Кіріспе
Ирандық-американдық ғалым Асеф Баят (آصف بیات) – ирандық-американдық ғалым. Қазіргі уақытта ол Иллинойс университетінің Урбана-Шампейн қаласындағы әлемдік және трансұлттық зерттеулер, социология және Таяу Шығыс зерттеулері кафедрасының Кэтрин және Брюс Бастиан атындағы профессоры. Бұрын ол Нидерландыдағы Лейден университетінде социология және Таяу Шығыс зерттеулері профессоры болған және қазіргі Таяу Шығыстың қоғам мен мәдениеті кафедрасын басқарған. 2003-2009 жылдары ол қазіргі замандағы исламды зерттеу халықаралық институтының академиялық директоры және Лейден университетіндегі Ислам және қазіргі әлем кафедрасының академик директоры қызметін атқарды. Баят саяси социология, әлеуметтік қозғалыстар, қалалық кеңістік және саясат, саясат пен діниліктің күнделікті өмірі, қазіргі ислам және мұсылмандық Таяу Шығыс мәселелері бойынша көптеген жариялымдар жасады. Ол Иран Ислам революциясы, 1970 жылдардан бері салыстырмалы түрде ислами қозғалыстар, қалалық кедейлер, мұсылман жастары мен әйелдердің қозғалыстары, ойын-сауық саясаты және Араб көктемі революциялары туралы кең ауқымды зерттеулер жүргізді.
Asef Bayat (آصف بیات) is an Iranian American scholar. He is currently the Catherine and Bruce Bastian Professor of Global and Transnational Studies, Sociology, and Middle Eastern studies at University of Illinois at Urbana Champaign. He was previously a Professor of Sociology and Middle Eastern studies and held the Chair of Society and Culture of the Modern Middle East at Leiden University, The Netherlands. He served as Academic Director of the International Institute for the Study of Islam in the Modern World (ISIM) and ISIM Chair of Islam and the Modern World at Leiden University (2003 2009). Bayat has published widely on issues of political sociology, social movements, urban space and politics, the everyday of politics and religiosity, contemporary Islam, and the Muslim Middle East. He has conducted extensive studies on the Iranian Islamic Revolution, Islamist movements in comparative perspective since the 1970s, the non movements of the urban poor, Muslim youth, and women, the politics of fun, and the Arab Spring revolutions.
Өмірбаян
Асеф Баят Тегераннан батысқа қарай шамамен алпыс шақырым жерде орналасқан шағын ауылда әзербайжандық отбасында дүниеге келді. Кейіннен оның отбасы астанаға көшіп келді, онда ол алғашқы білімін исламдық мекемеде алды. Ол Әли Шариатидің көптеген жақтастары жиналатын Хосеиние Ершадқа жақын орналасқан мемлекеттік орта мектепте диплом алды. Соңғы мектеп жылдарында ол Хосеиние Эршадта Шариатидің танымал лекцияларына қатысты. Алайда, осы кезде ол толыққанды секулярлық жасөспірімге айналып, студенттік солшыл саясатқа қатысты, және осы бағытын Ұлыбританиядағы жоғары білімі кезеңінде де сақтап қалды.
Академиялық мансап және еңбектері
1977 жылы Тегеранның Саяси және әлеуметтік ғылымдар факультетінде саясат мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін аяқтағаннан кейін, Асеф Баят 1978-1984 жылдары Кент университетінде Әлеуметтік ғылымдар – социология және саясат саласы бойынша философия докторы (Ph.D.) ғылыми дәрежесін алды. 1985 жылы ол Калифорния университетінің Берклидегі Таяу Шығыс зерттеулер орталығында докторантурадан кейінгі ғылыми-зерттеу стипендиясын иеленді. 1986 жылдан бері ол Каирдегі Америка университетінде 17 жылға жуық социология пәнінен сабақ берді, сонымен қатар Берклидегі Калифорния университетінде, Колумбия университетінде қызмет етті және Оксфорд университетінің Санкт-Антони колледжінде (2000 жылғы 1-ші курс) және Браун университетінде (2012 жылғы 1-ші курс) оқыды. 2003-2010 жылдары Нидерландының Лейден университетінде Қазіргі Таяу Шығыстың қоғам және мәдениеті кафедрасының профессоры болды. 2010 жылдан бері Иллинойс университетінде социология және Таяу Шығыс зерттеулері профессоры қызметін атқарады. 2012 жылдан бері Catherine and Bruce Bastian Global and Transnational Studies кафедрасын басқарады. Баят Гуггенхайм қорынан, Wissenschaftskolleg zu Berlin, Ford және MacArthur қорларынан беделді стипендиялар алды. Байат 1996 жылы "Пост-исламдық қоғамның пайда болуы" атты мақаласында "пост-исламизм" терминін енгізді. Ол бұл идеяны "Исламды демократиялық ету: әлеуметтік қозғалыс және пост-исламдық бұрылыс" (Stanford University Press, 2007) атты кітабында одан әрі дамытты. Бұл ұғымды бүкіл мұсылман әлеміндегі саяси ислам ғалымдарымен бірлесе отырып, "Пост-исламизм: саяси исламның өзгеріп жатқан бейнесі" (Oxford University Press, 2012) атты жинақта жетілдірді. Бұл идея көптеген мұсылман елдерінде, әсіресе Индонезия, Малайзия, Түркия, Египет, Марокко және Иранда зияткерлік және саяси пікірталастарды қозғады. Баят сонымен қатар "тыныш ену", "әлеуметтік қозғалыссыздық" және "болу саясаты" тұжырымдамаларымен әлеуметтік қозғалыстар теориясына үлес қосты. Бұл идеялар жылдар бойы дамып, оның "Өмір саясаты: қарапайым адамдар Таяу Шығысты қалай өзгертеді" (Stanford University Press, 2013) атты кітабында толыққанды түріне келді. Оның 2010/2011 жылдардағы араб көтерілісіне қатысты түсініктері және "Революция" ұғымын енгізуі оның соңғы кітаптарында ұсынылған: "Революция революционерлерсіз: араб көктемінің мәнін түсіну" (Stanford University Press, 2017) және "Революциялық өмір: араб көктемінің күнделікті өмірі" (Harvard University Press, 2021). Асеф Баят ағылшын, парсы, араб және әзербайжан тілдерін жетік меңгереді.
Негізгі мақалалар (ағылшынша)
Баят, Асеф «Иран тағы бір революцияның алдында ма?», Демократия журналы, 34-том, 2-сан, 2023 жылғы 2 сәуір. Баят, Асеф (2017 жылғы күз) «Жастар саясаты бар ма?», Орта Шығыс тақырыптары мен пікірлері. Баят, Асеф (2015 жылғы қазан) «Араб көктемінің қара халық», Қазіргі антропология, 56-том, 11-сан. Баят, Асеф (2013) «Пост-исламистік Иранның қалыптасуы», А. Баят (ред.), Пост-исламизм: Саяси исламның өзгеретін жақтары, Нью-Йорк, Оксфорд университетінің баспасы. Баят, Асеф (2013) «Мысыр және оның толыққан емес исламизмі», А. Баят (ред.), Пост-исламизм: Саяси исламның өзгеретін жақтары, Нью-Йорк, Оксфорд университетінің баспасы. Баят, Асеф (2013 жылғы сәуір) «Араб көктемі және оның күтпеген жағдайлары», Даму және өзгерістер, 44-том, 2-сан. Баят, Асеф (2013) «Аймақтар мен идеялар», Оңтүстік Азия, Африка және Таяу Шығыстың салыстырмалы зерттеулері, 33-том, 3-сан. Баят, Асеф (2012) «Қаладағы саясат іштен сыртқа», Қала және қоғам, 24-том, 2-сан, 110–128 беттер. Баят, Асеф (2012) «Исламдық қозғалыстар», Дэвид Сноу және басқалар (ред.), Әлеуметтік және саяси қозғалыстар энциклопедиясы, Оксфорд және Нью-Йорк, Блэкуэлл. Баят, Асеф (2011) «Біздің революциямыз – азаматтық», The Hedgehog Review, 13-том, 3-сан, күз. Баят, Асеф (2011 жылғы 26 сәуір) «Пост-исламистік революциялар», Foreign Affairs. Баят, Асеф (2011) «Шеттеу: қарғыс па, шипа ма?», Рэй Буш және Хабиб Аейб (ред.), Мысырдағы шеттеу және қанау, Лондон, Зед кітаптары. (Лондон, Мерлин баспасы, 2007.) PDF. PDF. Онлайн қолжетімді.