Кіріспе
Лагуна провинциясындағы құрамдас қала, Филиппин. Сан-Пабло, ресми түрде Сан-Пабло қаласы, Филиппиннің Лагуна провинциясындағы 1-сыныпты құрамдас қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 285 348 адамды құрайды. Лагуна провинциясының оңтүстік бөлігінде орналасқан, Филиппиннің ең көне қалаларының бірі. Жер ауданы бойынша Лагуна провинциясының ең ірі қаласы. Халқының саны провинция ішінде Каламба, Санта-Роза, Биньян, Сан-Педро және Кабуао қалаларынан кейін алтыншы орында тұрады. Қала сондай-ақ "Жеті көл қаласы" деп белгілі, бұл атау Сан-Паблоның жеті көліне сілтеме жасайды: Сампалок (немесе Сампалок), Палакпакин, Бунот, Пандин және Ямбо көлдері, сондай-ақ Мухикап және Калибато көлдері. Сан-Пабло 1910 жылдан бері Липа Рим-католик архиепископтығының құрамында болды. 1967 жылдың 28 қарашасында дербес діни округке айналып, Сан-Пабло Рим-католик діни округі атанды.
San Pablo, officially the City of San Pablo , is a 1st class component city in the province of Laguna, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 285,348 people. It is located in the southern portion of Laguna province, it is one of the oldest cities in the Philippines. By land area, it is the largest in the province of Laguna. Its population ranks sixth within the province after the cities of Calamba, Santa Rosa, Biñan, San Pedro, and Cabuyao. The city is also known as the "City of Seven Lakes" , referring to the Seven Lakes of San Pablo: Lake Sampaloc (or Sampalok), Lake Palakpakin, Lake Bunot, Lakes Pandin and Yambo, Lake Muhikap, and Lake Calibato. San Pablo was part of the Roman Catholic Archdiocese of Lipa since 1910. On November 28, 1967, it became an independent diocese and became the Roman Catholic Diocese of San Pablo.
Тарих
Сан-Паблоның ең алғашқы тарихи жазбасы испандықтар келгенге дейінгі кезеңге дейін барып жетеді, онда Макилинг тауымен шектелген төрт үлкен барио "Сампалок" құрамына кірген. 1571 жылы капитан Хуан де Сальседо басқаратын алғашқы испан әскерлері Сампалок таулы ауылына келді, ол 1586 жылы приходқа, ал 1647 жылы муниципалитетке айналды және Әулие Пауыл Тарбағатын құрметіне "Сан-Пабло-де-Лос-Монтес" деп аталды. 1756 жылы ол Батангас провинциясының қарауына берілді, бірақ 1883 жылы Лагунаға қайтарылды. 1899 жылы муниципалдық үкімет құрылды, оның төрағасы – Инносенте Мартинес болды. 1902 жылы азаматтық үкімет құрылған кезде Маркос Паулино муниципалдық президент болып сайланды. 1926 жылдан 1940 жылға дейін Сан-Пабло халқы Лагуна провинциясынан тәуелсіздік алу үшін күресті. 1940 жылдың 7 мамырында Лагунаның 1-ші округінің Ассамблея депутаты Томас Д. Дизон ұсынған Жарғы заң жобасын президент Мануэль Л. Кесон мақұлдады. Бұл заң жобасы Сан-Пабло қаласының Жарғысы немесе №520 – президент Кесон бекіткен акті ретінде танылды. Қала 1941 жылдың 30 наурызында ашылды, Лагунаның бұрынғы губернаторы Потенциано Малвар президент Мануэль Л. Кесон тағайындаған қала мэрі болды. 1941 жылы оның орнына Мануэль Квисумбинг, ал 1943 жылы Томас Д. Дизон тағайындалды. 1955 жылдан кейін келесі мэрлер сайланды, алғашқы сайланған қала мэрі – Сиприано Б. Колаго болды.
География
Сан-Паблоның географиялық орналасуының арқасында ауа райы салқын. Ол үш таудың етегінде жатыр: Банахау тауы, Макилинг тауы және Сьерра-Мадре таулары. Бұл таулар туризм саласы үшін тартымды орындар (мысалы, сарқырамалар) мен көптеген орман өнімдерінің көздері болып табылатындықтан, сонымен қатар таза ауаны сақтауда маңызды рөл атқарады. Маниладан Аламинос арқылы оңтүстік-шығысқа қарай, ал Санта-Круздан Калауан арқылы оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Оның топырағы егіншілік және бау-бақша шаруашылығымен айналысуға ниеттенгендер үшін өте қолайлы, себебі ол өте құнарлы және тың. Әртүрлі барангайларда кокос пальмаларының плантациялары, ланзонес жемісі – Lansium parasiticum ағаштарының плантациялары және рамбутан жеміс ағаштарының плантациялары бар. Бұл аймақ орхидеяларға бай.
Климат
Қаладағы климат жағдайлары негізінен ылғалды және құрғақ маусымдарға жіктеледі.
Демография
2010 жылғы халық санауы бойынша Сан-Пабло қаласының халқы 248 890 адамды құрады, бұл 2007 жылғы халық санауындағы 237 259 адамнан және 44 166 үй шаруашылығынан артық. Бұрын қала Лагуна провинциясының ең ірі қаласы болған, бірақ 1990 жылғы халық санауында Каламба оны озып кетті. 1995 жылы Сан-Педро, содан кейін 2007 жылы Санта-Роза және Биньян, ал 2015 жылы Кабуайо да осылай болды. Олардың барлығының өсуі Метро Манилаға жақын орналасқандығымен байланысты.
Ұлт және тіл
Қалада қолданылатын тіл және мектептерде оқыту тілі – ағылшын және филиппин тілі, бұл өңірде тагалог деп те белгілі.
Экономика
20 ғасырдың соңында және 21 ғасырдың басында экономикалық даму Сан-Паблодан батыс Лагунаға көшті. Сан-Педро, Биньян, Санта-Роза, Кабуяо, Каламба, Лос-Банос және Санта-Крус қалалары жергілікті және шетелдік инвестициялардың арқасында қарқынды экономикалық дамуды бастан өткерді, өнеркәсіптік аймақтар мен экспорттық өңдеу аймақтарының жылдам өсуі және осы аймақтардағы ірі мекемелердің орналасуы нәтижесінде Сан-Пабло қаласы артта қалды және жартылай дамыған тұрғын үй қауымдастығы болып қала берді. Қала экономикалық дамудың әсеріне ұшырағанына қарамастан, Сан-Пабло қаласы провинциядағы әлеуетті экотуризм орталығы деп мақтанады. Дегенмен, оның адам және жер ресурстарын ескере отырып, әртүрлі BPO компаниялары қаланың Оңтүстік Лусонның АКТ орталығына айналуына мүдделі қарап отыр. Бұрын осындай нысанды салуға жасалған әрекеттер болғанымен, SM Prime Holdings компаниясына 2008 жылдың шілдесінде Барангай Сан-Рафаэльдегі Махарлика тас жолы бойындағы Риверина коммерциялық ауданында орналасқан SM City San Pablo құрылысын бастауға рұқсат берілді. Бұдан басқа, Hacienda Escudero плантациясының курорттық қалашығын және жақын жердегі жылжымайтын мүлікті дамыту жобасы, Landco компаниясымен бірлескен кәсіпорын, қаладағы ең ірі жоспарланған инвестиция болып табылады: Оған курорттық типтегі қауымдастықтар, бастапқы Villa Escudero плантациялары орталық элемент ретінде, бастапқы Villa Escudero-ның ерекше сәулеттік стиліне сәйкес сауда орталығы, қонақүйлер және конгресс орталығы сияқты коммерциялық нысандар кіреді. Осылайша, Hacienda Escudero еліміздің осы бөлігіндегі ең танымал тарихи қалашыққа айналады. ABS CBN TV 46 San Pablo (DWLY TV) телеарнасы қаланың орталық бөлігіндегі Ризал даңғылындағы кеңсесі арқылы қалаға қызмет көрсетті, бірақ Дутерте үкіметі телеарнаның жұмысын тоқтатып, лицензиясын жойды. Сан-Пабло "Буко пирогының қаласы" деген атаққа ие, бірақ көршілес қалалар да осы дәмді тағамды өндірумен танымал. Сан-Паблода орналасқан Colette's Buko Pie компаниясы осы дәмді тағамның әртүрлі түрлерін жасаумен белгілі болды. Colette's сонымен қатар Сан-Паблоның Коко фестивалі кезінде "Әлемдегі ең үлкен Буко пирогын" жасауды үнемі жалғастырып келеді. Colette's - 34 дүкені бар Лагуна аймағындағы ең ірі Буко пирогы бренді. Сан-Паблода кокостың көп болуы оны буко пирогын сатуға қолайлы орынға айналдырады. Сан-Паблода жұмыс істейтін танымал компаниялардың бірі - Franklin Baker Company компаниясы қаладағы зауытының жұмысын тоқтатып, 2008 жылдың желтоқсанына дейін аталған компанияға тиесілі Давао-дель-Сурдағы басқа зауытына көшіретінін хабарлады. Бұл шешім кем дегенде 1200 адамның жұмысына әсер етуі мүмкін, олардың көп бөлігі Сан-Пабло тұрғындары. Бұл жабылудың себептерінің қатарында үлкен кокос шаруашылықтарының тұрғын үйлерге айналуы да бар. Алайда, 2009 жылдың бірінші тоқсанында Давао-дель-Сурдағы өңдеу процесінде туындаған қиындықтарға байланысты Franklin Baker Company компаниясының Сан-Пабло зауытында өндіріс қайта жандандырылды.
Сайланған лауазымды адамдар
+ Сан-Пабло қалалық лауазымды тұлғалар (2022–2025) Аты-жөні Лауазымы Лорето С. Аманте Қала әкімі Висенте Б. Аманте Қала вице-мэрі Джастин Г. Колаго Қалалық кеңес мүшелері Кармела А. Ацебедо Анжелита Е. Янг Мартин Анжело Б. Адриано Ж. Ричард С. Павико Лу Винсент Б. Аманте Данди С. Медина Сесарито С. Тицон Фрэнсис А. Калатраба Бухай Д. Эспириту Кристиан Диор С. Аманте Әкімшілік бойынша қалалық кеңес мүшелері ABC президенті Аристон А. Аманте (Сан-Хосе) Жас өкілдер кеңесінің президенті Либерти Памела Е. Капучино (I C (Bagong Bayan))
Тағайындалған
Жоқ. Аты-жөні Басталған жылы Аяқталған жылы Бартоломе Магхайон 1647 Бірінші губернадор Чильо 1 Доминго Тикзон М. Д. 1771 1773 2 Флоранте Думон Тикзон 1774 1859 3 Инженер Хуан Тиксон 1860 1864 4 Белгісіз 1865 1877 5 Адвокат Закариас Сармиенто Тиксон 1878 1879 6 Селсо Ср. Тиксон 1880 1890 7 Теодор Сармиенто Тиксон 1891 1894 8 Кристо Эмералино Тиксон 1895 1898 9 Адвокат Иносенте Тиксон 1899 1901 Мэр 10 Марсиал Алимарио аға 1916 Қалалық президент 11 Доктор Потенциано Малвар 1941 Лагуна облысының губернаторы 12 Доктор Мануэль Квисумбинг 1941 Қалалық президент 13 Томас Д. Дизон 1943 14 Адвокат Альфонсо П. Фаркон 1944 15 Доктор Фернандо А. Баутиста 1946 1949 16 Марчано Э. Брион, аға 1949 1952 17 Артемио Б. Фуле 1952 1953 18 Томас Д. Дизон 1954 1955
Сайланған
Жоқ. Аты-жөні Басталған жылы Аяқталған жылы 1 Маркос Паулино 1902 Американдық үкім 2 Иноченсио Барлета 1926 1940 3 Циприано Б. Колаго 1955 1959 4 Лауро Дизон 1960 1963 5 Атти. Закариас Африка Тиксон 1964 1967 6 Сесар П. Дизон 1968 1986 7 Атти. Закариас Африка Тиксон 1986 1992 8 Висенте Б. Аманте 1992 2001 9 Флоранте Л. Акино 2001 2004 10 Висенте Б. Аманте 2004 2013 11 Лорето С. Аманте 2013 2022 12 Висенте Б. Аманте 2022 2025
Көлік
Сан-Пабло қаласы Кесон провинциясына дейін созылатын Махарлика тас жолының бойында орналасқан. Жипнейлер Сан-Пабло қаласының орталық бөлігін жақын орналасқан Калауан және Ризалмен, сондай-ақ Танауан, Санто-Томас және Каламба сияқты басқа қалалармен байланыстырады. Бұған қоса, Липа және Санта-Роза қалаларына бағытталған микроавтобустар да қатынайды. Филиппин Ұлттық теміржолының оңтүстік магистральдық бағытында қала маңында станция бар.
Коммуналдық қызметтер
Сан-Паблоның су көзін Сан-Пабло қалалық су басқармасы өздігінен басқарады, ал NAWASA көмектеседі. Оңтүстік Тагалогтың басқа да аймақтары сияқты, Сан-Пабло қаласының электр қуатын Meralco компаниясы жеткізеді.
Телекоммуникациялар
Сан-Пабло тұрғындары негізінен PLDT (соның ішінде Smart), Globe және Dito Telecommunity операторларын қолданады, бірақ кейбіреулері басқа интернет-провайдерлерді де пайдалануы мүмкін. СМС-хабарлама жіберу пункттері көбінесе сауда орындарында, дүкендерде және тұрғын үйлерде кездеседі.