Танай муниципалитеті: тарихы мен географиясы

Кіріспе

Танай, ресми түрде Танай муниципалитеті () – Филиппиннің Ризал провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 139 420 адамды құрайды. Танай Антиполодан және Маниладан шалқара орналасқан. Оның құрамына Сьерра-Мадре тауларының бір бөлігі кіреді және солтүстік-батыстан Антиполо, батыстан Барас, Моронг және Тереса, шығыстан Генерал Накар (Кесон провинциясы), ал оңтүстіктен Пилилья, Санта-Мария (Лагуна провинциясы) және Лагуна-де-Бэй көлімен шектеседі. Танай тагалог диалектісінің орталығы болып табылады, онда тагалог тіліндегі ең көне қазіргі тагалог сөздері сақталған және бұл – жойылу қаупі төнген жалғыз тагалог диалектісі.

Тарих

Танайға ертеде австронезиялықтар қоныстанған. 1570–1574 жылдары испандықтар Маниланы басып алып, Хуан де Сальседо оны және оны қоршаған көл аймақтарын жаулағаннан кейін, францискан миссионерлері қазіргі Моронг-Пилилья аймағының тұрғындарын христиан дініне өткізуге келді. 1583 жылы Моронг пен Пилилья жеке қалалар болып құрылды, ал Танай Пилильяның бір бөлігі болды. Танай 1606 жылы «Монте-де-Танай» деген атпен жеке pueblo (қала) ретінде құрылды. 1620 жылы әкімшілік Сан-Антониоға (қазір Иналсан немесе Пантай) және Тандан Кутьоға көшірілді. 1638 жылы қаладағы қытайлықтардың көтерілісі кезінде қала өртенді, ал 1640 жылы қазіргі орнында қайта құрылды. 1747 жылы Танай қаласы тек сегіз барангайдан тұрды: Nuestra Señora del Rosario, Sa Josep, San Ildefonso de Tanay, San Francisco de Maytubig, San Pedro de Alcantara, San Lucas y San Antonio, San Apostol және San Agustin de Balugbog. 1853 жылы жаңа әкімшілік бөлініс құрылды. Танай қаласы Моронг, Барас, Пилилья, Ангоно, Бинангонан және Жалахаламен бірге Ла Лагуна провинциясын құрады, астанасы Моронг болды. Төрт жылдан кейін бұл аудан Distrito Politico Militar de Morong болып өзгертілді. Танай 1894 жылы испандық Маура заңының нәтижесінде муниципалитетке айналды. Мемлекеттік лауазымдарға алғашқы сайлау 1895–1898 және 1898–1900 жылдары Филиппин революциялық үкіметі кезінде өтті. Танайлық Катипунан мүшелері Испанияға қарсы революция кезінде батыл күресті. Қала генерал Эмилио Агиналдо басқаратын Филиппин революциялық үкіметінің екінші әскери аймағының штабы болды. 1899–1900 жылдары Филиппин-Америка соғысы басталғаннан кейін және американдық күштер көлдегі қалаларды басып алып Антиполоны жаулағаннан кейін Танай сол кездегі Моронг провинциясының астанасы болды. 1900–1901 жылдары Танай Тафт комиссиясы тағайындаған американдық әскери үкімет бақылауында болды. 1903 жылдан 1934 жылға дейін қала басшылығы американдық билікте болды, содан кейін 1934 жылы Танай Филиппин Ұлттық Достастығының құрамына кірді, өйткені 1934 жылдың 24 наурызында Тydings-McDuffie заңы бекітілді, 1942 жылы Филиппин Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондықтардың қолына дейін түсті. 1942–1945 жылдары Танай таулары «Маркингтің америкалық партизандарының» партизандық базасы болды, 1945 жылдың наурыз айында Танайды азат етуді бастады. Бұл Филиппин әскерінің 4-ші және 42-ші дивизиялары, Филиппин полициясының 4-ші полкі және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондық оккупацияға қарсы партизандардың ең көп марапатталған сарбаздары болды. Генерал Агустин Маркинг Сампалоктағы ұлының фермасына қарап тұрған жолдың жанындағы жеке зиратқа жерленген. 1959 жылдың 19 маусымында №2336 заң, сондай-ақ «Ризал провинциясының Танай муниципалитетінің Сампалокта жазғы демалыс орнын құру туралы заң» бекітілді, осымен Сампалокта жазғы демалыс орны құрылды. Парктер және жануарлар дүниесі жөніндегі комиссия осындай курортты құру үшін қажетті ережелерді қабылдады. 2003 жылдың қазан айында Филиппиннің бұрынғы президенті Жозеф Эстрада таулық барангай Сампалоктағы демалыс үйіне ауыстырылды. Ол президент Глория Макапагал Арройо оған рақымшылық жасағанға дейін үй қамауында болды. 2009 жылдың 26 қыркүйегінде «Кетсана» (Ондай) тайфуны кезінде Танай қаласы Лагуна көлінің көтерілуі және Танай өзенінің су басуы салдарынан ең көп зардап шеккен қалалардың бірі болды.

Tanay was settled by early Austronesian people. Shortly after the conquest and subjugation of Manila by the Spaniards and the surrounding lake areas by Juan de Salcedo in 1570–1574, Franciscan missionaries arrived to Christianize the inhabitants of what is now the Morong Pililla area. In 1583, both Morong and Pililla were created as separate towns with Tanay forming part of Pililla. Tanay was founded as a separate pueblo (town) in 1606 under the name "Monte de Tan ay". In 1620, administration was moved to San Antonio (now called Inalsan or Pantay) and Tandang Kutyo. In 1638, the town was burned during an uprising of Chinese living in the area, and the town was rebuilt in 1640 at the present day location. In 1747, the town of Tanay consisted of only eight barangays, namely Nuestra Senora del Rosario, Sa Josep, San Ildefonso de Tanay, San Francisco de Maytubig, San Pedro de Alcantara, San Lucas y San Antonio, San Apostol, and San Agustin de Balugbog. In 1853, a new political subdivision was formed. The town of Tanay together with Morong, Baras, Pililla, Angono, Binangonan and Jalajala form the Province of La Laguna, with the capital at Morong. This district was later changed to Distrito Politico Militar de Morong after four years. Tanay became a Municipality in 1894 as an effect of the Spanish Maura Law. The first election of Public Office took place in 1895–1898 and 1898–1900 under the Revolutionary Government of the Philippines. Tanay members of the Katipunan fought valiantly during the Revolution against Spain. The town was the headquarters of the second military area of the Philippine Revolutionary Government under General Emilio Aguinaldo. And for a brief period between 1899 and 1900, Tanay served as the capital of the then Morong Province after Philippine–American War broke out and the American forces invaded the lake towns and captured Antipolo. In 1900–1901, Tanay as was under the Government appointed by the American Military under Taft Commission. From 1903 to 1934 the town leadership was under the American rule then in 1934 Tanay was under the Commonwealth of the Philippines as the Tydings–McDuffie Act was approved on March 24, 1934, until the Philippines fell to the hands of the Japanese during the Second World War in 1942. In 1942–1945 the Mountains of Tanay served as the Guerrilla base for 'Marking's Fil American Guerrillas, beginning the Liberation of Tanay in March 1945 a very decorated by the Filipino soldiers of the 4th and 42nd Division of the Philippine Commonwealth Army, 4th Constabulary Regiment of the Philippine Constabulary and the recognized guerrillas against the Japanese occupation forces during World War II. General Agustin Marking is buried in a private cemetery by the road overlooking his son's farm in Sampaloc. On June 19, 1959, Republic Act No. 2336, also known as "An Act Establishing a Summer Resort in Sampaloc, Municipality of Tanay, Province of Rizal" was approved whereas there is hereby established a summer resort in Sampaloc. The Commission on Parks and Wildlife shall issue such rules and regulations for the establishment of such resort is taken place. In October 2003, deposed Philippine president Joseph Estrada was transferred to a rest home in Sampaloc, a mountain barangay. He remained under house arrest until he was given executive clemency by President Gloria Macapagal Arroyo. During the Typhoon Ketsana (Ondoy) on September 26, 2009, Tanay was one of the hardest hit towns due to the rising of Laguna Lake and the flooding of Tanay River.

Барангай

Танай саяси жағынан 20 барангайға (10 қалалық, 10 ауылдық) бөлінеді. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.

Демография

2020 жылғы санақта Танай, Ризалдың халқы 139 420 адамды құрады. Халықтың көп бөлігі Лагуна-де-Бей маңында тұратын тагалогтардан тұрады, алайда муниципалитеттің солтүстік бөлігінде тұратын тау тұрғындарының да айтарлықтай үлесі бар. Қаланың басты кәсіптері – балық аулау, егіншілік және аймақтық сауда. Самбали тілдерінің бастаулары Танайға дейін жетеді, онда этимологиялық тұрғыдан ұқсас Синуана немесе Ремонтадо Думагат тілі Сампалок пен Генерал Накар, Кесон арасындағы Сьерра-Мадре тауларындағы ауылдарда әлі де қолданылады.

Экономика

Танайдың экономикасы табиғи ресурстары мен табиғаттың тартымдылығының арқасында дамыды. Танайда, Ризал провинциясында әртүрлі шаралармен айналысуға болады. Мұнда саяхаттық лагерьлер, глэмпингке арналған кемпингтер, демалыс орындары, әдемі көріністері бар кафелер мен мейрамханалар, сондай-ақ эстетикалық фотосуреттерге арналған орындар бар. Олардың кейбіреулерін атап өту үшін, Танайдағы туристік орындар:

Регина Рика – Филиппин халқының көп бөлігі католик дінін ұстанады, ал бұл орын Ана Марияның мүсінін бағалағысы келетін және шам жағу, қажылық сапарлар сияқты әртүрлі іс-шаралармен айналысқысы келетін адамдар үшін ең жақсы орындардың бірі. Көптеген келушілер бұл жерді бағалы әрі эмоционалды деп санайды. Дараитан тауы мен Тинипак өзені – бұл туристік орын жаяу серуендеуді және тауға шығуды ұнататын шалқар адамдарға арналған. Бұл жер табиғатты жақсы көретін адамдарға да қолайлы, себебі мұнда таза су мен тамаша көріністер бар. Қазына тауы – бұл Сиерра-Мадре тау жотасын және дұрыс уақытта Танайдың әйгілі Бұлт теңізін тамашалауға арналған орын. Одан да жақсысы, келушілерге мұнда жету үшін тауға шығудың қажеті жоқ. Түнде демалу үшін шатырларды да пайдалануға болады. Бұлттар мен жоталар табиғи лагері – күн шығысымен дұрыс уақытта келсе, мұндағы жоталарды бұлттармен жабылған күйде көруге болады. Бұл – ойша толқынуға және табиғатпен қайта байланысуға өте қолайлы орын, бірақ үйден тыс жұмыс істеуге болмайды, өйткені мұнда ұялы байланыс немесе WIFI сигналы жоқ. Калинаван үңгірі – бұл Танайдағы тарихи орын, мұнда филиппиндіктер бұрын отарлау кезінде паналаған. Танай көбінесе тау жоталарымен танымал, бірақ бұл орын ерекше. Калинаван үңгірі – суды да қызықтыра алатын, оқиғаға құштар туристерге арналған.

Жергілікті билік

ПозицияАтыСаяси партияДауыс саныМэрRafael A. TanjuatcoPDP LABAN27,400Вице-мэрRex Manuel C. TanjuatcoPDP LABAN23,992МүшеAllan SacramentoPDP LABAN27,730МүшеIvan TongohanAKSYON24,223МүшеGel PitoralPFP22,997МүшеItchie Vergel De DiosPFP22,459МүшеLala De GuzmanAKSYON22,091МүшеRommel MagwiliAKSYON21,067МүшеBong OcampoLiberal20,773МүшеAaron GuerreroAKSYON20,626ABC төрағасыTBFTBFSK төрағасыTBFTBF
Танай қалалық кеңесі жаңа әкімшілік ғимарат құрылысына 80 миллионнан астам песолық бюджетті мақұлдады. Қарызды Филиппиннің Ландбанк Танай филиалы береді. Құрылысқа қатысты түрлі секторлар мен ықпалды тұлғалар тарапынан бірқатар мәселелер мен пікірталастар туындады, олар қазіргі таңда қоғамдық тыңдаулар мен консультациялар арқылы қаралып жатыр.

Танай родео фестивалі

Қаланың мал және аграрлық-экотуризмін муниципалитет шегінде ғана емес, сонымен қатар Калабарзон аймағында да кеңінен таныстыру және сату мақсатында Танай муниципалитеті әр жылдың қаңтар айының үшінші аптасында Танай Родеосын өткізеді. Бұл фестиваль Танай қалалық мерекесінің тойлануымен бірге ұйымдастырылады. Оған кәсіби родео шеберлері, родеоға құмар жандар мен елдің танымал университеттерінің ветеринария және жануарлар ғылымы факультетінің студенттері қатысады.