Кіріспе

Эукариоттық РНК транскрипті. Жетілген хабаршы РНК, көбінесе жетілген мРНК деп қысқартылады, – бұл еукариоттық РНК транскриптісі, ол тігіліп, өңделген және ақуыз синтезі кезінде аудармаға дайын. Транскрипциядан кейін пайда болатын прекурсорлық хабаршы РНК-дан айырмашылығы, жетілген мРНК тек экзондардан тұрады және барлық интрондар жойылған. Жетілген мРНК "жетілген транскрипт", "жетілген РНК" немесе "мРНК" деп те аталады. Жетілген мРНК молекуласының түзілуі 3 қадамнан тұрады:

5' ұшының қақпақшамен жабылуы
3' ұшының полиаденилденуі
РНК-ның интрондардан тігілуі.

5' ұшын жабу

Каптамалау кезінде 7 метилгуанозин тобы бастапқы транскрипттердің 5' ұшына бекітіледі. Бұл GTP немесе 5' қақпақ деп белгілі. 5' қақпақ мРНҚ тұрақтандыру үшін қолданылады. Бұдан әрі, 5' қақпақ рибосомалардың бекіну орны ретінде пайдаланылады.

Полиаденилдену

Полиаденозилдеу кезінде ядролық полимераза транскрипциядан кейін шамамен 200 аденолат қалдығынан тұратын полиаденозин құйрығын қосады. Бұл Poly A құйрығы деп аталады және мРНК ядродан шығып, рибосоманы табуы үшін қалыптылық пен бағыт беруге қызмет етеді. Ол мРНК-ның 3' трансляцияланбаған аймағындағы полиаденилдеу орнына қосылады, соның нәтижесінде мРНК кесіледі. Егер бір мРНК молекуласында бірнеше полиаденилдеу орны болса, баламалы полиаденилдеу жүзеге асуы мүмкін. Толық ақпарат алу үшін полиаденилдеу туралы қараңыз.

РНК-ның бөлінуі

Пре-мРНК интрондар мен экзондардан тұрады. Жетілу процесінің бөлігі ретінде РНК-ның тігілуі (сплицирлеуі) кодтамайтын РНК интрондарын жойып, экзондарды қалдырады, олар кейін тігіліп (сплицирленіп) бірге қосылып, піскен мРНК-ны құрайды. Тігілу (сплицирлеу) процесін сплицеосома жүзеге асырады. Сплицеосома – РНК-ны тігілу орнында кесіп, РНК экзондарын қайта біріктіретін ірі рибонуклеопротеин. Полиаденилирлеуге ұқсас, балама тігілу (сплицирлеу) жүруі мүмкін, нәтижесінде ДНҚ-ның бір бөлігінен бірнеше түрлі ақуыздар синтезделеді. Толық ақпарат алу үшін РНК тігілуін (сплицирлеуін) қараңыз.