламаларды 1.78:1 форматта көрсетеді, ал АҚШ-та олар «хат жәшігі» түрінде көрсетіледі. 1.33:1 экранды пайдаланғанда, мұндай бағдарламаларды әріптік форматта немесе 1.33:1 орталықтан кесілген форматта (суреттің жиектері жоғалған жағдайда) көрсетуге болады. Еуропа елдерінде 1.56:1 арақатынасы бар «хат жәшігі» форматтық компромисс аналогтық хабар таратуда 1.33:1-ден 1.78:1-ге өту кезінде жиі қолданылды. Сонымен қатар, соңғы жылдары теледидарда кинофильм әсерін беру үшін «жалған» 2.40:1 «хат жәшігі» жиектерінің пайдалануы артты, олар көбінесе жарнамаларда, трейлерлерде немесе Top Gear сияқты телешоуларда кездеседі. Қазіргі жоғары ажыратымдылықты теледидар жүйелері ескі теледидарларға қарағанда кең экранды бейне дисплейлерін қолданады, бұл кең экранды фильмдерді дәл көрсетуді жеңілдетеді. Киноға түсірілген фильмдерден басқа, кейбір теледидар бағдарламалары жоғары ажыратымдылықтағы кең экранды форматта түсіріледі. Кең экранды теледидарда 1.78:1 бейнесі экранды толығымен толтырады; алайда 21:9 арақатынасы бар фильмдер тар жиектермен «хат жәшігі» түрінде көрсетіледі. 1.85:1 арақатынасы кең экранды бейнелердің 1.78:1 арақатынасына сәйкес келмегендіктен, шамалы жиектер пайда болады. Әдетте, 1.85:1 форматтағы фильмнің мұндай жиектері бейне беру кезінде 1.78:1 арақатынасына сәйкес келу үшін жойылады. «Хат жәшігі» жиектері міндетті түрде қара түсті болмайды. IBM өз теледидар жарнамаларында көк жиектерді, «Мен Суперменмін» Lotus жарнамаларында сары жиектерді, ал тиімділік және экологиялық тұрақтылық туралы жарнамаларында жасыл жиектерді қолданды. Түсті жиектерді қолданудың басқа мысалдары Allstate, Aleve және Kodak жарнамаларында, сондай-ақ Zebraheads тобының «Жылдың Playmate» музыкалық видеосында кездеседі. Кейде жиектер анимацияланған, мысалы «Never Gonna Stop (The Red Red Kroovy)» музыкалық видеосында, тіпті пародияланған, мысалы Crazy Frog Axel F музыкалық видеосының соңғы көрінісінде, онда Crazy Frog экранның төменгі жиегіндегі жиекке қарап, оның қолының бір бөлігі жиекке жабысады. Бұл комикс панелінің шекарасын бұзуға ұқсас, бұл «төртінші қабырғаны бұзудың» бір түрі. 2016 жылғы «Ghostbusters» фильмі 3D эффектілері үшін жиектерді пайдаланды, визуалды эффекттер «хат жәшігі» аймағына асып кетті. Төмендегі кесте 1.33:1 немесе 1.78:1 экранға «хат жәшігі» форматтағы суреттер көрсетілгенде, теледидар желілерінің қайсысында сурет туралы ақпарат болатынын көрсетеді.

1.33:1 экрандағы арақатынас | 525 желілік жүйе | 625 желілік жүйе | 1.78:1 экрандағы арақатынас | 525 желілік жүйе | 625 желілік жүйе | 1080 HD желілік жүйе
---|---|---|---|---|---|---
1.33:1 | 21–263, 284–525 | 23–310, 336–623 | | 21–263, 284–525 | 23–310, 336–623 | 21–560, 584–1123
1.56:1 | 40–245, 302–508 | 44–289, 357–602 | | 40–245, 302–508 | 44–289, 357–602 |
1.78:1 | 52–232, 315–495 | 59–282, 372–587 | 1.78:1 | 52–232, 315–495 | 59–282, 372–587 |
1.85:1 | 56–229, 320–491 | 64–270, 376–582 | 1.85:1 | 56–229, 320–491 | 64–270, 376–582 |
2.40:1 | 73–209, 336–472 | 85–248, 398–561 | 2.40:1 | 73–209, 336–472 | 85–248, 398–561 |

Бағандық және терезелік қоршаулар

Бағандық бокстау – бұл суретті кеңірек сурет аясына орналастыру арқылы жақтық маттар (жақтарындағы тік жолақтар) қосу; мысалы, 1.33:1 суреті 16:9 қатынастағы теледидар экранында көрсетілгенде жақтық маттар пайда болады. Бағандық бокстаудың баламасы – «бұрылу және сканерлеу» (кері панельдеу және сканерлеу), мұнда бастапқы 1.33:1 теледидар суреті 1.78:1 қатынасына көлденең матталады, бұл кез келген сәтте кадрдың жоғарғы және/немесе төменгі бөлігін қиып тастайды, сондықтан «бұрылу» компоненті қажет болады. Бұрылу – камераның жоғары немесе төмен қарай қозғалуы. Терезелік бокстау сурет теледидар экранының ортасында орналасқанда, суреттің төрт жағында бос орын қалғанда пайда болады, мысалы, бұрын 1.33:1 форматына сәйкес келтірілген кең экранды сурет, содан кейін 1.78:1 форматына бағандық бокстау қолданылғанда. Оны «қорапша», «із», және «пошта маркасы» деп те атайды. Мұндай жағдай 1.33:1 теледидарындағы «Жұлдыз жолы» фильмдерінің DVD нұсқаларында, кең экранды деректі фильмдер түпнұсқа сериядан кадрларды көрсеткенде кездеседі. Бұл «Крокодил аңшысы: Соқтығысу курсы» фильмінде де көрінеді, онда 1.85:1 көріністері бар кең экранды бағандық бокстау 2.40:1 кадр ішінде көрсетіліп, содан кейін әріптік форматта боксталады. Телеарналарда терезелік жарнамаларды жиі кездестіруге болады, себебі көптеген жарнамалар 1.78:1 форматында түсіріледі, бірақ арналарға кең экранды емес, 1.33:1 форматына сәйкес әріптік форматта жіберіледі.

Жеке өмірдің құпиялылығын сақтау үшін қолдану

Хатты қоршаудың белгілі бір түрі саусақ іздерін анықтауға қарсы техника ретінде қолданылады, осылайша интернет пайдаланушыларын олардың браузерлерінің немесе құрылғыларының экран ажыратымдылығы бойынша бірегей анықтау қиындатылады. Мұндағы идея мынада: пайдаланушы браузер терезесінің мөлшерін өзгерте немесе толық экранға шығарған кезде, терезенің нақты өлшемдері терезенің ені мен биіктігі белгілі бір пропорцияның еселігінде сақталғандықтан жасырылады. Беттің жоғарғы, төменгі, сол немесе оң жағындағы қалған бос орын бос қалдырылады. Нәтижесінде, жеке пайдаланушылардың терезе өлшемдері көптеген басқалармен бірдей болады. Бұл техниканың жұмыс істейтін үлгісін Mozilla жасады, ол Tor жобасының алдыңғы тәжірибесіне негізделген және Tor браузерінде қолданылады.