Кіріспе

Аклан, Филиппин Малиноадағы муниципалитет, ресми түрде Малиноа муниципалитеті (Акланон: Banwa it Malinao; Hiligaynon: Banwa sang Malinao;), Филиппиннің Аклан провинциясындағы 4-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 24 517 адамды құрайды.

Тарих

Бір кезде шығыстағы Банга қаласының аралы болған Малианоның қала басшылары 18 ғасырдың ортасында Манилаға тікелей бөліну туралы өтініш беріп, оған қолдау алды. Сонымен қатар, Малиано 19 ғасырдың соңында Испанияның отаршылдығына қарсы күрес кезінде Филиппин тарихында маңызды орын алды. Малианоның тұрғыны Кандидо Ибан, түпкілікті Катипунеролардың ішкі шеңберінің мүшесі болды және тікелей Андрес Бонифасионың басшылығында болды. Малиано халқы негізінен малай тегінен шыққан. Акланондықтардың Бруней сұлтаны Макатунаның қатал үкімінен қашқан қоныс аударушылардың ұрпақтары екеніне сенеді. Дату Пути бастаған он датус Панай аралының жазықтарына қоныстанды. Испандықтардың отарлауы мен қытайлықтардың саудасы қазіргі Малиано халқының түпкілікті малай нәсіліне жаңа қан құйды. Малиано тарихының 18 ғасырға дейінгі жазбалары жоқ. Осы кезде қазіргі Малиано ауданы Банга муниципалитетінің құрамына кірді. Банганың Поблационы сол кездегі Малианоның Поблационы болды. Алайда, 1792 жылы қала билігі Банганың Поблационын Аклан өзенінен өте, Мандуйог тауының етегіне көшірді, онда ол қазір орналасқан. Бірқатар көрнекті отбасылар "ескі қалада" қалуды шешті, ол барио мәртебесіне төмендетілді және Аклан өзеніне құятын, аймақтың батыс және оңтүстік бөлігінен өтетін тыныш өзеннің атымен Малиано деп аталды. Малианода қалған халық, Дон Хуан Непомучено басшылығымен, Аклан өзенінің батысындағы жерлерді бөліп, Малианоны өз Поблационымен жаңа қала құруға ұмтылды. Малиано муниципалитеті 1796 жылы құрылды, ал Дон Казимиро Баррера оның алғашқы губернадорсильосы болды. Малианоның ерте кезеңдерінен көп жазба тарихы белгілі емес, бірақ 1796 жылы басталған шіркеудегі крещение жазбалары бар, сол жылы Малиано қалаға айналды. Испанияның тұрғындарды оңай анықтау үшін отбасылық тегін өзгерту туралы жарлығы Малианодан шыққан отбасыларға "Y" / "I" әрпін тағайындауға әкелді. 19 ғасырдың соңында Малианоның саяси, экономикалық және тіпті физикалық құрылымы христиан Филиппинінің барлық аймақтарындағы классикалық отаршылдық және феодалдық жүйеге сәйкес келді. Поблационның орналасуы классикалық испан қала жоспарына сәйкес келеді, шіркеу алаңның арасындағы муниципалитетке қарап тұрады, ал көшелер торлы жүйемен салынған. Князьдікке алаңның айналасындағы ең жақсы тұрғын үйлер бөлінді. Олардың маңыздылығы мен ықпалы олардың учаскелерінің билік орталығына жақындығында көрінді. Еліміздің басқа аймақтарындағыдай, бірнеше отбасы жер иелігін шоғырландырмады. Малианодағы жергілікті отбасылардың өңдеуге арналған өз жерлері болды. Аклан өзенінің батысындағы жерлер, топографиялық ерекшеліктеріне байланысты, испан отарлауының алғашқы кезеңдерінде энкомендеролар мен хасиендалардан құтылуы мүмкін. Сырттай қарағанда қарапайым және ұлттық немесе провинциялық жоспарларда маңызды болмаса да, Малиано 19 ғасырдың соңында отаршылдық үкімге қарсы күрес кезінде маңызға ие болды. Лилоан, Малианоның тумасы Кандидо Ибан, тікелей Андрес Бонифасионың басшылығында болған түпкілікті Катипунеролардың ішкі шеңберінің мүшесі болды. Кандидо Ибан Малианодан шыққан алғашқы шетелдік келісімшарт жұмыскері болды, ол Австралияда інжу-маржан іздеді. Тақсыр болғандай, ол лотереяда айтарлықтай сома ұтып алып, Манилаға оралды. Андрестің ағасы Прокопио Бонифасиомен достық қарым-қатынас орнатты және Андрес оны Монтальбан үңгірлерінде Катипунеро ретінде қабылдады. Катипунанның алғашқы баспаханасы Кандидо Ибанның лотереялық ұтысымен төленді. 1897 жылы Кандидо Ибан мен Франсиско Кастильо Висаяда Катипунанды ұйымдастыру үшін Акланға жіберілді. Барио Лилоан Катипунанның негізіне айналды. 1897 жылы революция бастауға уақыт жеткенін сеніп, Лилодан шыққан сексен екі (82) Катипунеро жергілікті билікті революцияға қосылуға көндіру үшін Поблационға аттанды. Көтеріліс сәтсіз аяқталып, көшбасшылары тұтқындалды. Кандидо Ибан, Бенито Ибан және Габино Йонсал 1897 жылдың 23 наурызында испан билігі өлтірген 19 Аклан шейітінің қатарында болды. Кандидо Ибанның ескерткіші және сәтсіз көтеріліс, "Лилоның 82-сінің көтерілісі" деп аталатын ескерткіш қала әкімдігінің жанында орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыста Жапон императорлық армиясы елге басып кіргенде, Малианодан келген жастар елдің осы бөлігінде партизандық қозғалысты ұйымдастырған алғашқылардың бірі болды. Маркос диктатурасы кезінде көптеген жас малинаондықтар оған қарсы күресу үшін қаруға көтерілді. Испан режимінен бастап қала басшылығы әрқашан Поблационның жетекші отбасыларынан тағайындалды. 1792 жылы Хуан Непомученодан бастап 2016 жылы Адвокат Уилберт Ариэль Игойға дейін, бұл басшылық жетекші отбасылардың саяси және экономикалық ықпалын көрсетеді. Испан кезеңінде басшылар испан билігімен тағайындалды. Американ отаршылдығы кезінде демократиялық сайлаулар басталғанда, жетекші отбасылар екі фракцияға бөлінді, әрқайсысы қала басшылығы үшін күресті. Ол Ұлттық партия немесе Либералдық партия, KBL немесе Laban, Puersa ng Masa немесе Lakas болсын, бұл саясаткерлер осы екі фракциядан шыққан.

География

Малиано провинцияның географиялық орталығында, Калибо провинциялық астанасынан шамамен арақашықтықта орналасқан. Филиппин статистикалық бас басқармасының мәліметінше, муниципалитеттің жер ауданы Акланның жалпы ауданының бөлігін құрайды.

Барангай

Малиао саяси тұрғыдан 23 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.

Демография

2020 жылғы санақта Малиаоның халқы 25 845 адамды құрады. Халық тығыздығы көрсетілмеген.