Кіріспе

Ботсвана Халық партиясы (БХП), бастапқыда Бечуаналэнд Халық партиясы, 1960 жылдың желтоқсанында Ботсванадағы отарлық дәуірде құрылған саяси партия. Заң шығару кеңесіне көңілі толмағандықтан, талантты музыка композиторы және педагог Кгалеманг Т. Мосетте басшылығымен БХП толық тәуелсіздік үшін күрескен алғашқы халықтық партияға айналды. Оңтүстік Африка Одағының терроризм заңы бойынша мемлекетке қарсы қызмет еткені үшін сотталған Моцмаай Мфо бас хатшы қызметін атқарды. 1965 жылғы алғашқы ұлттық сайлау кезіндегі ішкі дау-дамайлар Бечуаналэнд Тәуелсіздік партиясының (қазіргі Ботсвана Тәуелсіздік партиясы) құрылуына әкелді, оған Мфо жетекшілік етті. Мосетте БХП-ның ескі салтты сақтайтын шағын тобын ұстап тұруға тырысты, бірақ Филип Матантеге билігін жоғалтты. Алғашқы жалпы сайлау 1965 жылдың наурыз айында өтті, онда Бечуаналенд Демократиялық партиясы (қазіргі Ботсвана Демократиялық партиясы) 31 орынның 28-ін жеңіп алды. БХП үш орын жеңіп алды.

Тарих

Партия 1960 жылы Мосетсе, Матанте және Мфо басшылығымен Бечуаналенд халық партиясы ретінде құрылды. Партия құрылымына 1960 жылғы наурыздағы Шарпвилл қырғынынан кейін Оңтүстік Африкадан келген эмигранттар ағыны ықпал етті. Партияның ұйымдық құрылымы Африка Ұлттық Конгресіне (АҰК) негізделген, бірақ ішкі кикіреулер партияға тез зиян келтірді. Партия дәстүршіл Босвана Демократиялық партиясына оппозициялық күш ретінде қалыптасты, оның төрағасы Серетсе Хама болды. Мосетсе Панафриканизм және Оңтүстік Африканың саяси азаттық қозғалыстары, атап айтқанда АҰК және Панафрикалық Конгресс (PAC) арқылы саяси тәжірибе мен ықпалға ие болды. Кваме Нкрума мен Гананың тәуелсіздігі БПП-ға қосымша әсер етті. Партияның басты мақсаты – Бечуаналенд протектораты халқын отаршылдықтан азат ету болды, бұл мақсат 1966 жылдың қыркүйегінде ел тәуелсіздік алғанда орындалды. Матанте БПП-ның тұңғыш президенті болды. Ол Франсистаун округінен алғашқы парламент депутаты және 1966 жылы тәуелсіздік алған кезде оппозицияның жетекшісі атанды. Матантенің қазасы билік вакуумын тудырып, партияның көптеген табыстарын жоғалтуына себеп болды. 2014 жылғы жалпы сайлауда БПП-ға «Демократиялық өзгерістер үшін біріккен күштер» (UDC) аясында солтүстік аймақтарындағы алты сайлау округі берілді, себебі солтүстік аймақтары тарихи түрде БПП-ның бекінісі болған, бірақ партия олардың барлығынан айырылды. Партияның мақсаты – 2019 жылғы сайлауға дайындықпен, жастар ұйымдарын құру және президент Мбааканьи Смарт басшылығымен партияға деген қызығушылықты қайта жандандыру арқылы имиджін жаңартпақ болды. БПП әрдайым оппозициялық күштердің бірігуін қолдады. 1989 жылы олар қазір құрамына кірмейтін Босвана прогрессивті партиясымен ынтымақтастықта болды. Олар Босвана альянсы және ПАКТ құрамына кірді, содан кейін UDC-ге қосылды. Дегенмен, БПП оппозициялық партиялардың толыққанды бірігуін жақтауын жалғастыруда, себебі бұрынғы одақтардың тұрақсыз және дезертирлікке бейім екені дәлелденді. Олардың #RonaKoBPP әлеуметтік желідегі хэштегі кең танылды. Партия «Кешегіге мақтан, болашаққа сенім» тақырыбымен 50-ші сайлаулық съезін өткізді, онда жаңа Ұлттық атқару комитеті сайланды. Партияны ұлттық деңгейде дамыту мақсатымен, елдің барлық аймақтарынан өкілдер сайланды, бұл БПП тек солтүстік Босванаға қызмет етеді деген пікірді әлсіретті.

Ұлттық жиналысқа сайлау

1965 19 964 14,18% 3 2-орын1969 9 329 12,19% 3-орын1974 4 199 6,56% 1 3-орын1979 9 983 7,42% 1 3-орын1984 14 961 6,57% 3-орын1989 10 891 4,35% 1 3-орын1994 11 586 4,10% 3-орын1999 8 332 2,47% 4-орын2004 7 886 1,91% 5-орын2009 7 554 1,39% 5-орын2014 18 675 2,71% 5-орын2019 16 470 2,13% 6-орын