Кіріспе

Индиядағы муниципалитет Пурния (; сонымен қатар Пурнеа деп те аталады) – Бихар штатының төртінші ірі қаласы және Солтүстік Бихардағы ең ірі экономикалық орталық болып дамып келеді. Бұл қала Үндістанның Бихар штатындағы Пурния ауданының және Пурния бөлімінің әкімшілік орталығы болып табылады. Ол Дарджилинг сияқты қолайлы климатымен және адамдар тұруы мен экономикалық қызмет үшін мол ресурстарға ие. Пурния қалалық агломерациясының жалпы географиялық аумағы – , бұл көрсеткіш Патнадан кейін екінші орында тұрады. Қаланың халық тығыздығы шаршы километрге 3058 адамды құрайды, бұл оны халық саны бойынша Бихардың төртінші ірі қаласы етеді. Патна қаласынан 315 км, Силигуриден 171 км, Бағалпурдан 90 км қашықтықта орналасқан. Гувахатиден шамамен 640 км, ал көршілес штаттың – Батыс Бенгалияның астанасы және Шығыс Үндістандағы ең ірі қала – Калькуттадан 450 км қашықтықта жатыр. Пурния ауданы Бихар штатының 3202,31 шаршы километрін қамтиды. Үндістан армиясы, Үндістан әуе күштері және Үндістанның Орталық қарулы полиция күштерінің бес тармағының үшеуі – Шекаралық қауіпсіздік күштері (BSF), "Сашастра Сима Бал" (SSB) және Үнді-Тибет шекара полициясы (ITBP) – аудан маңында базаларына ие.

Этимология

Пурния атауының бірнеше мүмкін шығу тегі ұсынылған. Бұл атау санскрит тіліндегі "Пурна-Аранья" сөзінен туындаған болуы мүмкін, ол "толық орман" деген мағынаны білдіреді. Пурния сондай-ақ ежелгі Пурания атауының өзгертілген түрі болуы мүмкін, ол пураин немесе лотос сөзінен шыққан, олардың Коси және Махананда өзендерінде өскені айтылады. Қала атауы Purnea деп латын әрпімен де жазылады.

Тарих

Пурния – Митила аймағының бір бөлігі. Митила алғаш рет Индо-Арий тайпалары қоныстанғаннан кейін маңызға ие болды. Олар Митила патшалығын (Видеха патшалығы деп те аталады) құрды. Кейінгі Веда дәуірінде (б.з.д. 1100–500 ж.ж.) Видеха Куру және Панчаламен бірге Оңтүстік Азияның маңызды саяси және мәдени орталықтарының біріне айналды. Видеха патшалығының патшалары Джанакалар деп аталды. Кейін Видеха патшалығы Ваджхика одағына қосылды, оның астанасы Вайшали қаласында орналасқан, ол да Митила аймағында. 17-ғасырда Пурния билеушілері Лимбуван патшаларымен соғысқа қатысты. Британ үкімдігінің басында көптеген еуропалықтар Пурнияға келіп, осында қоныстанды. Сол кезде Пурния толығымен «Пурания» деп аталатын, яғни жартасты орманды аймақ еді. Колонизацияның алғашқы кезеңдерінде еуропалықтар қазіргі Рамбах ауданы ретінде белгілі қаланың ортасындағы Саура өзенінің бойына қоныстанды. Кейін еуропалықтар Саура өзенінен батысқа қарай жылжып, өздерінің «Коти» үйлерін салды. Бүкіл Үндістандағы азаматтық аудандар да Пурнияда болды. Пурниядағы ең белсенді еуропалық землевланиктерінің арасында Александр Джон Форбс және Палмер есімді адамдар болды. Александр Джон Форбс 1859 жылы Муршидабадтың Махаджан Бабу Пратап Сингхтен Сұлтанпур парғанасын сатып алып, землевланик атанды. Сұлтанпур парғанасындағы Форбс қаласы (Форбсгандж) оның құрметіне аталған, бірақ Форбс Пурния қаласында тұрды. Форбс жарыс жолын және басқа да клубтарды салғызды. Александр Форбс және оның әйелі Диана 1890 жылы безгекке шалдығып қайтыс болды. Форбс отбасы Сұлтанпур иелігін джут өсірудің дамуына байланысты елдің ірі бизнес компаниясы J. K. Singhania-ға сатты. Пурнияда тұрған тағы бір ағылшын – Палмер. Ол патшаның землевланиктерін сатып алып, Пурнияға қоныстанды. Палмердің жалғыз қызы, миссис Даунинг оның мұрагері болды. Миссис Даунингтің екі мұрагері болды – ұлы С. Даунинг және қызы миссис Хейс. Бүгінде Хез сахабаның салтанатты резиденциясы Пурния колледжінің бас ғимараты болып табылады. Пурнияда қаланы су тасқынынан қорғайтын бөгет бар. Багмарада, қала шекарасындағы аймақта, Саура өзеніне параллель бөгет салынған, оны Палмер салған. Бұл бөгет Палмер бөгеті деп аталды. Индиго өсіруді Пурнияда алғаш рет Джон Келли есімді ағылшын бастады. Кейіннен көптеген еуропалықтар осы жерде индиго өсірумен белсенді айналысты. Шиллингфорд, аңшы, олардың ішіндегі ең белгілісі болды, ол Нилгандж, Махендрапур және Бхавбада сияқты жерлерде «Нилха Коти» салды. «Нилха» шаруалары, ағылшын шаруаларының тағы бір тобы, Пурнияның дамуына үлкен үлес қосты. Пурния өте жасыл және кең жайылған аймақ еді.

География

Пурния және оның төңірегіндегі жерлер Ганг жазығының тауалды аллювиалды аймағында жатыр. Алайда, қала Коши өзенінің көптеген салаларының жағасында орналасқан. Екі ірі өзен Пурния қаласынан өтеді: батысында Кари Коси, ал шығысында Саура өзені. Қаланың негізгі бөлігі осы екі өзеннің арасында орналасқан. Пурния қаласының ауданы – .

Климат

Пурния қолайлы климатымен танымал. Осы себепті ол "Мини Дарджилинг" деген атқа ие болды. Пурнияның климаты көбінесе ылғалды, Бихар штатындағы жауын-шашын мөлшері ең жоғары, ылғалдылық 70%-дан асып кетеді. Қарашадан ақпанға дейінгі суық маусымнан кейін наурыздан маусымға дейін ыстық маусым келеді. Муссон маусымы маусым айының басында басталып, қыркүйекке дейін жалғасады; жылдық жауын-шашынның 82%-ы осы муссон маусымында жауады. Ең суық ай – қаңтарда күндізгі ең төменгі орташа температура 5-10°C, ал күндізгі ең жоғары орташа температура 20-25°C құрайды. Муссон емес маусымдарда жел әдетте тыныш болады, бірақ муссон кезінде Бенгал шығанағында пайда болатын дауылдар мен төмен қысым аймақтары ауыр жаңбыр мен күшті желге себеп болады.

Демография

2011 жылғы халық санауы бойынша Пурния муниципалды корпорациясының жалпы саны 282 248 адамды құрады, оның ішінде 148 077 ер адам және 134 171 әйел адам болды. Әйелдер мен ерлер арақатынасы 1000 ер адамға 906 әйел адамнан келді. 6 жасқа дейінгі балалардың саны 43 050 адамды құрады. 6 жастан асқан халықтың сауаттылық деңгейі 73,02% болды, ал жалғасты ұлттық орташа көрсеткіш 74,04% құрады. Пурния муниципалды корпорациясы мен Касба (қалалық кеңес) құрамына кіретін Пурния қалалық агломерациясының 2011 жылғы халқы 310 817 адамды құрады.

Тілдер

Майтхили – туған тіл, ал хинди, урду және бенгал тілдері Пурния халқы қолданатын басқа тілдер. Қаланың кейбір аймақтарында Сурджапури және Сантали диалектілері де таралған. Ағылшын тілі ағылшын тіліндегі мектептерде оқытылады.

Экономика

Соңғы жылдары Пурния қызмет көрсету, автомобиль және көптеген басқа да экономикалық секторлердің орталығы ретінде дамып келеді. Бұл қаланың өмір салты мен экономикасындағы қарқынды өзгерістерге алып келеді. Атап айтқанда, Гулаббаг, Хускибаг, Лайн Базар, Бхатта Базар, Мадубани Базар, Қалалық индустриалдық аймақ және Маранга ауданы экономикалық белсенділіктің негізгі орындары болып табылады.

Гулаббаг және Хускибаг

Гулаббаг пен Хускибаг негізгі қаланың шығыс шетінде орналасқан және әйгілі ауыл шаруашылығы нарығымен (жергілікті тілде манди) танымал. Көптеген саудагерлер Непал мен Батыс Бенгалиядан шикізат, әсіресе жүгері сатып алуға келеді. Пурниядағы Гулаббаг ірі астық қоймасына ие және Азиядағы ең ірі жүгері сауда орталығы болып табылады. Бұл аймақ, сондай-ақ Орталық және Шығыс Бихар Бенгалия, Непал және Солтүстік-Шығыс Үндістанның астық талаптарын қанағаттандырады. Бұл Пурниядағы тас жолдардың маңызды торабы, сонымен қатар Үндістанның барлық аймақтарына қолайлы байланыс ұсынатын бағыттардың өтетін жері. Хускибагта жеміс-көкөніс нарығы бар, ол Пурния теміржол стансасына (станция коды: PRNA) жақын орналасқан, бұл теміржол арқылы байланыс мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

Ауыл шаруашылығы

Пурния айналасындағы ауылдық жерлерді ауыл шаруашылығы өнімдерімен қамтамасыз етеді. Коси және Махананда өзендерімен суарылатын аллювийлік топырақ, күріш өсіруге ерекше қолайлы. Картоп, бидай, кесари, нут, бұрыш, жүгері, мерішкер, архар, арпа, қант қамысы, темекі, махана, мунг бұршағы және жұт сияқты басқа да дақылдар өсіріледі. Бұрын жұттың кең ауқымды өсірілуі, қазір төмендеген дамыған жұт өнеркәсібін қолдады. Дегенмен, соңғы жылдары қала шеткерінен жүгері өсіруі күрт өсті. Пурния құс өсіруде қуатты өндіруші және көп жылдар бойы Непал мен Батыс Бенгалияның жақын аймақтарының қажеттіліктерін қанағаттандырып келеді. Пурния балық шаруашылығымен де әйгілі. Балық Батыс Бенгалияның жақын маңдағы базарларына, әсіресе Силигури қалалық аймағындағы базарларға, ең жақын ірі қалалық орталыққа тасымалданады.

Ауа

Пурнеа әуежайы, сондай-ақ Чуннапур әуежайы (Әуе күштерінің станциясы) деп те аталады, ол гарнизондық аумақта орналасқан, бірақ пайдалануға тек әскерге ғана шектелген. Әуежайда жоспарлы рейстерді іске қосу мүмкіндігі мемлекеттік деңгейде кеңінен талқылануда. Ең жақын коммерциялық әуежай – Багдагра әуежайы, ол Дарджилинг ауданындағы Багдаградан шамамен 150 км қашықтықта орналасқан. Дарбханга әуежайы Пурнеядан 231 шақырымдай жерде. Jay Prakash Narayan International Airport (Патна әуежайы) Бихардың астанасы Патна қаласында орналасқан, Пурнеядан 310 км қашықтықта.

Темір жол

Пурния қаласын қызмет ететін екі теміржол станциясы бар, олардың арақашықтығы 5 км. Пурния торабы (станция коды: PRNA) және Пурния соты (станция коды: PRNC). Пурния торабы Хускибаг, Гулаббаг және Шығыс Пурния тұрғындарына жақын, ал Пурния соты қаланың батыс бөлігінде орналасқан және Мадубани, Жанта Чок, Орталық және Батыс Пурния тұрғындарына қызмет көрсетеді. Пурния торабы Солтүстік-Шығыс шекаралық темір жолының (NFR) Барауни–Катихар, Сахарса және Пурния бөлімдерінде, сондай-ақ Шығыс Орталық темір жолы аймағында орналасқан, бұл Пурнияны Катихар торабымен, Жогбани, Сахарса торабымен және Барауни торабымен байланыстырады. Калькутта, Дели, Патна, Ранчи, Музаффарпур, Мотихари, Лакхнау, Канпур, Горакхпур, Гая және басқа да жақын қалаларға күнделікті және апталық пойыздар қатынайды.

Жол

Ұлттық автомобиль жолдары, атап айтқанда, Пурнияны жақын маңдағы қалалар мен штаттардан келген адамдар үшін қолжетімді етеді, ал мемлекеттік автомобиль жолдары басқа көрші қалалар мен ауылдарды қаланың орталық аймағымен байланыстырады. Жаңадан салынған автомобиль жолы Пурнияны Солтүстік Бихардың маңызды қалаларымен, атап айтқанда Дарбханга және Музаффарпурмен тікелей байланыстырады. Осы тас жол арқылы Музаффарпурға жетуге шамамен 5 сағат уақыт кетеді. Бұл тас жол, сондай-ақ жаңадан салынған Коси Махасету көпірі арқылы өтеді және Музаффарпурда аяқталып, Патнаға қарай жалғасады. Ол Патнаға барудың балама жолына айналды және әрдайым қозғалысқа толы NH31 тас жолының жүктемесін азайтуға көмектесті. Тас жол қаланың орталық бөлігінен өтеді және шығыста Гүлаб бағынан бастап, Мокама, Хагария және Бегусарай арқылы батыста Патнаға дейін созылады. Ассамның Сильчар қаласын Гуджаратқа жалғастыратын шығыс-батыс дәлізі Пурниядан өтеді. Бұл Ұлттық тас жолдар басқармасы (NHAI) салған заманауи төрт жолақты тас жол. Пурния арқылы 60, 62, 65, 77 және 90 мемлекеттік автомобиль жолдары өтеді. және төрт жолақты тас жолдар болып табылады, қалааралық көлік қызметтерін жақсартады.

Ескерткіш оқиғалар

1966 жылы Басу Бхаттачарьяның (өлеңші-жыршы Шайлендра өндірген) "Тірі қасам" ("Үшінші серт") фильміне бейімделген Фанишвар Нат Ренудің "Маре Гайе Гүлфам" атты танымал әңгімесі Пурнияда түсірілді, онда ескі Пурния, әсіресе "Гулаббаг мерекесі" бейнеленген. Пурния 7,100 метр (7,1 км) ұзындығындағы әлемдегі ең ұзын үш түсті ту жасау және көрсету бойынша рекордты ұстады, бұл рекорд 2019 жылдың 12 тамызында Чхаттисгарх штатының Райпур қаласымен бұзылды.