Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Италиялық кардинал
Italian cardinal
Пио Лаги (21 мамыр 1922 – 10 қаңтар 2009) – католик шіркеуінің итальяндық кардиналы. Оның қызметі басымдықпен Ватиканның дипломатиялық қызметі мен Рим Куриясында өтті. Ол бірнеше елде апостольдық нунций болып, сондай-ақ Католиктік білім беру жөніндегі Конгрегацияның префекті қызметін атқарды. 1991 жылы кардинал дәрежесіне көтерілді. Кардинал Лаги Папа Иоанн Павел II-нің Ақ үйге және АҚШ-тың бірнеше президенттеріне жасырын елшісі болды. Ол Джордж Буш әкесімен және Джордж Буш ұлымен ерекше жақын қарым-қатынаста болды. Аргентинадағы (1974–1980 жж.) диктатура жылдарындағы апостольдық нунций қызметі әлі де дау тудырып отыр.
Pio Laghi (21 May 1922 – 10 January 2009) was an Italian cardinal of the Catholic Church. His service was primarily in the diplomatic service of the Holy See and the Roman Curia. He served as Apostolic nuncio to several countries and as the Prefect of the Congregation for Catholic Education. He was elevated to the cardinalate in 1991. Cardinal Laghi was Pope John Paul II's secret emissary to the White House and to several presidents of the United States. He had a particularly close relationship with George H. W. Bush, and George W. Bush. His work as an apostolic nuncio in Argentina (1974–1980), during the years of dictatorship, has been and continues to be the subject of controversy.
Өмірбаян
Лаги Италияның Романья аймағындағы Кастильон ди Форли қаласында дүниеге келген. 1946 жылғы 20 сәуірде епископ Джузеппе Баталья оны дін қызметкері етіп тағайындады. Римдегі Латерандық понтификалық университетінен теология (1947) және канондық құқық (1950) бойынша докторлық дәрежесін алды. 1952 жылы Рим Куриясына, Мемлекеттік хатшылыққа кірді, содан кейін 1955 жылға дейін Никарагуадағы нунциатураның хатшысы болып қызмет етті. Лаги 1965 жылғы 21 желтоқсанда Әзіздігінің ішкі прелатының шеніне көтерілді. 1969 жылғы 24 мамырда Иерусалим және Палестинаға апостольдық делегат, ал Мауриананың титулярлық архиепискобы болып тағайындалды. Лаги 22 маусымда Амлето Джованни Чиконьаниден епископтық киелену рәсімін алды, архиепископ Агостино Казароли және епископ Джузеппе Баталья (Лагиді де киелендірген) бірге рәсімді өткізді. Иерусалимде бес жыл қызмет еткен кезеңде ол Кипрде пронунций (1973 жылғы 28 мамыр) және Грекияға апостольдық сапаршы болып тағайындалды. Лаги Голда Меирдің жеке досы болған. Лаги 1974 жылғы 27 сәуірде Аргентинаға нунций болып тағайындалды. Оның Аргентинадағы алты жылы әскери диктатураның ең жаман тұстарын қамтыды, бұл қазір "кір соғыс" деп белгілі. Аргентиналықтардың көпшілігі шіркеу иерархиясы генералдардың бассыздықтарын қолдады деп санайды, ал Лаги – хунта басшыларының бірі, адмирал Эмилио Эдуардо Массерамен үнемі теннис ойнаған – мыңдаған адамдардың өлтірілуі мен жоғалуына немқұрайлы қарады. "Бәлкім, мен батыр болмадым, бірақ мен де кінәлі емеспін", - деді ол кейіннен Буэнос-Айрестегі уақыты туралы. Алайда оның осы әрекеттерінен туған дау-дамай оның Рим Папасы болу мүмкіндігін жойды. Фредерик Мартель өзінің "Ватиканның жасырын бөлмесі: Билік, гомосексуализм және екіжүзділік" атты кітабында Лагинің Аргентиналық хунтамен "такси жігіттерін" пайдаланғаны үшін оларға қарсылық көрсетпеу үшін шантаж жасағанын айтты. Рим Папасы Иоанн Павел II оны апостольдық делегат (1980 жылғы 10 желтоқсан), ал кейіннен (1984 жылғы 26 наурыз) АҚШ-қа пронунций ретінде ауыстырды. Осы қызметте ол консерваторларды маңызды лауазымдарға орналастыруға көмектесті, мысалы, Бостондағы Бернард Фрэнсис Лоу және Нью-Йорктегі Джон Джозеф О'Коннор. 1990 жылғы 6 сәуірде Иоанн Павел Лагиді Католиктік білім беру жөніндегі Конгрегацияның пропрефекті етіп тағайындады. Ол оны 1991 жылғы 28 маусымда Санта-Мария-Ауксилиатрисаның кардиналдық диаконы етіп тағайындады, Аргентина жазушыларының оның диктатурамен және Аргентинадағы "кір соғыспен" байланысы туралы айыптауларына қарамастан. 1991 жылғы 1 шілдеде ол толыққанды конгрегация префекті болып тағайындалды. 1994 жылғы 26 желтоқсанда американдық "Тайм" журналында "Біздің арамызда кім бірінші болады?" деген мақала жарияланды, онда Иоанн Павел Папалық билігінің соңына жақындағанда келесі Папа кім болатыны туралы ерте болжамдар жасалды. Лаги жетекші кандидаттардың бірі саналды, мақалада Лаги консервативті көзқарастары бар Католиктік білім беру жөніндегі конгрегацияның басшысы ретінде сипатталды. 1997 жылы "кір соғыс" жанжалы кеңінен жарияланды, Лаги айыптауларды жоққа шығарса да, бұл оның Папа болу мүмкіндігін жойды деп есептелді. Ол католиктік білім беру жөніндегі конгрегацияны 1999 жылғы 15 қарашада отставкаға шыққанға дейін басқарды. 1999 жылдан 2001 жылға дейін ол кардинал протодиакон (ең ұзақ қызмет еткен кардинал-диакон) болды, содан кейін он жыл кардинал-диакон ретінде өзінің құқығын пайдаланып, Сан-Пьетро-ин-Винколи кардинал-қасиетшісі болды. 80 жасқа толған күні, 2002 жылғы 21 мамырда, ол Папалық конклавта дауыс беруге құқығын жойды, бірақ досы Иоанн Павел II үшін арнайы тапсырмаларды орындауын жалғастырды. 2000 жылы Лаги Америкадағы діни білім беру саласына қосқан үлкен еңбегі үшін Ф. Садлиер Дингер сыйлығымен марапатталды. 2003 жылғы 1 наурызда Лаги, АҚШ-тағы Папаның арнайы елшісі ретінде, президент Джордж Бушпен кездесіп, Папаның АҚШ-тың Иракқа қарсы соғысқа бару туралы шешімін қайта қарастыруын сұрады. Буш Лагимен бірге суретке түсіп, оның "отбасымыздың ескі досы" екенін айтты. Буштың әкесі Джордж Буш президент болған кезде Лаги АҚШ-тағы нунций болып Буш аға мен оның отбасының жиі қонағы болды. Лаги 2009 жылғы 10 қаңтарда Римде 86 жасында қан ауруынан қайтыс болды.
Laghi was born in Castiglione di Forlì, Romagna, Italy. He was ordained to the priesthood on 20 April 1946 by Bishop Giuseppe Battaglia. He obtained doctorates in theology (1947) and canon law (1950) from the Pontifical Lateran University in Rome. He entered the Roman Curia, in the Secretariat of State, in 1952, and then served as Secretary of the nunciature in Nicaragua until 1955. Laghi was raised to the rank of Domestic Prelate of His Holiness on 21 December 1965. On 24 May 1969, he was appointed Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine, and Titular Archbishop of Mauriana. Laghi received his episcopal consecration on the following 22 June from Amleto Giovanni Cicognani, with Archbishop Agostino Casaroli and Bishop Giuseppe Battaglia (who had also ordained Laghi) serving as co consecrators. During five years in Jerusalem he served as Pro Nuncio to Cyprus (28 May 1973) and Apostolic Visitor for Greece. Laghi was a personal friend of Golda Meir. Laghi was named Nuncio to Argentina on 27 April 1974. His six years in Argentina coincided with the worst excesses of the military dictatorship there in what is now known as the "dirty war". Many in Argentina believe that the church hierarchy supported the generals in their misrule, and that Laghi – who played tennis regularly with one of the leaders of the junta, Admiral Emilio Eduardo Massera – turned a blind eye to the murder and disappearances of thousands. "Perhaps I wasn't a hero", he later said of his time in Buenos Aires, "but I was no accomplice". The debate that his conduct generated was enough, however, to ruin any chance he ever had of becoming pope. In his book In the Closet of the Vatican: Power, Homosexuality and Hypocrisy, Frédéric Martel alleges that Laghi was blackmailed by the Argentinean junta into not opposing them because of his use of so called "taxiboys". Pope John Paul II transferred him as Apostolic Delegate (10 December 1980) and later (26 March 1984) Pro Nuncio to the United States. In that role he helped place conservatives in key positions, such as Bernard Francis Law in Boston and John Joseph O'Connor in New York City. On 6 April 1990, John Paul appointed Laghi Pro Prefect of the Congregation for Catholic Education. He made him Cardinal Deacon of Santa Maria Auxiliatrice in via Tuscolana in the consistory of 28 June 1991, despite the accusations by Argentine writers of links between him and the dictatorship and the "Dirty War" in Argentina. On 1 July 1991, he was promoted to full congregation Prefect. On 26 December 1994, the American magazine Time published an article titled "Who Will Be First Among Us?" which prematurely speculated on who would be the next pope "as John Paul approaches the twilight of his papacy." Laghi was listed among eight cardinals who were considered leading candidates; the article identified Laghi as head of the Congregation for Catholic Education with conservative credentials. In 1997 the Dirty War scandal was widely exposed, and, though Laghi denied the charges, it was considered to have ended his chance for the papacy. He headed the Congregation for Catholic Education until his resignation on 15 November 1999. From 1999 to 2001 he was the Cardinal Protodeacon (the longest serving Cardinal Deacon), before exercising his right as a Cardinal Deacon of ten years' standing to become a Cardinal Priest of San Pietro in Vincoli. On his 80th birthday, 21 May 2002, he became ineligible to vote in a papal conclave but continued to undertake special missions for his friend John Paul II. In 2000, Laghi was awarded the F. Sadlier Dinger Award in recognition of his outstanding contributions to the ministry of religious education in America. On 1 March 2003, Laghi, as special papal envoy to the United States, met with President George W. Bush and conveyed the Pope's request that the United States reconsider the decision to go to war against Iraq. Bush was photographed with Laghi and commented that he was "an old family friend". During the presidency of Bush's father, George H. W. Bush, Laghi, as Nuncio to the United States, was a frequent guest of Bush senior and his family. Laghi died in Rome on 10 January 2009, from a blood disorder, aged 86.