Кіріспе

Деректерді сығыстыру

Трансформациялық кодтау – аудио сигналдар немесе фотосуреттер сияқты "табиғи" деректерді сығыстырудың бір түрі. Трансформация өзі әдетте жоғалтусыз (толыққанды қайта келтірілетін) болады, бірақ оны тиімдірек (нақтырақ бағытталған) кванттауды іске асыру үшін пайдаланады, нәтижесінде бастапқы деректердің төмен сапалы көшірмесі шығады (жоғалтулы сығылу). Трансформациялық кодтауда қолданба туралы білім, қандай ақпаратты жоюға болатынын таңдау үшін қолданылады, соның арқасында оның өткізу қабілеті төмендейді. Қалған ақпаратты түрлі әдістермен сығымдауға болады. Шығыс деректерді декодтау кезінде нәтиже бастапқы деректермен толық сәйкес келмеуі мүмкін, бірақ қолданбаның мақсатына жеткілікті жақын болуы күтіледі.

NTSC

Ең табысты трансформациялық кодтау жүйелерінің бірі әдетте солай деп аталмайды, мысалы, NTSC түсті теледидары. 1950 жылдары жасалған кең ауқымды зерттеулер сериясынан кейін Альда Бедфорд адам көзінің қара және ақ түстер үшін ғана жоғары ажыратымдылыққа ие екенін, сары және жасыл сияқты "орталық диапазон" түстер үшін одан азырақ, ал спектрдің соңғы басындағы қызыл және көк түстер үшін одан да азырақ екенін көрсетті. Осы білімді пайдаланып, RCA компаниясы камерадан түскеннен кейін көк сигналдың көп бөлігін жойып, жасылдың басым бөлігін және қызылдың бір бөлігін сақтайтын жүйені жасады; бұл YIQ түстік кеңістігіндегі хромалық субдискретизация (chroma subsampling). Нәтижесінде, 6 МГц қара-ақ сигналдарына фазалық модуляцияланған дифференциалдық сигнал ретінде сыйып кететін, мазмұны айтарлықтай азайтылған сигнал пайда болды. Орташа теледидар бір қатарда 350 пикселге тең ақпаратты көрсетеді, бірақ теледидар сигналы көк түстің шамамен 50 пикселіне және қызылдың 150 пикселіне ғана жеткілікті ақпаратты қамтиды. Көбінесе бұл көрерменге байқалмайды, себебі көздің "жоғалған" ақпаратты пайдалану қажеті шамалы.

PAL және SECAM

PAL және SECAM жүйелері түсті тарату үшін дерлік бірдей немесе өте ұқсас әдістерді пайдаланады. Қай жағдайда болсын, екі жүйе де төмендетіледі.

Цифрлық

Бұл термин цифрлық медиа және цифрлық сигналдарды өңдеуде жиірек қолданылады. Осыған қатысты ең көп қолданылатын трансформациялық кодтау әдісі – 1972 жылы Насыр Ахмед ұсынған дискретті косинус трансформациясы (DCT) және 1974 жылы Т. Натаражан мен К. Р. Раомен бірге Ахмед таныстырған. Бұл DCT дискретті косинус түрлендірулер отбасының аясында DCT II болып табылады. Ол, JPEG кескінін сығыстыру стандартының негізі болып табылады, ол кескіннің шағын блоктарын қарастырып, оларды жиілік доменіне тиімдірек кванттау (жоғалтумен) және деректерді сығыстыру үшін түрлендіреді. Видео кодтауда H.26x және MPEG стандарттары қозғалыс компенсациясын қолдана отырып, қозғалыс кескініндегі кадрлар бойынша осы DCT кескінін сығыстыру әдісін өзгертеді, бұл JPEG сериясымен салыстырғанда көлемін одан да азайтады. Аудио кодтауда MPEG аудио сығыстыру трансформацияланған деректерді психоакустикалық модельге сәйкес талдайды, ол теледидар моделіне ұқсас, адам құлағының сигналдың бөліктеріне сезімталдығын сипаттайды. MP3 гибридтік кодтау алгоритмін қолданады, ол модификацияланған дискретті косинус түрлендіруін (MDCT) және жылдам Фурье түрлендіруін (FFT) біріктіреді. Оның орнына Advanced Audio Coding (AAC) келді, ол сығыстыру тиімділігін едәуір жақсарту үшін таза MDCT алгоритмін қолданады. Аналогты сигналды цифрландырудың негізгі процесі – трансформация ретінде бір немесе бірнеше домендердегі үлгілерді пайдаланатын трансформациялық кодтаудың бір түрі.