Норвич қаласының орманды даласы мен орманы: Маусхолд Хит тарихы
Mousehold Heath
Норвичтегі Mousehold Heath: Англияның табиғи аймағы, орман және бұталы жерлер. Сирек жәндіктер мен құстарға толы, табиғатты қорғауға қадамдар жасалып жатыр.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвичтегі бұталы дала мен ормандық жерлер, Англия.
Area of heathland and woodland in Norwich, England
Mousehold Heath – Норвич қаласының ортағасырлық шекарасының солтүстік-шығысында, Англияның Норфолк графтығында орналасқан бұталы дала мен ормандық жердің қол жетімді аймағы. Бұл атау сонымен қатар бір кезде Норвичтен Бродсқа дейін созылған, адамдар мен жануарлардың жас өсімдіктерді жеуі арқасында ағаштардан таза ұсталып келген кең ашық бұталы далаға да қатысты. 19 ғасырда осы ландшафт қоршауға алынып, қазірдің өзінде көбінесе егістік жерлерге, көрікті парктерге айналдырылған, орманға айналған немесе Норвич пен айналасындағы ауылдардың қарқынды өсуіне байланысты сіңірілген – жаңа жолдар, дүкендер, үйлер мен өнеркәсіптік нысандар салынған. Қазіргі Mousehold Heath көбінесе кең жапырақты орманнан тұрады, ал оқшауланған бұталы далалар белсенді басқарылады. Онда сирек кездесетін жәндіктер, құстар және басқа омыртқалы жануарлар мекендейді. 1144 жылы өлтірілген жергілікті бала Уильям Норвичқа арналған шіркеу бұталы далада салынған, бірақ оның бүгінде көбісі жойылған. 1549 жылы Роберт Кетт көтерілісін билік басу алдында өзінің ізбасарларымен бірге осы бұталы далада орналасқан. Бұрын бұл жерді жергілікті тұрғындар отын, азық-түлік және тұрғын үй салуға қажетті материалдар жинау үшін, сондай-ақ құм, саз және қиыршық тас өндіру үшін пайдаланған. Оның кейбір бөлімдері бұрын атты әскерді оқыту, жарыстар өткізу, АҚШ Әскери-әуе күштерінің базасы, әуежай және әскери тұтқын лагері ретінде қолданылған. Бүгінде Норвич қалалық кеңесі басқаратын бастапқы Mousehold Heath-тің соңғы қалдықтары барлық жағынан тұрғын үйлер мен жеңіл өнеркәсіппен қоршалған.
Mousehold Heath is a freely accessible area of heathland and woodland which lies to the north east of the medieval city boundary of Norwich, in the English county of Norfolk. The name also refers to the much larger area of open heath that once extended from Norwich almost to the Broads, and which was kept free of trees by both human activity and the action of animals grazing on saplings. This landscape was transformed by enclosure during the 19th century and has now largely disappeared, as almost all of it has since been converted into farmland or landscaped parks, reverted to woodland, or has been absorbed by the rapid expansion of Norwich and its surrounding villages, where new roads, shops, houses and industrial units have been built. The present Mousehold Heath consists of mostly broad leaf woodland, with isolated areas of heath that are actively managed. It is home to a number of rare insects, birds and other vertebrates. A chapel dedicated to William of Norwich (a local child who was murdered in 1144) was erected on the heath, of which little remains today. In 1549, Robert Kett camped on the heath with his followers, days before their uprising was suppressed by the authorities. The heath was in the past used by the local population to collect fuel, food and housing materials, as well as to extract sand, clay and gravel. Parts of it have previously been used as a cavalry training ground, a race course, a United States Army Air Forces base, an aerodrome and a prisoner of war camp. Nowadays the last remnant of the original Mousehold Heath, managed by Norwich City Council, is surrounded on all sides by housing and light industry.
Сипаттама
Норвич қаласының солтүстігінде орналасқан шөптекті дала, орман және демалыс алаңдарының ашық аумағы – Mousehold Heath. Бұл Норвич қалалық кеңесі басқаратын табиғи қорықтардың ең ірісі. Бұрын ол Норвичтің солтүстігі мен шығысына дейін созылған шөптекті дала болған, бірақ кейіннен көп бөлігі орман мен егістік жерге айналдырылған немесе тұрғын үйлер салу арқасында жоғалған. Аймақ 75 миллион жыл бұрын жылы тропикалық теңіздің бөлігі болған кезде, әктас шөгіндісі қалыптасқан. Бүгінде әктас шөгіндісі Mousehold Heath-тің оңтүстік ұшындағы St James' Pit-те көрініс тапқан, ол – ерекше ғылыми маңызы бар геологиялық нысан және Геологиялық сақтау шолуының учаскесі. Шамамен екі миллион жыл бұрын құм, қиыршық тас, кварц және саз Норфолк аймағында, оның ішінде Mousehold Heath-те шөгіндіге түскен. 475 мың жылдан астам бұрын болған мұздық кезеңде де ұқсас материалдар жиналған. Мұздың ерігенінен туған қозғалыс нәтижесінде, шамамен 425 мың жыл бұрын Mousehold Heath-ке саз, құм және қиыршық тас орналасты. Heath-тің қазіргі ландшафты негізінен эрозияның нәтижесінде қалыптасқан, жұмсақ тау жыныстарын кесіп өтетін өзендердің әсерінен пайда болған. Кейіннен, топыраққа шламдар шашылып, температура өзгерісінен жер қозғалғанда және жылы маусымда шламдар төмен жылжығанда ландшафт өзгерген. Норвич қалалық кеңесі Mousehold Heath-тің қазіргі геологиялық тарихы туралы толық ақпаратты «Мұра жолы» буклеті және жол бойындағы нысандарға арналған қосымша жазбалар түрінде жариялаған.
Mousehold Heath is a public area of heathland, woodland and recreational open space to be found to the north of Norwich city centre. It is the largest of the nature reserves managed by Norwich City Council. It was once an area of heathland that extended to the north and east of Norwich, which has since been largely converted to woods and farmland, or lost to housing development. Chalk was deposited 75 million years ago, when the area was part of a warm, tropical sea. The chalk is now exposed near the southern tip of the heath at St James' Pit, which is an geological Site of Special Scientific Interest and Geological Conservation Review site. About two million years ago sands, gravels, quartz pebbles and clays were deposited across the area of Norfolk that now includes the heath. Similar materials were deposited during a glacial period that occurred more than 475,000 years ago. Clay, sand and gravel was laid over Mousehold Heath about 425,000 years ago, caused by the movement of melted ice. The heath's present landscape was more recently formed as a result of erosion, caused by streams cutting through the soft rocks. It later became altered when silts were blown over the topsoil, when the ground churned as a result of temperature variations and when sludge layers moved downhill during warmer seasons. Detailed information about the geological history of the present Mousehold Heath, in the form of a 'Heritage Trail' leaflet and accompanying notes for points around the trail, has been produced by Norwich City Council.
Этимология
Бұл жазираның атының шығу тегіне қатысты әртүрлі ойлар айтылған. Ескі Mushold атауы қазіргі кезде "тышқан орманы" деп түсіндіріледі: бұрын бұл атау англосаксон тіліндегі moch holt ("қалың орманы") сөзінен туындаған деп есептелген. Джон Стейси 1819 жылы жазғанда, бұрынғы дереккөздер атаудың Мосс-волд ("қоңыр төбе") немесе – оның пікірінше, ықтималрақ – Моңкc холд ("монахтардың меншігіндегі") сөздерінен шыққандығын айтады.
Various ideas have been proposed for the origin of the heath's name. The old name Mushold is nowadays interpreted as meaning 'mouse wood': it was in the past thought the heath took its name from the Anglo Saxon moch holt ('thick wood'). John Stacy, writing in 1819, quoted earlier sources that derived the name from Moss wold ('mossy hill') or – in his opinion, more probably – Monks hold ('possessed by the monks').
Орта ғасырлар
Норфолк облысының кең аумағындағы бұталы далалар тарихқа дейінгі кезеңнің соңына қарай қалыптасты. Римдіктердің үстемдігі аяқталғаннан кейін, ол көбінесе орманға айналып, халық саны арта келе қайтадан бұталы далаға айналды. Норвич маңында қоғамдық ат жарыстары алғаш рет 1838 жылы өтті, ал бірнеше жыл ішінде Маусхолд Хиттегі жарыс жолында жарыстар ұйымдастырылды. 20 ғасырдан бұрын бұл жерде құм мен қиыршық тас өндірілді. Виктория дәуірінде жасалған карталар көрсеткендей, қаланың солтүстік-шығысындағы жабылмаған бөлігінде әк пештері, борпылдақ топырақ шұңқырлары мен кірпіш пештерінен басқа, көптеген құм шұңқырлары болған. Қазылымдардың іздері бүгін де табылады. 19 ғасырдың көп бөлігінде Норвичтің қорғаныс қабырғалары мен бұталы дала арасында орналасқан Покторп халқы жергілікті фабрикалардың басшыларынан салыстырмалы түрде тәуелсіз болды, Маусхолдты мал жаюға, сондай-ақ азық-түлік, отын және кірпіш жасауға қажетті шикізат жинауға пайдалана алды. Тоқымашылар, дүкен иелері және жұмысшылар (сондай-ақ контрабандистер) көбінесе өздері басқарып, жергілікті билер мен Норвич соборының шенеуніктері қала істеріне көбірек араласты. Покторп халқы тіпті билікті пародизациялады, мысалы, өздерінің "мэрін" сайлап, 1772 жылы Покторп гильдиясын құрды. 1844 жылы дәстүрлі өмір салтын сақтау үшін олар Маусхолд Хитке толық бақылау орнату науқанын бастады, мысалы, сырттан келгендерді жерден материал алу үшін ақы төлеуге мәжбүрледі және оларды Покторп тұрғындарымен жұмыс істеуге міндеттеді. Гильдия кедейлерге көмек көрсетті, бірақ көршілес ауылдарда тұратындарға қарсы дискриминация жасады. 25 жылдық науқан сәтсіз аяқталды, тіпті бір кезде Норвичтің саяси элитасы оны қолдады. Жергілікті халық жаңадан құрылған саябаққа қарсы жаман мінез-құлық көрсетті, хабарландыру тақталарын жыртып, жұрт арасында ұрысып, құмар ойнады және жергілікті полкпен байланыс жасады. Қалған бұталы даланың меншігі 1880 жылы қала билігіне берілді, Англия шіркеуі Норвич корпорациясына жерді сыйға тартты, бұл "құқық бұзушылықтар мен заңсыз әрекеттерге" жол бермейтініне және бұталы даланы "заңды демалыс үшін" сақтайтынына кепілдік берді. Покторп комитеті жеңілді, ал Покторп халқы, енді шектеуші ережелерге бағынуға мәжбүр болды, енді өздерін асырау үшін бұталы даланың ешқандай бөлігін пайдалана алмады. Жерді пайдаланудың өзгеруі нәтижесінде басқарылмаған бұталы дала жайылымсыз қалды және орманға айналды. Жергілікті халықтың қарсылығына қарамастан, 1884 жылғы Маусхолд Хитті бекіту туралы заң, қалған бұталы даланың өзгеруін басқару үшін бірқатар "қорғаушыларды" құрған жергілікті заңды бекітті. Норфолк полкі үшін Британия казармасы Маусхолд Хитте салынды. 1707 жылы Алманса шайқасынан кейін полкке киімдерінде Британияның бейнесін тағу құрметі берілді, ал жаңа жаяу әскер казармасы полк киген бейнесімен аталды. Басты ғимараттар 1887-1897 жылдар аралығында салынды. 1959 жылы полк Суффолк полкімен бірігіп, 1-ші Шығыс Англия полкіне айналып, Бьюри Сент-Эдмундсқа көшіп кеткенде казармадан шықты. Кейіннен ғимараттардың көпшілігі Норвич түрмесінің бөлігіне айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ескі әуежайдың жанында неміс жұмысшыларына арналған әскери тұтқын лагері құрылды. Оның нақты орналасқан жері әлі анықталған жоқ. 1942 жылдың 12 ақпанында RAF Солтүстік Луффенхэмге қайтып келе жатқан Хэмпден бомбалаушысының пилоты ұшақ апатқа ұшырап, Моузхолд Хитке қонғанда, Хоршам Сент-Фейтке жетуге тырысқан кезде қаза тапты. Сол жылдың 25 шілдесінде Бристоль Бофорт төрт адамнан тұратын экипажбен бірге бұталы далада құлады.
Extensive areas of heathland developed across Norfolk towards the end of the prehistoric period. It largely reverted to woodland again after the end of the Roman occupation, reappearing as heath as the population increased. Public horse racing near Norwich first took place in 1838 and within a few years meetings were being held on a racecourse on Mousehold Heath. Before the 20th century the heath was used to extract sand and gravel. Victorian Ordnance Survey maps of the area show that there were lime kilns, marl pits and brick kilns, in addition to numerous extensive gravel pits, across the unenclosed part of the heath to the north east of the city. The remains of the diggings can be found today. During much of the 19th century, the people of Pockthorpe, situated between Norwich's defensive walls and the heath, were relatively free from the control of local factory employers, being able to use Mousehold to graze their animals, and to collect food, fuel and raw materials for brick making. The population of weavers, shop keepers and labourers (as well as smugglers) was largely left to its own management, as local magistrates and the officials of Norwich Cathedral were more involved in city affairs. The people of Pockthorpe even parodied the authorities, for instance in electing their own 'mayor', and founding the Pockthorpe Guild in 1772. In 1844, in an attempt to preserve their traditional life, they began a campaign to establish full control over Mousehold Heath, for instance in forcing outsiders to accept a charge for taking materials off the land and making them use Pockthorpe men to do work on the heath. The Guild provided a number of benefits for the poor, but discriminated against people living in neighbouring communities. The twenty five year long campaign failed, even when for a period it was supported by members of Norwich's political class. The local population then resorted to behaving badly towards the newly created park, tearing notice boards, fighting and gambling in public, and consorting with the local regiment. The ownership of the remaining heathland was transferred to the city authorities in 1880, when the Church of England donated the land to the Corporation of Norwich, on the assurance that it prevented "the continuance of trespasses nuisances and unlawful acts" and held the heath "for the advantage of lawful recreation". The Pockthorpe committee was defeated, and the people of Pockthorpe, now forced to obey restrictive byelaws, could no longer use any part of the heath to support themselves. As a result of this change in the use of the land, the unmanaged part of heath remained ungrazed and it reverted to woodland. Despite strong local resistance, the 1884 Mousehold Heath Confirmation Act confirmed a local law establishing a number of 'conservators' to manage the transformation of the remaining part of the heath. The Britannia Barracks were built for the Norfolk Regiment on Mousehold Heath. After the Battle of Almansa in 1707, the regiment had been awarded the honour of wearing a figure of Britannia on their uniforms, and the new infantry barracks was named from the figure worn by the regiment. The main buildings were built between 1887 and 1897. The regiment left the barracks in 1959 when it amalgamated with the Suffolk Regiment to become the 1st East Anglian Regiment and moved to Bury St Edmunds. Most of the buildings subsequently became part of Norwich Prison. During the Second World War, a prisoner of war camp for German workers was established close to the old airport. Its exact location has yet to be verified. On 12 February 1942, the pilot of a Hampden bomber returning to RAF North Luffenham was killed when the aircraft crashed landed on Mousehold Heath whilst attempting to reach Horsham St Faith, and on 25 July that year a Bristol Beaufort crashed on the heath, killing the crew of four.
Маусхолд Хит әуежайы
1914 жылдың қазан айында Корольдік әуе корпусы ескі атты әскерлерді дайындау алаңын әуежайға айналдырып, жаңартты. Оны Boulton & Paul сияқты бірнеше жергілікті фирмалар ұшақ өндірісімен байланысты қолданды. Boulton & Paul компаниясы Норвичте ұшақ құрастыруға 3000-ға жуық адамды жұмысқа алды, олардың көп бөлігі жұмыс күшін арттыру үшін шақырылған әйелдер болды. Әйелдер арнайы ашылған оқу орталығында негізгі инженерлік дағдыларды үйренді. 1915 жылдың қазан айынан бастап, алғашқы ұшақ аяқталғаннан кейін, компания 2500-нен астам ұшақ жасады. 1918 жылы Норвич электр трамвайының қала орталығынан Маусхолд Хитке қатынайтын бағыты Гурни Роудтан ұзартылды, бұл жабдықтар мен материалдарды Норвич теміржол станциясы мен әуежай арасында тасымалдауға мүмкіндік берді. Норфолк және Норвич әуе клубы 1927 жылы Маусхолдта құрылды. 1933 жылдан Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін әуежай төрт шөптік қону жолағы бар бірінші Норвич әуежайы болды. Әуежай шамамен 1950 жылға дейін пайдаланылды. Көптеген ескі әуежай аумағы Heartsease тұрғын үй ауданы салынғанда құрылысқа берілді, бірақ әуежайдың кейбір ғимараттары сақталды және қазір Roundtree Way индустриалды аймағында орналасқан.
In October 1914 an old cavalry training drill ground on the heath was taken over by the Royal Flying Corps and converted into an aerodrome. It was used by several local firms in connection with aircraft production, including Boulton & Paul. Boulton & Paul employed up to 3000 people in assembling aircraft in Norwich, many of whom were women brought in to supplement the workforce. The women were trained in basic engineering skills in a specially provided training school. From October 1915, when the first aircraft was completed, over 2,500 machines were built by the company. In 1918 the Norwich Electric Tramways service from the city centre to Mousehold Heath was extended from Gurney Road to enable equipment and materials to run between Norwich railway station and the aerodrome. The Norfolk & Norwich Aero Club was formed at Mousehold in 1927. From 1933 until the onset of the Second World War the aerodrome was the first Norwich Airport, with four grass landing strips. The airfield continued to be used until around 1950. Much of the old aerodrome was then built over when the Heartsease housing estate was created, but some of the airfield buildings survived and are now within the Roundtree Way industrial estate.
Соңғы жылдары
Бүгінде Маусхолд Хидтің қалған бөлігінде көптеген жолдар мен бағыттар бар. Мұнда екі футбол алаңы, гольф алаңы, мейрамхана, музыкалық орын және бірнеше тұрақ орындары орналасқан. Концерттер, экскурсиялар, табиғатты қорғауға бағытталған шаралар, футбол матчтары және қайырымдылық акциялары сияқты түрлі іс-шаралар өткізіледі. Гурни жолы деген жалғыз жол хидтің ортасынан өтеді. Алғашқы рейнджер үйі жаңарту және қалпына келтіру үшін сатып алынды. Кен орындарынан және соғыс кезеңіндегі іс-әрекеттерден пайда болған Сирке көлі бақалардың көбеюі үшін маңызды орын. Ол жаңбыр суымен толығады, сондықтан ауа райы ыстық болғанда кеуіп қалуға бейім. 2022 жылдың тамызындағы ыстық толқын мен құрғақшылық кезінде, осы көлге тасталған және көбейген жүздеген алтын балықтар адамгершілікпен алып тасталды, олар жергілікті қосмекенділерге азық болды. 1946 жылғы әуе суреттерінде көлдің сол кезде бар екені көрсетілген, бірақ ол бұрынғы ірі масштабты карталарда кездеспейді. 1984 жылы Маусхолд Хид заңы қабылданды. 1992 жылы футбол алаңының жанындағы музыкалық орын Маусхолд қорғаушылары жергілікті жиналған қаражат есебінен қайта жаңартылды. Бұрын хидтің бір бөлігі болған, кейіннен ағаш отырғызылған Харрисон орманы 2016 жылдың мамыр айында көпшілікке ашылды. Ол Ақ үй шаруашылығының құрылыс алаңында орналасқан. 2019 жылдың басында Маусхолд Хидті басқару жоспарының жобасы онлайн-консультация үшін қолжетімді болды. Басқару жоспары Маусхолд Хидтің қауіпсіздігін арттыру, оның тазалығын сақтау және тарихи ескерткіштерін және ғимараттарын қорғау мақсатын қойды. 2019 жылдың 22 сәуірінде хидтен дене табылды. Тергеуден кейін, бұл 37 жастағы Марк Сьюэлл екені анықталды, ол өзін-өзі ілгішпен өлтірген.
Today there are numerous tracks and paths all over the remaining of Mousehold Heath. There are two football pitches, a pitch and putt course, a restaurant, a bandstand and several parking areas. Various events are held there, including concerts, guided walks, conservation initiatives, football matches and fundraising events. A single road, Gurney Road, passes through the middle of the heath. The original Ranger's house has been bought for renovation and restoration. Vinegar Pond, which was created by quarrying and subsequent wartime activity, is an important site for breeding frogs. It is fed by rain water and so has a tendency to dry out when the weather is hot. In the heatwave and drought of August 2022 hundreds of goldfish were humanely removed from the pond where they had been dumped and had bred, feeding on the native amphibian species. 1946 aerial photographs of the area show the pond existed at this time, but it does not feature on earlier large scale maps. In 1984 a new Mousehold Heath Act became law. In 1992 the bandstand by the football ground was rebuilt by the Mousehold Defenders using locally raised funds. The Harrison's Wood, which was once originally part of the heath before it was enclosed and turned into a tree plantation, was opened to the public in May 2016. It lies within the White House Farm housing development. At the start of 2019 a draft version of the new Mousehold Heath Management Plan was made available online for public consultation. The Management Plan aimed to increase the safety and security of Mousehold Heath, increase the cleanliness of the heath and to safeguard the historic aspects and buildings of the heath among other aims. On 22 April 2019, a body was found in the heath. After investigation, the body was identified as that of Mark Sewell, 37, who had committed suicide by hanging.
Жабайы табиғат
Mousehold Heath – тағайындалған Жергілікті Табиғат Қорығы және округтік жабайы табиғат алабы. Қорғау жұмыстары қазіргі шұңғылдың жағдайын қалпына келтіру және орман мен бұталарға кеткен аумақтарды қайта жаңарту үшін басталды, осылайша шұңғылда кездесетін сирек түрлерді сақтап қалуға мүмкіндік береді. Шұңғылдың ормандық өсімдіктерін жою және Mousehold шұңғылын қалпына келтіру үшін мал жаюға болмайтындықтан, Mousehold Heath күзетшілері, еріктілер мен мердігерлер орманды тазартады. Гумус алынып тасталады, соның арқасында қызыл жусан (Calluna vulgaris) және қара жусан (Erica cinerea) тұқымдарынан өсіп шығады. Жас шашақ, бұталар және жас ағаштар алынып тасталады, ал еріктілер таяқтармен жүйелі түрде құрақтарды «жарақаттайды», бұл болашақта олардың өсуін азайтуға көмектеседі. Mousehold Heath-те әртүрлі омыртқалы жануарлар мекендейді. Қосмекенділерге – қарапайым бақа мен қарапайым жабайы бақа, ал бауырымен жорғалаушыларға – шөпті жылан, қарапайым кесіртке және баяу құрт жатады. Шұңғылда мунджак, елік, қызыл түлкі, қоян және түрлі шағын кеміргіштер де кездеседі. Қалалық құстардың көпшілігімен қатар, бұл жерде көбелекті құс және қарақұйрық, сондай-ақ жаңғақ, ағашқа шапшаң құстар мен үлкен дақшы құстар да көбейеді. Шұңғыл омыртқасыз жануарларға бай және сирек кездесетін көптеген көбелектер, аралар және басқа да жәндіктердің мекені болып табылады. Тіркелген түрлерге – қызыл құйрықты шершең, қазғыш шершең, жасыл шашақты көбелек, көкшіл жебе және жолбарыс түсті қоңыз жатады. Mousehold Heath-те кездесетін шұңғыл өсімдіктеріне – қой сораңы, құрақ, толқынды шаш, жасыл тасжарға, иілгіш жоңқа, қарапайым шаңбас және жылан тілшесі жатады.
Mousehold Heath is a designated Local Nature Reserve, and a County Wildlife Site. Conservation management work has begun to restore the condition of the existing heathland and restore areas lost to woodland and scrub, so preserving a large number of scarce species present on the heathland. As grazing livestock cannot be used to remove encroaching woodland and so restore Mousehold's heathland areas, the Mousehold Heath Wardens, volunteers and contractors clear the woodland. Humus is removed so that heather species (Calluna vulgaris and Erica cinerea) can re establish themselves from seed. Gorse, broom and saplings are removed and volunteers systematically 'bruise' the bracken with sticks, to reduce growth in future years. A variety of different vertebrates live on Mousehold Heath. Amphibians include the common frog and the common toad, while reptiles include the grass snake, the common lizard and the slowworm. Mammals on the heath include muntjac and roe deer, red fox, rabbits and various small rodents. As well as most common urban birds, the heath holds breeding sparrowhawks and tawny owls, as well as nuthatches, treecreepers and great spotted woodpeckers. The heath is rich in invertebrates and is home to a number of rare butterflies, bees and other insects. Recorded species include the ruby tailed wasp, digger wasp, green hairstreak butterfly, mottled grasshopper and tiger green beetle. Heathland plants to be found on Mousehold Heath include Sheep's Sorrel, bracken, Wavy Hair grass, Mossy Stonecrop, Trailing St John's wort, Common Cudweed and Viper's Bugloss.