Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Папаның жеке өкілі
Personal representative of the Pope
Папалық легат немесе апостолдық легат (көне римдік атау legatus-тан) – Папаның шетел мемлекеттеріне, Католик шіркеуінің басқа бөліктеріне немесе мемлекеттік немесе монархиялық өкілдерге жіберілген жеке өкілі. Ол католик дінінің мәселелері бойынша және шіркеу істерін реттеуде өкілеттік алған. Легатты тікелей Рим Папасы – Рим епископы және Католик шіркеуінің басшысы тағайындайды. Сондықтан легат көбінесе үкіметке, егеменге немесе көптеген сенушілерге (мысалы, ұлттық шіркеуге) немесе экуменикалық кеңес, қасиетті жерге крест жорығы сияқты маңызды діни шараларды басқару үшін жіберіледі, тіпті ереске, мысалы катарларға қарсы күреске де жіберіледі. Легация термині легаттың өкілеттігіне де, тиісті аумаққа да (мысалы, мемлекетке немесе шіркеу провинциясына) қолданылады. Тиісті сын есім – легатин.
A papal legate or apostolic legate (from the ancient Roman title legatus) is a personal representative of the Pope to foreign nations, to some other part of the Catholic Church, or representatives of the state or monarchy. He is empowered on matters of Catholic faith and for the settlement of ecclesiastical matters. The legate is appointed directly by the Pope—the Bishop of Rome and head of the Catholic Church. Hence a legate is usually sent to a government, a sovereign or to a large body of believers (such as a national church) or to take charge of a major religious effort, such as an ecumenical council, a crusade to the Holy Land, or even against a heresy such as the Cathars. The term legation is applied both to a legate's mandate and to the territory concerned (such as a state, or an ecclesiastical province). The relevant adjective is legatine.
Тарих
Жоғары Орта ғасырларда Рим мен христиан әлемінің көптеген бөліктері арасындағы байланысты нығайту үшін папалық легаттар жиі пайдаланылды. Көбінесе легаттар білімді және шебер дипломаттар болды, олар аккредиттелген елдің азаматтары емес еді. Мысалы, XIII ғасырдың басында Италияда туған Гуала Биккиери Англияға папалық легат ретінде қызмет етті және сол кездегі Англия үкіметі мен шіркеуде маңызды рөл атқарды. Кейінгі Орта ғасырларда өз елдерінде легат лауазымына жергілікті дін қызметкерлерін тағайындау көбірек кездесті, мысалы, Англияның Генрих VIII сарайындағы легат ретінде қызмет еткен кардинал Вулси. Бұл саясаттағы өзгерістің себебі Реформация алдындағы көзқарастың өзгеруіне байланысты болуы мүмкін; сол кезде папалық биліктің өкілдері болып табылатын шетелдіктер христиан әлемін жақындастырудың орнына, наразылықты күшейтуі ықтимал еді. Папалық легаттар жиі легат кеңестерін шақыратын, олар шіркеу басқару және басқа да діни мәселелермен айналысатын. Рим папасы Григорий VII Dictatus papae еңбегінде былай деп жазды: "Папаның легаты, тіпті шені төмен болса да, барлық епископтардың кеңесіне төрағалық етеді және оларға қарсы қызметтен шеттету туралы үкім шығара алады".
In the High Middle Ages, papal legates were often used to strengthen the links between Rome and the many parts of Christendom. More often than not, legates were learned men and skilled diplomats who were not from the country they were accredited to. For example, the Italian born Guala Bicchieri served as papal legate to England in the early 13th century and played a major role in both the English government and church at the time. By the Late Middle Ages it had become more common to appoint native clerics to the position of legate within their own country, such as Cardinal Wolsey acting as legate to the court of Henry VIII of England. The reason for this switch in policy could be attributed to a change in attitude on the eve of the Reformation; by this point, foreign men representing the papacy would be more likely to reinforce dissent than bring Christendom closer together. Papal legates often summoned legatine councils, which dealt with church government and other ecclesiastical issues. According to Pope Gregory VII, writing in the Dictatus papae, a papal legate "presides over all bishops in a council, even if he is inferior in rank, and he can pronounce sentence of deposition against them".
Дипломатиялық дәрежелер
Дипломатияда папалық легаттардың бірнеше дәрежесі бар, олардың кейбіреулері қазір қолданылмайды.
There are several ranks of papal legates in diplomacy, some of which are no longer used.
Апостолдық нунций
Бүгінгі таңда папалық легаттардың ең көп таралған түрі – апостолдық нунций, оның міндеті – нақты бір елдегі Әулие Тақ пен Католик шіркеуі арасындағы қарым-қатынасты күшейту және сонымен бірге Әулие Тақтың сол ел үкіметі алдындағы дипломатиялық өкілі ретінде жұмыс істеу. Апостолдық нунций, әдетте, төтенше және толық өкілетті елшінің дәрежесімен тең, бірақ католик елдерінде дипломатиялық тәртіп бойынша нунций көбінесе елшілерден жоғары тұрады. Нунций елшінің қызметтерін атқарады және сол елшіге берілген дипломатиялық жеңілдіктерге ие. 1961 жылғы Дипломатиялық қатынастар жөніндегі Вена конвенциясына, Әулие Тақ қатысушы болып табылатын конвенцияға сәйкес, нунций кез келген басқа елдің елшілері сияқты елші болып саналады. Вена конвенциясы қабылдаушы мемлекетке сол елде аккредиттелген басқа елшілерге қарағанда нунцийге артықшылық беруге және оның қызмет мерзіміне қарамастан, елдің дипломатиялық корпусының деканы лауазымын нунцийге беруге мүмкіндік береді.
The most common form of papal legate today is the apostolic nuncio, whose task it is to strengthen relations between the Holy See and the Catholic Church in a particular country and at the same time to act as the diplomatic representative of the Holy See to the government of that country. An apostolic nuncio is generally equivalent in rank to that of ambassador extraordinary and plenipotentiary, although in Catholic countries the nuncio often ranks above ambassadors in diplomatic protocol. A nuncio performs the same functions as an ambassador and has the same diplomatic privileges. Under the 1961 Vienna Convention on Diplomatic Relations, to which the Holy See is a party, a nuncio is an ambassador like those from any other country. The Vienna Convention allows the host state to grant seniority of precedence to the nuncio over others of ambassadorial rank accredited to the same country, and may grant the deanship of that country's diplomatic corps to the nuncio regardless of seniority.
Про-нунсио
Пронунций – 1965 жылдан 1991 жылға дейін басқа елшілерге қарағанда артықшылық берілмейтін және экс-официалды түрде дипломатиялық корпус декандығына ие болмайтын елге аккредиттелген, толық елшілік дәрежедегі Папаның дипломатиялық өкіліне қолданылған термин. Мұндай елдерде Папаның өкілінің дипломатиялық корпустағы мәртебесі басқа елшілермен тең болып саналады, демек ол тек корпус ең тәжірибелі мүшесі болғанда ғана декан болады.
Pro nuncio was a term used from 1965 to 1991 for a papal diplomatic representative of full ambassadorial rank accredited to a country that did not accord him precedence over other ambassadors and ex officio deanship of the diplomatic corps. In those countries, the papal representative's precedence within the corps is exactly on a par with that of the other members of ambassadorial rank, so that he becomes dean only on becoming the senior member of the corps.
Апостолдық өкілі
Дипломатиялық қарым-қатынасы жоқ елдерге қасиетті Тақтан апостолдық делегат сол елдегі католик шіркеуімен байланыс орнату үшін жіберіледі, бірақ ол сол ел үкіметіне аккредиттелмейді.
For countries with which the Holy See has no diplomatic relations, an apostolic delegate is sent to serve as a liaison with the Catholic Church in that country, though not accredited to its government.
Жасыл жеміс
Сөзбе-сөз "туылған легат", яғни жеке тағайындалмаған, бірақ лауазымы бойынша, атап айтқанда, епископ өзінің діни орталығының артық құқығы ретінде бұл мәртебеге ие болады, мысалы, Кантерберий (Реформацияға дейін), Прага, Эстергом, Удин, Зальцбург, Гнезно және Кёльн архиепископтары.
Literally "born legate", i. e. not nominated individually but ex officio, namely a bishop holding this rank as a privilege of his see, e. g. archbishops of Canterbury (pre Reformation), Prague, Esztergom, Udine, Salzburg, Gniezno and Cologne.
Ежелгі әйел
Дәл мағынасында "елші жіберілген", нақты бір міндетті орындау үшін шектеулі өкілеттіктерге ие. Бұл тапсырма көбінесе тар мақсатты және қысқа мерзімді болады.
Literally "sent legate", possessing limited powers for the purpose of completing a specific mission. This commission is normally focused in scope and of short duration.
Губернаторлық легаттар
Паптық мемлекеттердің кейбір әкімшілік (уақытша) провинциялары (көбінесе орталық) Италияда папалық легатымен басқарылды. Мұндай жағдай Беневентода, Понтекорвода (Кампанья-э-Маритима/Фрозиноне) және Витербода болды. Төрт жағдайда, соның ішінде Болоньяда, бұл лауазымға тек кардиналдар тағайындалды; Веллетри лауазымы Бартоломео Пакка үшін жаңадан құрылды. Лауазымның атауы Апостольдық делегатқа өзгертілуі мүмкін, мысалы, 1827 жылы Фрозинонеде (Понтекорво үшін) болғандай.
Some administrative (temporal) provinces of the Papal States in (mostly central) Italy were governed by a papal legate. This has been the case in Benevento, in Pontecorvo (of Campagna e Marittima/of Frosinone) and in Viterbo. In four cases, including Bologna, this post was awarded exclusively to cardinals; the Velletri post was created for Bartolomeo Pacca. The title could be changed to Apostolic Delegate, as happened in Frosinone (for Pontecorvo) in 1827.