Кіріспе

Арабия тауы, Арабия тауы ұлттық мұралық аймағының бір бөлігі, Дэвидсон Арабия тауының табиғат қорығындағы екі шыңның солтүстігінде орналасқан тау, Джорджия штатының ДеКалб округі, АҚШ. Төменгі құыс оны Брэдли тауынан бірнеше жүз фут оңтүстікке қарай бөліп тұрады. Екеуі де монаднок құрайды. Таудың биіктігі теңіз деңгейінен 955 фут (290 метр), ал Арабия көлінен 172 фут (52 метр) жоғары. Брэдли тауы Арабия тауына қарағанда келушілерге жақын орналасқан және оны қонақтар көбінесе Арабия тауы деп жаңылысады. Тау сонымен қатар АҚШ-тың Джорджия штатындағы осы аттас ұлттық мұра аймағында орналасқан, ол табиғи, мәдени және тарихи элементтерді біріктіре отырып, ұлттық маңызы бар біртұтас ландшафтты құрайды. Аймақ Атлантадан шығысқа қарай орналасқан және Литонияның тарихи сауда орталығынан Конирстегі Киелі Рух монастырына дейін, арасында Панола таулары мемлекеттік паркі, Дэвидсон Арабия тауының табиғат қорығы, тарихи Flat Rock қауымдастығы және Flat Rock мұрағаттары сияқты көптеген нысандарды қамтиды. Ұлттық мұра аймағы 2006 жылы құрылды және оны Арабия тауы ұлттық мұра аймағы альянсы үйлестіреді, оның құрамында кеңес мүшелері, қауымдастық пен жергілікті ұйымдардың өкілдері және қызметкерлер бар. Бұған қоса, Дэвидсон Арабия тауының табиғат қорығы Грузияның ДеКалб округінде 2,550 акр жерді алып жатыр, онда велосипед жолдары, жаяу серуендеу жолдары және балық аулауға арналған көлдер бар. Паркте үлкен ашық гранитті құрылымдар, батпақты жерлер, қарағайлы ормандар, еменді ормандар, өзендер мен екі көл бар. Өсімдіктердің түрлеріне қыс айларында сирек кездесетін қызыл диаморфа және күзде сары маргариткалар жатады. Аймақта тас карьерлері және кен өндіруден қалған тасталған құрылыстар да бар.

Тарих

Қазіргі уақытта Ұлттық мұра аймағын құрайтын жерлер туралы тарихи мәліметтер аз болғанымен, 19-ғасырдың басында ағылшын-американдықтар қоныстанған кезде бұл аймақта Мускоги (Крик) және Чероки тайпалары сиреп қоныстанған. Бұл аймақ екі тайпа арасындағы сауда және көлік дәлізі қызметін атқаратын аралық аймақ болған деп саналады. 1821 жылы Мускоги тайпасы бұл жерді Грузия штатына өткізген. Содан кейін Грузияның жер лотереясы арқылы бұл жерлер қоныс аударушыларға бөліскен. 19-ғасырдың соңы мен 20-ғасырдың басының көп бөлігінде аймақ тым сиреп қоныстанды, көптеген жолдар 1900-жылдардың ортасына дейін тоңдақ қалды. Басқа жағдайда, айналағы жерлердің көп бөлігі шағын ауқымды егіншілікке пайдаланылды. Ауыл шаруашылығы ландшафтының қалдықтары Лион шаруашылығы, Воттерс шаруашылығы және Паркер үйі сияқты Ұлттық мұра аймағында әлі де көрініп тұр. Шағын елді мекендер жол тораптарында, Оңтүстік өзені (Жоғарғы Окмулги өзені) және теміржол бойында, мысалы, Клондайк Ұлттық тарихи ауданы, Флэт-Рок қауымдастығы және Грузияның Литония қаласының орталық бөлігінде дамыды. Бұл өнеркәсіптің іздері бүкіл мұра аймағында карьер кеңселерінің қираған қалдықтары, тас беткейлері және тастағы бұрғылау тесіктері түрінде көрінеді. Арабия тауынан айырмашылығы, Панола тауы геологиялық ерекшеліктеріне байланысты, яғни жұмсақ текстурасы мен қабаттары болғандықтан қазбаланбаған. Арабия тауы сияқты, Панола тауы да ондаған жылдар бойы қазылып, содан кейін ДеКалб саябақ жүйесіне берілді. Паркте карьер жұмыстарынан қалған құрылыстар мен қазбаларды көруге болады. Арабия тауынан алынған тас, ресми түрде «Тайдал сұр» деп аталады, жоғары құрылымдық тығыздығымен, қысымға төзімділігімен және «ұсқын» үлгісімен бағаланды. «Тайдал сұр» Арабия тауы АҚШ Әскери-теңіз академиясының ғимараттарын, Бруклин көпірін және Атланта мен Грузияның басқа да көптеген қалаларындағы көше жиектерін салуда қолданылды. 1880 жылға дейін тас қолмен қазылса, 1879 жылдан бастап жұмысшылар бұрғыларды, динамитті және ауа компрессорларын пайдаланып «қабатты көтеріп» немесе тас массасынан үлкен блокты кесіп алды. Бұл тастың мөлшерін жақсырақ бақылауға мүмкіндік берді және ірі тастарды өлшемді немесе құрылыс жұмыстарына пайдалануға болады. Теміржолға жақындығы «Тайдал сұрды» ел бойынша оңай тасымалдауға мүмкіндік берді. Арабия тауындағы карьер өнеркәсібінің тағы бір жетістігі – ұрғашы құстардың ас қорытуына көмектесетін гранит ұнтағын тауық жеміне қосу болды. Бұл аймақта бірнеше карьерлері бар Дэвидсон отбасы әлемдегі құс жемінің ең ірі жеткізушісіне айналды. Олар Стонемо құмындағы миканың жылтыраған бөлшектері тауықтың астыңғы қабығының тамақты ұсақтауына көмектесетін көзді тартатынын айтты. Компания жем-шөп қоспасын таратуда өте сәтті болды, 1941 жылғы «Time» журналындағы мақала АҚШ үкіметінің Ұлттық қорғаныс атынан Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оларға жұмысын жалғастыруға рұқсат бергені туралы жазылған. 1949 жылы Литония ауданында шамамен 1,5 миллион тонна гранит өндірілді, ол кезде оның құны 3 миллион долларға бағаланды. Арабия тауы Ұлттық мұра аймағының Атлантаға жақын орналасқандығы, 2000 жылдары елдегі екінші жылдам өсіп келе жатқан мегаполистік аймақ. Атланта метро аймағында бірнеше монадноктар бар, соның ішінде Стоун-Маунтин, Арабия тауы және Панола тауы. Монадноктар эрозияға төзімді тау жыныстары уақыт өте келе эрозияға ұшырағаннан кейін пайда болады. Монадноктардың ерекшеліктері гранитті құрайтын жеке процестерге байланысты анықталады. Мысалы, Арабия тауының 400 миллион жыл бұрын салқындаған кездегі қысым мен ыстықтан пайда болған ерекше «ұсқын» үлгісі бар. Әр түрлі минералдардың қабаттары бүктеліп, бұрылып, бүгінгі «теңіз айналымы» үлгісін жасады. Керісінше, Панола тауының суыту жылдамдығының айырмашылығынан қысымға төзімділігі төмен тастары бар. Панола тауының түсі де әр түрлі және минералдық бөлшектері де басқаша. Панола мен Тас таулары арасындағы минералдық құрамның айырмашылығы олардың пайда болу кезіндегі магманың әртүрлі көздерін көрсетеді.

Сақтау

1970 жылдары Дэвидсон отбасы 500 акрдан астам жерді, оның ішінде Арабия тауы мен оны қоршаған жерлерді ДеКалб округіне жергілікті тұрғындардың табиғаттан ләззат алуы үшін табиғат қорығы ретінде сыйға берді. Осы уақыттан бері Дэвидсон-Арабия тауы табиғи қорығы бірнеше рет кеңейтіліп, қазір 2550 акр жерді, бірнеше гранитті шығаруларды және екі көлді қамтиды. 2006 жылдың 12 қазанында тау және Дэвидсон-Арабия тауы табиғи қорығы оның мәдени, тарихи және табиғи ерекшеліктері ескеріліп, Арабия тауы ұлттық мұра аймағының құрамына енгізіліп, ұлттық маңызы бар деп тағайындалды.

Велосипедтік жол

PATH Foundation компаниясы Литония орталығынан басталып Stonecrest Mall сауда орталығына, содан кейін Davidson Arabia Mountain Nature Preserve табиғи қорығы арқылы Panola Mountain State Park мемлекеттік саябағына дейін, Коньердегі Holy Spirit монастырымен аяқталатын, жаяу және велосипед жолына арналған 48 шақырымнан астам, 3,6 метрлік (4 метр) бетон жолды аяқтады. Сондай-ақ, бұл Klondike Road көлік тұрағына және DeKalb County School System жүйесіне қарасты Murphey Candler бастауыш мектебіне және Arabia Mountain жоғары мектебіне қосымша жолдарды қамтиды.