Кіріспе

Ахлден үйі (Schloss Ahlden) – Германияның Төменгі Саксония жеріндегі Люнебург даласындағы Ахлденде орналасқан салтанатты үй. Ол 1549 жылы Аллер өзенінің бойындағы су қамалы ретінде салынған, бірақ өзен кейіннен өз арнасын өзгерткен. Бүгінде үш қанатты сарай жекеменшік резиденция болып табылады және өнер аукционының үйі ретінде пайдаланылады. Бұл үй негізінен Ұлыбританияның Георг I-нің әйелі, Ұлыбританияның Георг II-нің анасы София Доротея Келле, басқаша София Доротея Брауншвейг-Люнебургтің түрмесі ретінде танымал.

Орналасқан жері

Елорданың қарсы жағында, өзеннің екінші жағалауындағы ойыста Бункенбургтің ескі қамалы орналасқан, қазір ол қираған күйде жатыр. Оның 13 ғасырда салынғаны айтылады. Ол Алер өзенінің жағасындағы Ахлден ауылының қарсысында салынған. 1618 жылы су тасқыны кезінде Аллер өзені арнасын шығысқа қарай жылжытты, ал төменгі ағыстағы жағалаудың салдарынан Лейне сулары бұрынғы Аллер өзенінің арнасымен Ахлденнің жанынан ағып өтті. 1648 жылдан бері "Ескі Лейне" ағысы ішінара құрғаған ескі арнаға айналды. Қазіргі үй 16 ғасырда Ахлденнің өзен жағасында Бункенбургке қарсы салынған. Бүгінде ол 1618 жылы Лейне суларын өз арнасына бағыттап, содан бері "Ескі Лейне" деп аталатын Аллер өзенінің ескі тармағында орналасқан.

Құрылыс

Үйдің көп бөлігі ағаштан жасалған, тек батыс қанатының бірінші қабаты кірпіштен салынған. Бүгінгі күні ғимарат 1549 жылы салынған, ат тұмсық пішіндес үш екі қабатты қанаттан тұрады. Ескі заманда бұл орын бір кезде толығымен қоршалған және ішкі аулаға ие болған. Ғимараттың жеке қанаттары тұрғын бөлмелермен қатар, жылқы сарайлары мен көлік үйлері (Remisen) ретінде де пайдаланылған. Батыс қанаты – сарайдың басты ғимараты, оны Брансвик-Люнебург герцогы Кристиан Ескісі 1613 жылы өзінің сенашары (Дрост) Иоганн Бехрге салдырған. Ішкі аулаға апаратын кіреберісте көпірдің орнындағы қабырға ойықтары әлі де көрініп тұр. 1613 жылы қанат салынып жатқанда, шатырдың қабырғасы құлап, 14 жұмысшы ауыр жарақат алды. Оңтүстік қанаты – кірпішпен толтырылған ағаш құрылым, ғимараттың ең көне бөлігі. Ол 1579 жылы Брансвик-Люнебург герцогы Вильгельм Кішінің кезінде аяқталды, бұл туралы бір қабырғадағы жазуда көрсетілген. Қанаттың ішкі аулаға қараған жағында әсем безендірілген Ренессанс фасады бар. Солтүстік қанаты – ағаш құрылым, ол 1705 жылы сәулетші Иоганн Каспар Борхманмен қайта жобаланды, себебі ғимарат құлауға айналды. Үйдің сыртында қақпа және кіреберіс болған. Ол үйге кіруді бақылап, шамамен 1800 жылы бұзылған. Ғимарат 1654 жылғы Мериан гравюрасында жеке тұрған ғимарат ретінде анық көрінеді. Бастапқыда қамал екі қамал мен қоршаумен қоршалған. 1690 жылы француз бағын жасау үшін қоршау тегістелді. 19 ғасырда қамалдар толтырылды.

Тарих

Қаланың алдыңғы нұсқасы Бункенбург Аллер өзенінің қарсы жағасында пайда болды, бұл туралы Мериан да айтқан. Бұл қамалдың тұрғындары 13 ғасырда алғаш рет есімдері тілге алынған Ахлден әулеті болды, олар рыцарь (Риттер) және Бургманн лауазымдарында болды. Бұл нығайтылған бекініс 1433 жылы алғаш рет жазбаларда кездеседі және бұрын Minden діни округіне қарасты. 1431 жылы Ахлден және оның қамалының орны ауыстырылды. Ахлден әулетінің иелері діни округ пен Вельф әулетімен болған қақтығыста барлығын жоғалтты. Олар енді дау-жанжалдарды қозғамай және шабуылдар жасамай уәде берген. Осының салдарынан Ахлден Лүнбург герцогінің иелігіне өтті. 1443 және 1575 жылдар аралығында Ахлден ордасы фон Мандельслох әулетіне кепілге берілді. Қазіргі ғимарат 16 ғасырда ғана салынды, ал Бункенбург уақыт өте келе қирап кетті. Ахлден әкімшілік кеңсесі (Amt) 1431 жылы құрылды. Ол аймақты басқаруды өз мойнына алып, билік жүргізу құқығын іске асырды. Бұл үй де Amt-қа қарасты. Осы кеңсеге Амтман басшылық етті, ол азаматтардан салық жинап, мемлекетке тиесілі шаруашылықтағы жерді өңдеді. 1784 жылдан бастап үй әкімшілік мақсаттарға бейімделу үшін үлкен өзгерістерге ұшырады, сонымен қатар онда түрме де орналастырылды. 450 жылға жуық қызмет еткеннен кейін, 1884 жылы Ахлден Amt таратылды және оның функциялары Фаллингбостель ауданына берілді. Ғимарат 1972 жылға дейін аудандық сот (Amtsgericht) орнында болды. Ахлденде 1310 жылдан бері әділдік қызметі көрсетіліп келеді. Отыз жылдық соғыс кезінде үйді Тилли басқарған императорлық әскерлер бір күндік қоршаудан кейін басып алды. Олар 800 қоршаудағы дат әскерлерінің сәтсіз шабуылына қарсы тұрды. 1726 жылдан бастап Ахлден үйі мемлекеттік кеңесшілердің резиденциясы болды. Қажетті күрделі жөндеу жұмыстары 1975 жылы мемлекеттік қаражат есебінен 90 000 DM қаржымен аяқталды. Антиквариат аукционын өткізуші компания үйді өкілдік кеңсесі ретінде сатып алды, бірақ күндіз ауласы жұртшылыққа ашық болуы керек еді. Аукционға қойылатын заттарды көру кезінде ғана үйдің ішін шектеулі түрде тамашалауға болады.

Түрме

1694 жылы лейтенант Кенигсмаркпен болған махаббатынан кейін күйеуінен ажырасқан София Доротея Брансвик-Люнебург Ахлден үйіне жеткізілді, онда 1726 жылы қайтыс болғанға дейін тұтқын күйінде өмір сүрді.