Кіріспе

Lotus 900 сериясы – Ұлыбританияның Lotus Cars компаниясы жобалаған және құрастырған ішкі жану қозғалтқыштарының тобы. Lotus Ford Twin Cam қозғалтқышының ізбасары, 900 Lotus компаниясымен жасалған алғашқы толыққанды қозғалтқыш болды. Бұл қозғалтқыш 1972 жылдан 1999 жылға дейін өндірілді.

Өмірбаян

1964 жылы Lotus компаниясы Lotus Twin Cam қозғалтқышын ауыстыру қажеттігін мойындады. Колин Чэпман жаңа қозғалтқышта болуы тиіс қасиеттерді, соның ішінде "жоғары тиімділік, икемділік, серпімділік және қолмен құрастыруға ыңғайлы тегіс жұмыс" сипаттамаларын тізімдеген қысқаша талапнама дайындады. Ешбір қолданыстағы қозғалтқышта мұндай жиынтық табылмағандықтан, компания келесі Lotus қозғалтқышының сипаттамаларын анықтау үшін тәуелсіз кеңесшілер мен ішкі ресурстарды пайдаланды. Lotus шассиіне тым кең болғандықтан 120° V6 және жоспарланған кузовқа тым биік болғандықтан 60° V6 қозғалтқыштары қабылдамады, содан кейін инженерлер 2 литрлік қатарлы төрт цилиндрлі қозғалтқышты ең оңтайлы таңдау деп шешті. Бұл болашақ қозғалтқышта әр цилиндрде төрт клапан (барлығы 16 клапан) болады, олар белдікпен жұмыс істейтін екі жоғарғы валмен басқарылады. Блок тік осіден 45° бұрышпен орналастырылып, төменгі капотты қамтамасыз етуге және болашақта Индианаполис жарысында пайдалану үшін 4 литрлік V8 нұсқасын әзірлеуді жеңілдетуге арналған. Дизайн тобын Lotus Powertrain Development бөлімінің басшысы Стив Санвилл және бұрын Coventry Climax компаниясында жұмыс істеген Рон Берр басқарды. Lotus 900 қозғалтқышының әзірлеуін жеделдету үшін, өз қозғалтқыш блогын жобалау кезінде Vauxhall темір блоктары жаңа цилиндр басқа сынақ алаңы ретінде пайдаланылды. 1974 жылы шотландтық Vauxhall дилері SMT, Dealer Team Vauxhall DTV құрамында Шотландия ралли чемпионатында жеңіске жетуді көздеді. Lotus Sport бас бөліктерін жеткізді және Vauxhall 2279cc блогына алғашқы Lotus 907 гибридтік бас бөлігін жасады. Бұл HC Viva Saloon машинасына орнатылып, Magnum деп қайта аталды. Оны әзірлеуші және жүргізуші Эндрю Коуэн болды, ол кейіннен Lotus Sunbeam раллисін әзірлеуде жұмыс істеді. Клапан механизміндегі ақаулар салдарынан жарыстан шығып қалғаннан кейін, Билл Блайденштейн қозғалтқыштарды жасауды өз мойнына алып, Lotus 907 бас бөлігін DTV Group 2 раллилік Vauxhall Magnum Coupes машиналарына орнатты. Кейін Vauxhall, Vauxhall Chevette HS машинасымен 4-топ жарысына қатысты. Жолдық нұсқаларда Vauxhall DOHC цилиндр бас бөліктері қолданылса, алғашқы раллилік машиналарда 2300 см³ блокқа орнатылған модификацияланған Lotus 907 бас бөліктері пайдаланылды. Бұл ертедегі HS модельдері 1976 жылдың қараша айында Lotus 907 бас бөлігімен тіркелді, бірақ қажетті 400 машина әлі дайын болмаған еді. 1978 жылы FISA ережелеріндегі өзгерістер Lotus бас бөлігі бар машиналарды жарысқа қатысуға жарамсыз деп жариялады, содан кейін Vauxhall өз DOHC бас бөлігіне көшті.

Қозғалтқышты дамыту

Жаңа қозғалтқыштың жобалауы басталғанда, Lotus компаниясы төзімділік жарыстары үшін жаңа спорттық автомобиль қозғалтқышының қажеттігін байқады. Бұл компанияны 900 жобасын екі нұсқаға бөлуге итермеледі: бірі кіші порттармен және жарыс емес мақсаттар үшін клапандар арасындағы 51° бұрышпен, екіншісі үлкен порттармен және жарыстар үшін 41° бұрышпен. Lotus компаниясының Инженерлік директоры Тони Радд, даму мен өндірістің алғашқы кезеңдерінде жасалған немесе жоспарланған алты қозғалтқыш түрін анықтады: Қорытпа блоктар темір қозғалтқыштарға қарағанда механикалық шулырақ болды. Тағы бір мәселе, қорытпа блоктарда бастапқы жобада жеткіліксіз қолдауға ие болған ылғалды қаптамалар қолданылды, бұл цилиндрдің бас қосылысының жиі бұзылуына әкелді. Бұл мәселе, шпилькаларға түсетін жүктемені арттыру және қаптамалардың қалыңдығын ұлғайту арқылы шешілді. Электролиттік коррозия мәселесі тот баспайтын болаттан жасалған прокладкаға көшу және химиялық тежегіш салқындатқыш қолдану арқылы шешілді. Қозғалтқыш бос жүрісте төмен май қысымын көрсетті, бұл қауіпті емес болғанымен, автомобиль иелерін алаңдатуы мүмкін еді және үлкен май сорғысын орнату арқылы шешілді. Jensen үшін қозғалтқыштарды дайындау кезінде басқа да проблемалар анықталды. Қозғалтқыш-беріліс жинағындағы жеткіліксіз сәулеттік қатаңдықтан туындаған деп саналған беріліс дірілі, коленвал корпусының төменгі жиегіне екі тіреу қосылу арқылы шешілді. Мұнайға қатысты екі проблема пайда болды. Біріншісі, жоғары жылдамдықта ұзақ жүру кезінде ауа фильтріне майдың түсуі. Резеңке ернеуі бар коленвал салындысының корпусын майды бөліп шығаратын камераға айналдырғанға дейін сыртқы майды бөліп шығаратын желдеткіш қосылды, бұл тұрақты шешім болды. Басқа проблема, ұқсас жағдайларда байқалған, май қысымының күрт төмендеуі еді. Бұл майдың камералық қораптарда тоқтауынан және сорғыға кері ағып кетпеуінен туындады. Бұл дренаж тесіктерінің сәйкес келмеуіне, құю кезінде пайда болған қабықшаларға және бітелген немесе дұрыс жұмыс істемейтін клапандарға байланысты болды. Уақытша шешім – май сорғыштарды фосфаттап беру, ал қалған себептер жинау кезінде туындаған мәселелер ретінде қарастырылды.

Дженсен-Хейли

1970 жылы қозғалтқыш толықтай дайын болды, бірақ Lotus-тың қолдағы көліктерін жаңа қозғалтқышқа бейімдеу мүмкін болмады, ал Project M50 жобасы Elite Type 75 моделіне айналуына тағы бірнеше жыл кетті. О'Делл Chrysler Avenger бұрын атқарған жарыс үлгісін қайтару үшін Chrysler Sunbeam машинасының раллилік нұсқасын жасауды жоспарлады. Ол сол кездегі көшбасшы Ford Escort машиналарымен бәсекелесуі керек еді. Lotus ұсынған қозғалтқыштың диаметрі 907-ге тең болды, бірақ О'Деллдің өтініші бойынша поршеньнің ходы ұзартылып, қуаты арттырылды. Тони Радд үлкен қозғалтқыштан туындаған қатты дірілді басу үшін икемді маховик жасады. Бұл қозғалтқыш 911 типті деп аталды. 1978 жылы Chrysler Еуропадағы өндірісін PSA Group компаниясына сатты, сондықтан автомобиль 1979 жылы дебют жасағанда Talbot Sunbeam Lotus деп аталды. Барлығы 2298 дана жолға арналған көлік сатылды. Раллилік машинада 911 қозғалтқышы күшейтіліп, 1980 жылы RAC раллиінде жүргізуші Анри Тойвонен жеңіске жетті, ал оның командаластары Гай Фрекулин мен Рассел Брукс үшінші және төртінші орындарды иеленді. Келесі жылы автомобиль Аргентина раллиінде жеңіске жетіп, Монте-Карло, Португалия, Корсика, Бразилия және Сан-Ремода екінші орындар алды, соның нәтижесінде 1981 жылы Talbot үшін Чемпионатты жеңіп алды және Фрекулинге жүргізушілер сериясында екінші орын бұйырды. Бұл машинада да 911 типті қозғалтқыш орнатылған, бірақ бұрынғы модельдегі алдыңғы қозғалтқыш, артқы жетек схемасының орнына, жаңа модель артқы орталық қозғалтқыш, артқы жетек схемасын қабылдады. Жоба тоқтатылғандықтан, PSA компаниясы төрт дөңгелекті Peugeot 205 Turbo 16 машинасының әзірлеуіне басымдық бергендіктен, тек екі прототип салынды.

Қозғалтқышты салыстыру кестесі

Тип Тесік Жүргізу көлемі Қуат Момент Отын жүйесі Индукция1 904 5,000 айн/мин 3,750 айн/мин (1996 GT3) 4,250 айн/мин (1996 V8) ЕСКЕРТУ:1 "NA" = Атмосфералық, "T" = Түрбожүктемелі, "I" = Интеркулерлі.