Кіріспе

АҚШ Қазынашылық департаментінің резервтік қоры. Валюталық тұрақтандыру қоры (ESF) – АҚШ Қазынашылық департаментінің төтенше резервтік қоры, көбінесе валюталық араласу үшін пайдаланылады. Бұл тәсіл (орталық банк тікелей араласудан гөрі) АҚШ үкіметіне ішкі ақша айналысына тікелей әсер етпей, валюта бағамдарын өзгертуге мүмкіндік береді. 2019 жылдың желтоқсанына дейін қордың активтері 94 миллиард долларға жетті, оның ішінде Халықаралық валюта қорынан (ХВҚ) алынған 51 миллиард доллар көлеміндегі арнайы тарту құқықтары (АЖҚ) бар.

Өмірбаян

АҚШ-тың валюталық тұрақтандыру қоры 1934 жылғы Алтын резерв туралы заңның бір тармағымен Қазынашылық департаментінде құрылды. Ол Ұлыбританияның валюталық теңгерім есебіне жауап ретінде жасалды. Қор 1934 жылғы сәуір айында директор Арчи Локхед басшылығымен жұмысын бастады және доллардың құнын төмендету арқылы үкіметке түскен 2,8 миллиард долларлық алтынның артығынан 2 миллиард доллармен қаржыландырылды. Заң ЭҚҚ-ға өз капиталын доллардың айырбас бағамын тұрақтандыру үшін алтын мен шетел валютасында пайдалануға рұқсат берді. Алғашқыда ЭҚҚ атқарушы биліктің бір бөлігі ретінде құрылды және заң шығарушы органдардың бақылауына бағынбады. Қорға бастапқыда екі жылға рұқсат берілді, оны Президент немесе Конгресс ұзарта алатын болды, ал 1945 жылғы Бретон-Вудс келісімі актісі бойынша ол мәңгілікке орнатылды. 1968 жылғы "Арнайы тарту құқықтары туралы" заң ЭҚҚ-ны АҚШ үкіметі сатып алған ХФҚ-ның арнайы тарту құқықтарын (АТҚ) алушы етіп белгіледі. ЭҚҚ АТҚ-ны өз шоттарында долларға айналдыра алады, оларға сертификаттар шығарып, сертификаттарды Федералдық резервке сатады, содан кейін қолма-қол ақшасы жеткілікті болғанда оларды қайта сатып алады. Федералдық резерв сертификаттарды Федералдық резервтік банкноттары үшін кепілдіктің бір бөлігі ретінде пайдаланады.

Қолданылуы

ЭҚҚ бастапқыда алтын стандартының күйреуінен кейін доллардың халықаралық құнын тұрақтандыру үшін құрылған. 1936 жылғы үш тарапты келісім бойынша Қаржы министрлігі ESF-ті күнделікті айырбас бағамын кепілдендіру үшін пайдаланды, осы арқылы Франция мен Ұлыбританияның доллар қорларын алтынға айналдырды. Қорды пайдалану Қаржы министрінің кең өкілеттігінде болғандықтан, ол халықаралық валюталық жағдайдың өзгеруіне өте бейімделді. Онжылдықтар бойы үкіметтер оны доллар дағдарысына қарсы шұғыл қорғаныс ретінде, ұзақ мерзімді шешімдер табылғанға дейін қайта-қайта пайдаланды. Қор АҚШ мүддесі үшін шетелдік елдерге де несие берді. Бреттон-Вудс жүйесі құрылғаннан кейін ЭҚҚ АҚШ-тың ХВҚ-ға бастапқы капиталын аударды және екінші деңгейлі рөлге көшті. Джон Ф. Кеннедидің алтынға айналдыруға берілгендігі туралы халықаралық алаңдаушылық 1961 жылдың басында АҚШ-тан алтынның ағылып кетуіне әкелді. Жауап ретінде ЭҚҚ шетел валютасын сатып алуға қайта оралды, бұл ХВҚ-ға елдерге төлемдерді алтынды өтеудің орнына тікелей валюта айырбастау арқылы реттеуге мүмкіндік беретін несиелік желі құруға жеткілікті болды. ХВҚ-ның жаңа мүмкіндігі долларға жасалған шабуыл мәселесін толық шешпеді. 1962 жылдан бастап ЭҚҚ АҚШ алтынынан ағымды болдырмау үшін Федералдық резервтің қолдауымен және арнайы қарыздармен валюта нарықтарына күшейтілген араласа бастады. Никсон шокының бөлігі ретінде алтынға айналдыру тоқтатылуы осы күш-жігердің толық сәтсіздікке ұшырағанын көрсетті. Алтынға енді мұқтаждық болмағандықтан, ЭҚҚ оны заңмен белгіленген бағамен Қаржы министрлігіне сатты, ол кейін аукцион арқылы бір бөлігін сатты. Дағдарыс аяқталғаннан кейін АҚШ несиелерден 500 миллион доллар пайда тапты. 2008 жылдың қыркүйегінде Lehman Brothers банкротына ұшырағаннан кейін ақша нарығындағы қорларға шабуыл жасалды, сол кезде Қаржы министрі Генри Полсон ESF арқылы осы қорларға кепілдік беруді ұсынды. Ақша нарығындағы қорлардың көп бөлігі бұл ұсынысты қабылдап, нарықты тыныштандырды. Қорлар кепілдік беру бағдарламасын пайдаланғаны үшін 1,2 миллиард доллар төледі, бірақ ешқандай кепілдік төленбеді, алайда Конгресс болашақта осындай кепілдіктерді ұсыну үшін қорды пайдалануға тыйым салды. 2020 жылғы CARES Act COVID-19 пандемиясы кезінде экономикалық көмек көрсетті, 2008 жылғы ESF шектеулерін уақытша алып тастады және 500 миллиард доллар көлемінде ерекше қаржыландыруды жүзеге асырды. Осы соманың 46 миллиард доллары әуе тасымалдаушыларына және ұлттық қауіпсіздік үшін маңызды салаларға несиелер немесе кепілдіктер беруге, ал қалғаны Федералдық резервтің төтенше несиелік мүмкіндіктерін қолдауға бағытталды. ЭҚҚ осы мүмкіндіктерге өз капиталын салды, Федералдық резервті пандемиялық жағдайлардағы жоғары тәуекелді несиелерден туындаған залалдардан қорғады. CARES Act қаржыландыруы уақытша болды және ЭҚҚ-ның валюталық операциялық қаражатынан бөлек есептелді; актта бөлген қаражаттың 2026 жылға дейін қайтарылуы және кез келген қалдық табыстың Әлеуметтік қамсыздандыру сенім қорына аударылуы талап етілді. Қаржы министрі Стивен Мнучин 2020 жылдың қараша айында бірнеше мүмкіндіктерден капиталды алып тастады, бұл Федералдық резервтің шенеуніктерінің пікірінше, даулы болды. 2021 жылғы Біріктірілген ассигнованиелер туралы заң пайдаланылмаған 479 миллиард долларды алып тастады. 2022 жылдың соңында ЭҚҚ-ның CARES Act операцияларымен байланысты 17 миллиард доллары болды. 2022 жылдың 30 қыркүйегінде ЭҚҚ-ның жалпы активтері 207,9 миллиард долларды құрады. 2023 жылдың наурызында Силикон аңғары банкінің құлауынан кейін ЭҚҚ Банктік мерзімді қаржыландыру бағдарламасына 25 миллиард доллар салым қосты, бұл банктерге арнайы шарттармен облигацияларға қарыз алуға мүмкіндік беретін Федералдық резервтің шұғыл несие бағдарламасы болды.