Кіріспе

Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландиядағы табиғатты қорғау ұйымдары, басқа ұлттық трастар.

1894 жылдың шілдесінде Гилл, Хантер, Ронсли және Вестминстер герцогы басқарған уақытша кеңес Гросвенор үйінде кездесіп, компанияны «Тарихи қызығушылық немесе табиғи сұлулық орындары үшін Ұлттық траст» деп атауға шешім қабылдады. Қауымдастық ережелері Сауда кеңесіне ұсынылып, 1895 жылдың 12 қаңтарында Компаниялар заңына сәйкес тіркелді. Оның мақсаты – «ұлттың мүддесі үшін көрнекті немесе тарихи құндылығы бар жерлерді және үйлерді (ғимараттарды қоса алғанда) тұрақты сақтауға көмектесу» болды.

Алғашқы жылдар

Траст өзінің алғашқы жерін 1895 жылдың басында алды; Уэльстегі Бармуттың үстіндегі жартаста орналасқан Динас Олеуді Раунслидің досы Фанни Талбот сыйға берді. Трасттың алғашқы ғимараты келесі жылы сатып алынды; Суссекс ауылы Альфристондағы 14 ғасырлық Альфристон діни қызметкерлер үйі 10 фунтқа сатып алынды және жөндеуге тағы 350 фунт жұмсалды. 1907 жылы Хантер алғашқы Ұлттық Траст заңын жатты, ол Парламентте қабылданды және Трастқа жерін иемдеуге болмайтын деп жариялау құқығын берді, яғни парламенттің келісімінсіз сатуға болмайды. Бұдан бөлек, заң Трастқа қағидалар қабылдауға мүмкіндік берді. 1919, 1937, 1939, 1953 және 1971 жылдары тағы да бірнеше заңдар қабылданды. Бастапқыда Траст ашық кеңістіктерді және әртүрлі қорғауға алынған ғимараттарды (сыйлық немесе сатып алу арқылы) алумен айналысты. Ғимараттар көбінесе шағын болды, бірақ Сомерсеттегі Баррингтон Корт Трасттың алғашқы ірі сарайы болды. Трасттың алғашқы жылдары сатып алған екі орыннан кейін табиғат қорықтары құрылды: Кембриджширдегі Уикен Фен және Норфолктегі Блейкени Пойнт, екеуі де табиғатты зерттеуші және банкир Чарльз Ротшильдтің көмегімен сатып алынды. Солсбери жазығындағы White Barrow 1909 жылы 60 фунтқа сатып алынған Трасттың алғашқы археологиялық ескерткіші болды. 1914 жылға қарай Лондондағы шағын кеңседе жұмыс істейтін Трасттың 725 мүшесі болды және 63 мүліктің иесі атанды.

Кеңейту

1920 жылы Траст үш негізін қалаушысының соңғысы – Ронслиден айырылды. Оның құрметіне, оның ішінде Дервенвотердегі Ұлы Орманның бір бөлігі, көлдер аймағындағы жерлер сыйлықтар арқылы молайтылды. 1923 жылы әдеби сыншы Джон Бейли Траст төрағасы болды. Оның төрағалығы кезінде Трасттың қаржысы, мүшелері мен меншігі арта түсті. 1920 жылдары Батыс Сассекстегі Сисбери рингі және екі ортағасырлық қамал (Шығыс Сассекстегі Бодиам қамалы және Линкольнширдегі Таттершалл қамалы) сияқты көне ғимараттар, Лорд Керзонның Трастқа қалдырған мүлігінің ішінде болды. 1925 жылы Траст Гертфордширдегі Эшридж иелігін сатып алу үшін жалпыұлттық науқан ұйымдастырды және рекордтық 80 000 фунт жинады. Бейли 1931 жылы қайтыс болғанда, "Таймс" газеті оған құрмет көрсетіп, былай деп жазды: "Ұлттық Трасттың қазіргі күшті орнының көп бөлігі оның еңбегінің нәтижесі, ал елдің ауылдық сұлулығы мен тарихи маңызына оның ықпалды ынтасының тікелей немесе жанама нәтижесінде қаншалықты көп сыйлықтар жасалғанын ешқашан білмейтін шығар". Көлдер аймағының үлкен бөлігіне ие болған Траст 1930 жылы Пик аймағындағы алғашқы жер учаскесін алды. Төрт жылдан кейін Илам залы жасөспірімдер үйі ретінде пайдалануға берілді. 1930 жылдары Траст жағалауды сақтауға көбірек қызығушылық танытты, Девон мен Корнуоллдағы отыздан астам шағын жағалаулық мүлік Трастқа берілді. 1934 жылы Траст өзінің алғашқы ауылын, Бакингемширдегі Батыс Уайкомбты алды, оны Корольдік өнер қоғамы Трастқа сыйға тартты, ал ол бұл ауылды бес жыл бұрын сэр Джон Линдсей Дашвудтан сатып алған болатын. 1939 жылы Чеширдегі Quarry Bank Mill және оған жататын Стайл ауылы, оны Самуэль Грег жұмысшылары үшін салған, Трастқа сыйға тартылды. 1930 және 1940 жылдары Траст Фергюсоннің тобының конвенцияға қарсы қаржы жинау тактикасынан пайда тапты; Билл Стикерс және Ред Бидди сияқты псевдонимдермен әйелдер тобы, олар Трастқа ақша жеткізген кезде маскировка киіп, әртүрлі трюктар жасады. Олардың қайырымдылықтары Трастқа Суррейдегі Шелфорд диірмені және Уайт аралындағы Ньютаунның ескі қалалық үйі сияқты әртүрлі мүліктерді сатып алуға мүмкіндік берді.

Ауылдық үйлер жобасы

Бейлиден кейін Траст төрағасы болып 2-ші Зетленд маркизі тағайындалды, ал 1936 жылы Траст Джеймс Лис Милнмен хатшы ретінде, ел үйлері мен бақшаларын сақтау жолдарын іздеу үшін Ел үйлері комитетін құрды. Осы кезде үй иелері оларды күтіп ұстауға шамасы келмейтін еді. Ел үйлері схемасы құрылды, ал 1937 және 1939 жылғы Ұлттық сенім актілері жеке меншік иелерінен Трастқа мүлікті беруді жеңілдетті. Схема иелеріне елдік үйлеріне және үйді күтіп ұстау үшін қажетті қаражатқа салынатын мүліктік салықтан босануға мүмкіндік берді, ал олар мен олардың мұрагерлері жұртшылыққа белгілі бір деңгейде қол жеткізілім болған жағдайда мүлікті пайдалануды жалғастыра берді. Схема бойынша ұсынылған алғашқы үй Уилтширдегі Стоурхед болды, бірақ ол 1947 жылы иелері сэр Генри мен леди Хоардың қайтысынан кейін ғана Трастқа қосылды. Схема бойынша Трастқа тапсырылған алғашқы мүлік салыстырмалы түрде жаңа үй болды: Вулвергемптонның жанындағы Уайтвик Манор елу жыл бұрын ғана салынған. Лэкок аббаттығы, сондай-ақ Уилтширде, тағы бір ерте сатып алынған мүлік болды, оны жеті жылға жуық келіссөздерден кейін Матильда Талбот (Генри Фокс Талботтың немересі) Трастқа тапсырды. Үйге Лакок ауылы мен оның қаражаты да қосылды.

Соғыстан кейінгі жылдар

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін үкімет Ұлттық жер қорын «жеңіс үшін алғыс айту» ретінде құрды, мақсаты – артық соғыс мүліктерін сатудан түскен қаражатты ұлттық мүдделерге қажетті мүлікті сатып алуға жұмсау еді. Бұл схема сонымен қатар, мұралық салық төлеу үшін үкіметке берілген тарихи үйлер мен жерлерді сенімгерлік қорға беруге мүмкіндік берді. Қордың «Жер» бағдарламасы бойынша алғашқы ашық кеңістігі – Көмкер ауданындағы Хартсоп шабындығы болды; алғашқы ауылдық үй – Корнуоллдағы Котехел. Кейін сатып алынған нысандардың ішінде Хардвик Холл, Икворт Хаус, Пенрин қамалы және Сиссингхерст сарай бағы бар. 1980 жылы Жер қоры Ұлттық мұра ескерткіштері қорымен алмастырылды. Осы кезеңдегі қосымша заңнамалар Қордың жұмысына көмектесті: 1947 жылғы қала және елді мекендерді жоспарлау туралы заң жергілікті билік органдары мен Қор арасындағы ынтымақтастықты күшейтті, ал 1953 жылғы тарихи ғимараттар және ескерткіштер туралы заң Қорға басқа меншік иелері сияқты тарихи ғимараттарды күтіп ұстауға және жөндеуге мемлекеттік гранттар алуға мүмкіндік берді. 1959 жылы басталып, 1964 жылы аяқталған маңызды жоба – Авон каналының Стратфордтағы оңтүстік бөлігін қайта жаңарту болды. Джон Смит Қорды осы жобаны қолға алуға көндірді және жұмысты жүздеген еріктілер атқарды. 1945 жыл мен 1965 жыл аралығында Кроуфорд графының төрағалығымен Қор мүшелерінің санын 7 850-ден 157 581-ге, ал қызметкерлерінің санын 15-тен 450-ге дейін арттырды. Қорға тиесілі жер көлемі 1945 жылдан 1965 жылға дейін ұлғайды, сондай-ақ келісімшарттар жасалды. 1945 жылдың мамыр айында Қордың лондондық кеңсесі Куин Эннс Гейттегі ғимаратқа көшірілді.

Бенсонның есебі

1965 жылы Траст «Enterprise Neptune» жобасын іске қосты, мақсаты – жағалаудың бөліктерін сатып алу немесе оларға құқықтарды рәсімдеу арқылы қаражат жинау және оларды құрылыс салудан қорғау болатын. Жоба сәтті аяқталды, алғашқы жылы 800 000 фунт стерлингтен астам қаражат жиналды, бірақ жоба директоры Конрад Ронсли (бұрынғы теңіз флоты командирі және Траст негізін қалаушылардың бірі Хардвик Ронслидің немересі) Траст әкімшілігімен келіспей, оған қарсы ашық сынап айтты. 1967 жылдың ақпан айында ерекше жалпы жиналыс шақырылды. Реформалық топтың ұсыныстары қабылданбаса да, Траст өзгерістердің қажеттігін мойындады және басқару мен ұйымдастыру мәселелерін қарастыру үшін кеңесші комитет құрды. Комитеттің төрағасы Трасттан тәуелсіз бухгалтер сэр Генри Бенсон болды. Қалған үш мүше – Лен Кларк, сэр Уильям Хейтер және Патрик Гибсон – барлығы Траст кеңесінің құрамында болды. Бенсонның баяндамасы 1968 жылы жарияланды. Баяндамада Траст саясаты қолданып, бірқатар ұйымдық өзгерістер ұсынылды, олар кейін 1971 жылғы Ұлттық Траст заңында бекітілді. Баяндама жарияланғаннан кейін Траст басқару функциясының көп бөлігі аймақтарға берілді.

Жүз жылдық мерейтойы

ХХ ғасырдың соңғы үш онжылдығында Траст мүшелерінің саны 1968 жылы 160 000-нан 1995 жылы жүз жылдық мерейтойына қарай екі миллионнан астамға дейін өсті, бұл Бенсон баяндамасында ұсынылғандай, Трасттың қоғамдық байланыстар директоры мен аймақтық ақпарат қызметкерлерін жұмысқа алуының нәтижесі болды. 1970 жылдардан бастап Трастқа қарасты объектілерде шайханалар мен сувенирлік дүкендер ашылды, ал 1984 жылы сауда қызметін жүзеге асыру үшін компания құрылды. Трастқа қарасты объектілерде іс-шаралар, оның ішінде қойылымдар мен концерттер, сондай-ақ білім беру шаралары ұйымдастырылды. 1986 жылы Траст алғашқы әйел төрағасын – Дэм Дженнифер Дженкинсті тағайындады. 1995 жылы Траст 100 жылдығын тойлағанда, оның меншігінде немесе қамқорлығында 223 үй, 159 бақша, ашық дала және жағалау аймақтары болды. 1990 жылдары Траст ішінде бұғы аулау мәселесі бойынша дау туындады, ол жылдық бас жиналыстарда көп талқыланды. 1997 жылы Траст өзінің жерінде бұғы аулауға тыйым салды.

21 ғасыр

2002 жылы Траст он жылдан астам уақыттан бері алғашқы ауылдық үйін сатып алды. Сомерсеттегі викториандық готикалық стильдегі Тинтесфилд үйі Ұлттық мұра мемориалдық қоры мен Мұра лотереясы қорынан, сондай-ақ жұртшылықтан түскен қайырымдылықтар есебінен иелігіне кірді. Үш жыл өткен соң, 2005 жылы Траст тағы бір ауылдық үйді сатып алды – Нортумберлендтегі Сетон Делавал Холл. 2007 жылы, құл саудасының ресми түрде тоқтатылғанына екі жүз жыл толуына орай, Траст төрт ай сайынғы журналында «Өткенге үңілу» деген мақала жариялады. Мақалада Трасттың «жасырын тарихының» әр түрлі аспектілері зерттелді және оның «кейбір мүліктері мен жинақтарын жаңаша түсіндірудің» жолдары ізделді. Траст жүргізген зерттеулер 2020 жылы олардың үйлері мен бақтарының шамамен үштен бірінің колониализм мен тарихи құлдықпен байланысы бар екенін көрсетті: «Бұл жаһандық құл саудасын, құл еңбегінің нәтижесінде алынған тауарлар мен өнімдерді, құлдықты жою және наразылық акцияларын, сондай-ақ Шығыс Үндістан компаниясын қамтиды». Бұл есеп дау тудырды, және Қайырымдылық комиссиясы 2020 жылдың қыркүйегінде Траст сенімділерінің шешім қабылдау процесін тексеру үшін нормативтік сәйкестік ісін бастады. Қайырымдылық комиссиясы Трастқа қатысты нормативтік шаралар қабылдауға негіз жоқ екенін мәлімдеді. Мүшелердің бір тобы қайырымдылық ұйымының болашағына қатысты алаңдаушылықтарды талқылау үшін «Сенімді қалпына келтіру» науқанын ұйымдастырды. 2023 жылғы Трасттың жылдық жалпы жиналысында «Сенімді қалпына келтіру» тобы кеңеске үш кандидатты ұсынды және екі қаулы қабылдауға тырысты, бірақ барлығы да мүшелер тарапынан қабылданбады. Жиналыстан кейін «Сенімді қалпына келтіру» директоры Зевдиту Гебрейоханес алты ай бұрын қабылдаған орнынан кету туралы шешімін іске асырды. 2020 жылы Джордж Флойдтың қазасынан кейін Ұлыбританиядағы құл саудасымен байланысты ескерткіштерді алып тастау туралы талаптар көтерілген кезде, Данхам Масси Холлдың алдындағы «жапырақтармен жабылған, басына күн сағатын ұстаған тізе бүккен африкалық тұлға» мүсіні алынып тасталды. 2020 жылдың наурызында COVID-19 пандемиясы салдарынан Ұлттық Трастқа қарасты үйлер, дүкендер мен кафелер жабылды, одан кейін барлық парктер мен бақшалар да жабылды. 2020 жылдың маусымынан бастап парктер мен бақшалар қайта ашыла бастады. 2021 жылдың мамырында Тим Паркер төрағалықтан кететіні хабарланды.

Басқару

Траст – тәуелсіз қайырымдылық ұйымы (No. 205846). Ол 1895 жылы коммерциялық емес компания ретінде құрылды, бірақ кейіннен парламенттің жеке заңымен, Ұлттық сенім туралы актісімен (1907) қайта құрылды. 1919 мен 1971 жылдар аралығында парламент қабылдаған келесі заңдар Трасттың өкілеттіктерін және қызмет аясын кеңейтті. Трасттың басқаруы 2005 жылғы «Қайырымдылық ұйымдары (Ұлттық Траст)» жарлығымен өзгертілді. Операциялық деңгейде Траст Ұлыбританияның ресми жергілікті басқару аймақтарымен үйлесетін аймақтарға бөлінген. Оның бас кеңсесі Суиндон қаласында орналасқан. 2019/20 жылы Траст 14 000 қызметкерді, оның ішінде шамамен 4 000 маусымдық жұмысшыны жұмысқа алды. Трасттың бас директоры Хилари МакГрейдиге жылдық 195 700 фунт стерлинг жалақы төленеді, ал тағы сегіз басшының жылдық жалақысы 100 000 фунт стерлингтен асып түседі. 2020 жылдың шілдесінде Траст коронавирус пандемиясы салдарынан 1 200 жұмыс орнының қатерде екенін хабарлады. 2020 жылдың қазан айында Траст 1 300 жұмыс орнының қысқартылғанын мәлімдеді.

Қаржыландыру

2020 жылдың ақпан айына дейін Қордың жалпы кірісі 680,95 миллион фунт стерлингті құрады. Кірістің ең ірі көздері – мүшелік жарналары (269,7 миллион фунт стерлинг), тікелей жылжымайтын мүліктен түсетін кіріс (196,9 миллион фунт стерлинг), кәсіпкерлік және жаңару энергиясынан түсетін кіріс (79,3 миллион фунт стерлинг) және сыйлықтар (61,6 миллион фунт стерлинг). Қор сондай-ақ 20,8 миллион фунт стерлинг көлемінде гранттар алды, оның ішінде Natural England-тен 5,6 миллион фунт стерлинг, Ұлттық лотерея мұра қорынан 4,3 миллион фунт стерлинг және Қоршаған орта, тағамдық өнімдер және ауылдық істер департаментінен 3,5 миллион фунт стерлинг түсті. Ұлттық лотереяның қаржылық қолдауын ескере отырып, Қор 2017, 2018 және 2019 жылдардың қараша айында 100-ден астам нысандарға лотерея билеттерінің иелерін тегін шақырды. Қор жыл сайынғы Мұра күндері бағдарламасына да қатысады, онда мүше емес адамдар таңдалған нысандарға тегін кіре алады.

Мүшелік және еріктілік

2020 жылдың ақпан айы соңына дейін Трасттың 5,95 миллион мүшесі болды (2,78 миллион тіркелген мүшелік). Трастқа 53 000-нан астам еріктілер көмек қолы созып, қолдау көрсетіп келеді (2020 жылғы мәлімет бойынша).

Тарихи үйлер мен бау-бақшалар

Траст 200-ден астам тарихи үйге ие, олар көпшілікке ашық. Олардың көпшілігі үлкен ауылдық үйлер немесе бақтар мен саябақтарда орналасқан сәнді үйлер. Оларда тарихи контексте сақталған суреттер, жиһаздар, кітаптар, металл бұйымдар, керамика және тоқыма өнімдері бар. Көптеген үйлерде қызметтік қанаттар сақталған. Шропширдегі Этингэм паркі 2019/20 жылы Ұлттық трастың ең көп талданған ауылдық үйі болды. Ол Хэмфри Рептонның жобалары бойынша жасалған ағаштармен тоңғырқталған және дуалмен қоршалған бақ пен кең саябақпен ерекшеленеді. 2019/20 жылы Англиядағы Ұлттық трастың ең көп талданған мүлкі – Ноттингемширдегі Клумбер паркі, онда ауылдық үй жоқ. Клумбер Хаусы 1938 жылы көбінесе бұзылып, 19 ғасырлық шіркеу парктің орталық нүктесіне айналды, сондай-ақ орманды аралдары бар көл, атқосым, жылыжайлар және екі классикалық ғибадатхана бар. Траст алғашқы сатып алған ауылдық үй – Сомерсеттегі Баррингтон Корт, елизаветалық сарай 1907 жылы сатып алынып, қираған және жиһазы жоқ күйде болды. Бұл тәжірибе трастқа ауылдық үйлерді күтіп ұстау шығындарын жабу үшін қаражаттың қажеттілігі туралы маңызды сабақ берді. Траст өзінің көптеген ауылдық үйлерін 20 ғасырдың ортасында, мұрагерлік салығы ең жоғары болған және көптеген ауылдық үйлер бұзылған кезде сатып алды. Үйлерін трастқа мұра етіп қалдырған отбасылармен жасалған келісімдер оларға мүліктің иесі болуға мүмкіндік берді. 1980 жылдардан бері траст үлкен үйлерді жеткілікті қаржылық қолдаусыз алуға көбірек тартынды, сондықтан осы санаттағы сатып алулар азайды, 2000 жылдан бері тек екі үй – Тинтесфилд және Ситон Делавал Холл сатып алынды. Біріншісі – 1956 жылы «Суреттер жөніндегі кеңесші» болып тағайындалған Сент Джон (Бобби) Гор. Ол Аптон Хаус, Полесден Лейси, Бускот Парк, Салтрам Хаус және Аскотт Хаустағы суреттердің каталогтарын жариялады. Оның 1986 жылы орнын басып, 120 мүліктегі өнер туындыларына күтім жасаған және 1995-1996 жылдары Ұлттық галереяда өткен «Ұлт үшін сенім» көрмесін ұйымдастырған Аластер Лэйн келді. 1980 жылдан 2001 жылға дейін траст суретшілерге Ұлттық траст орындарын бейнелейтін туындыларды жасауға тапсырыс берді. 2009 жылы Англияның және Уэльстің өнер кеңестерімен бірлесіп «Trust New Art» атты заманауи өнер бағдарламасын іске қосты. Осы бағдарлама аясында траст 200-ден астам суретшімен бірлесіп жұмыс істеді, олар өздерінің орындарынан шабыттанған жаңа өнер туындыларын жасады, соның ішінде: Джереми Деллер, Аня Галлаччо, Энтони Гормли, сэр Ричард Лонг, Серена Корда, Маркус Коутс және Кэти Патерсон.

Жағалау және ауыл

Ұлттық Траст – Ұлыбританиядағы ең ірі жеке меншік жер иегері. Трасттың жер қоры шамамен, көбінесе ауылдық жерлерді құрайды. Кембриджширдегі Уимполл есіміндегі үй шаруашылығы жұртшылыққа ашық. Траст сонымен қатар орман, тоғай, төбелер мен сортаңдарға ие. Бұл аумақтар көбінесе тегін түрде жұртшылыққа ашық, сондай-ақ елдік үйлерге қоса берілген кейбір саябақтар да (ал басқаларына кіру ақысы бар). Траст Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландия жағалауының шамамен бес бөлігінің бірін иеленеді немесе қорғайды (780 миль (1255 км)), және одан да көп алуды көздейтін, ұзақ мерзімді Нептун жобасы атты кампаниясы бар.

Ең көп қаралған нысандар

Трасттың 2021–2022 жылдық есептерінде 50 000-нан астам келушісі бар барлық ақылы нысандар тізімделген. № Мүліктің орналасқан жері Келушілер саны 1 Атингэм Парк Шропшир 562 873 2 Кливден Букингемшир 543 751 3 Данхэм Масси Холл Үлкен Манчестер 506 534 4 Клумбер Парк Нотингемшир 489 257 5 Калк Абби Дербишир 440 966 6 Фонтанс Абби Солтүстік Йоркшир 389 511 7 Белтон Хаус Линкольншир 355 679 8 Стоурхед Уилтшир 350 894 9 Англси Абби Кембриджшир 339 355 10 Кингстон Лейси Дорсет 319 820