Кіріспе

Хэмпстед Хит – Лондондағы ежелгі жайылымдық кеңістік. Бұл шөбіндік қоғамдық кеңістік Хэмпстедтен Хайгейтке дейін созылып жатқан Лондонның ең биік нүктелерінің бірінде, Лондон сазды топырағының үстінде орналасқан. Бұл кең-салысты, төбелі аймақ, ішінде көлдер, жаңа және ежелгі орман алқаптары, лидо, ойын алаңдары және жаттығу жолы бар. Бұл жердің оңтүстік-шығыс бөлігі – Парламент төбесі, одан Лондонға ашылатын көрініс заңмен қорғалады. Оның шығыс шебі бойымен су қоймаларының тізбегі орналасқан, оның ішінде үш ашық ауадағы жүзу бассейні бар, олар бастапқыда Флит өзенінен ауыз суға арналған резервуарлар болған. Бұл жайылымдық кеңістік табиғатты қорғау бойынша метрополиялық маңызы бар орын, ал Кенвудтың бір бөлігі – ерекше ғылыми қызығушылық тудыратын аймақ. Жазда көл жағасында концерттер өткізіледі. Бұл кеңістікті Лондон қалалық корпорациясы басқарады және ол көбінесе Лондонның Камден ауданында орналасқан, сондай-ақ іргелес Хэмпстед Хит кеңейтімі және Голдерс Хилл паркі Лондонның Барнет ауданында жатыр.

Ерте тарих

Хэмпстед Хиттегі археологиялық жаңалыстар, оның ішінде мезолит дәуірінен қалған құралдар, шұңқырлар, тіреу қазбалары және көмірленген тастар, шамамен б.з.д. 7000 жылы аңшы-жинаушылар қауымының болғанын көрсетеді. Хэмпстед Хит туралы жазбаша мәліметтер 986 жылға дейін жетеді, ол кезде Этельред Дайынсыз Вестминстер аббатына "Хемстеде" деген жердің бес өлшемін сыйлаған. Бұл жер кейін 1086 жылғы "Соңғы сот кітабында" Вестминстер аббаттығының Санкт-Петер монастырының меншігінде екендігі ретінде тіркелген, және сол кезде "Хэмпстед иелігі" деп аталған. Вестминстер 1133 жылға дейін жерді иеленді, содан кейін иеліктің бір бөлігі Ричард де Балтаға берілді; ал Генрих II патшалық құрған кезде иеліктің барлығы корольдің аспазшысы Александр де Барентиннің жеке меншігіне өтті.

19 ғасырдағы шайқастар

1767 жылы Хэмпстед иелігі және оған қоса берілген мүлік, генерал сэр Томас Спенсер Вильсонның алтыншы баронеттің Джейн Веллермен, ревд Джон Мэрионның қызы мен мұрагерімен үйленуінен кейін Вильсон отбасының меншігіне өтті. Иелік негізінен ауылдың батысы мен солтүстік-батысындағы егістік жерлерден тұрды және Хитті де қамтыды. 1808 жылдан 1814 жылға дейін Хэмпстед Хитте Лондондағы Адмиралтействоны Ұлы Ярмут портындағы теңіз кемелерімен байланыстырған телеграф желісінің станциясы орналасқан. 1821 жылы сегізінші баронет сэр Томас Мэрион Вильсон иелікті әкесінен мұраға алды. Хэмпстед арқылы Финчли жолының салынуы жерді дамытуға мүмкіндік беретін еді, бірақ әкесінің өсиетіне сәйкес, сэр Томас жердің ешқандай бөлігін сата да, 21 жылдан астам мерзімге жалға бермеуге тиіс болды, бұл оны құрылыс үшін қолайсыз етті. 1866 жылы Хэмпстед Хитті қорғау қоры құрылды, ол Хит пен Хэмпстед қоғамының алдағы ісі болды және әлі күнге дейін Хитті қорғау үшін күресіп келеді. 1869 жылы сэр Томас қайтыс болды, ал иелік оның інісі сэр Джон Мэрион Вильсонға өтті. Осы кезде Хиттің мемлекеттік меншікке өтуіне қысым күшейді. Бұл бастаманы 1865 жылы жалпы жерді қорғау мақсатымен құрылған Орталық жерді қорғау қоғамы бастады. 1870 жылы Метрополитендік жұмыс кеңесі Хитті халық атынан 45 000 фунт стерлингке және заңдық шығындарға 2 000 фунт стерлингке сатып алуға келісті. Кеңес сондай-ақ жерді пайдаланушыларға олардың құқықтарының жоғалуына өтемақы төлеуге келісті. 1871 жылы Хэмпстед Хит заңы қабылданды, онда «Хит әрқашан жабылмаған және салынбаған жағдайда, оның табиғи келбеті мен жағдайы мүмкіндігінше сақталса, Метрополистің тұрғындары үшін үлкен пайдалы болады» делінген. Содан кейін Шығыс паркі мен Парламент алаңындағы егістіктерді сатып алуға қысым артты, бірақ бұл үшін қаражат болмады. Барнесс Бердет Коутс пен Октавия Хилл бастаған қоғамдық қаражат жинау науқаны басталды. 1904 жылы Генриетта Барнетт бастаған науқаннан кейін Уайлдс фермасы Итон колледжінен сатып алынды. Бұл жер де Хитке қосылды және қазір Хит кеңейтімі деп аталады. Вилдс фермасының қалған бөлігін Генриетта Барнетт сатып алып, Хэмпстед бақшалық қалашығын құрды. Артур Кросфилд бастаған тағы бір қаражат жинау науқаны Кенвудтың бір бөлігін сатып алуға мүмкіндік берді. Бұл жер 1922 жылы Хитке қосылды. Соңында, Кенвуд үйі мен оған жапсарлас жер 1928 жылы иесі Ивег графының өсиеті бойынша Хитке қосылды. Лондон қаласы корпорациясы 1989 жылдан бері Хитті басқарып келеді. Бұрын оны Ұлы Лондон кеңесі (GLC) және одан бұрын Лондон округтік кеңесі (LCC) басқарған. 2021 жылы Quiet Parks International коммерциялық емес ұйымы, әлемдегі адамдар жасаған шудан кем дегенде қысқа мерзімге босатылған жерлерді анықтауды мақсат ететін ұйым, Хэмпстед Хитке «Қалалық тыныш саябақ» мәртебесін берді. 2023 жылдың қыркүйегінде қойлар Лондон корпорациясының бастамасымен Хэмпстед Хитке қайта оралды. Бұл бастама бақыланатын жаю арқылы биоәртүрлілікті арттыруға бағытталған, бес сирек тұқымды Норфолк мүйізді және Оксфорд Даун қойы пайдаланылды. Бұл 2019 жылы өткен сәтті сынақтан кейін Хитте 1950 жылдардан бері қой жаюдың алғашқы жағдайы болды.

Саздық аймақтары

Бұл далалар бірнеше ерекше аймақтарды қамтиды.

Уайтстоун, Хайгейт және Хэмпстед тоғандары

Хэмпстед Хитте 25-тен астам көл бар; олардың көпшілігі екі ерекше аймақта орналасқан: Хайгейт көлдері және Хэмпстед көлдері.

Уайтстоун көлдігі

Уайтстоун тоғаны – шамамен үшбұрышты пішіндес тоған, ол саздықтың оңтүстік жағында, орталықта орналасқан және Queen Mary үйінен (бұрынғы қарттар үйі және одан бұрын босанау ауруханасы) солтүстік-батысқа қарай, көлік қозғалысы көп Heath көшесінің (A502) қарсы жағында жатыр. Бұрынғыда «Жылқы тоғаны» деп аталған кішкентай тұманды тоған, кейіннен жол бойындағы белгі тасының атымен аталып, жасанды түрде сумен толықтырылады. Тоғанның орны ашық, жолдармен қоршалған, бұл оны демалысқа пайдалану мүмкіндігін шектейді. Бұл саздықтың ең танымал су қоймасы және көптеген адамдар Хэмпстед саздығының тоғандарымен осы тоған арқылы танысады.

Хайгейт тоғандары

Хайгейт тоғандары – осы даланың шығыс (Хайгейт) жағында орналасқан сегіз бұрынғы су қоймасы. Олар 17 және 18 ғасырларда қазылған. Олардың ішінде екі жыныс бойынша бөлінген жүзу бассейні (ерлер және әйелдерге арналған тоғандар), модельдік қайықтарға арналған көл, сондай-ақ жабайы табиғат қорығы ретінде қызмет ететін екі көл бар: Сток тоғаны және Құстар қорығы тоғаны. Кейбір тоғандарда балық аулауға рұқсат беріледі, бірақ бұл бөгеттерді өзгерту жоспарларымен қауіп төндірілуде. Бұл тоғандар 1777 жылы Хэмпстед су компаниясының Хэмпстед бұлағын (Флит өзенінің бастауларының бірі) бөгендеуінің нәтижесінде пайда болды. Хэмпстед су компаниясы 1692 жылы Лондонның суға өсіп келе жатқан қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін құрылған. Дегенмен, аймақтың тарихи суреттері мен картиналары 17 ғасырдағы жел тегірменнен басқа ешқандай үйіндіні көрсетпейді.

Хэмпстед тоғандары

Хэмпстед тоғандары – бұл жазықтың оңтүстік-батыс бұрышында, Саут-Энд Гринге қарай орналасқан үш тоған. Хэмпстед тоғаны №3 – аралас шомылуға арналған тоған, онда әр екі жыныстың өкілдері де жүзуге болады.

Көлдікті күтіп ұстау

2004 жылы Лондон қаласы корпорациясы Хэмпстед Хит қыстық жүзу клубының «Хэмпстед Хиттегі аралас жынысты тоғанда ерте таңертең өздігінен реттелетін жүзуге» рұқсат беру туралы ұсынысын қабылдамады. Корпорация мұндай жүзуге рұқсат берсе, Денсаулық сақтау және қауіпсіздік атқарушы органы тарапынан заңдық шаралар қабылдануы мүмкін екенін мәлімдеді, себебі атқарушы орган Еңбекті қорғау және қауіпсіздік туралы заң бойынша қудаланбайтынына корпорацияға кепілдік беруден бас тартқан болатын. Жүзушілер бұл шешімге жоғары сотта шағымданып, 2005 жылы сот жүзу клубының мүшелері өз қауіптерінен жүзуге құқылы екенін және олар Заң бойынша келтірілген залаптар үшін жауапты болмайтынын қабылдады. 2011 жылдың қаңтар айында Лондон қаласы Лондонды қатты соққан, бірақ сирек кездесетін дауылдың салдарынан болатын зиянды болдырмау үшін бөгеттердің қауіпсіздігін арттыру жобасын жариялады. Бөгеттерді инженерлік жағынан жаңғыртудың мақсаты – үш бөгеттің 1975 жылғы суқоймалар туралы заңға сәйкес келуін қамтамасыз ету болды. 2010 жылғы су тасқыны және су ресурстарын басқару туралы заң қабылданғаннан кейін Лондон қаласына саздағы барлық бөгеттер суқоймалардың қауіпсіздік талаптарына сай болуы керектігі туралы хабарланды. 2011 жылы ұсынылған жұмыстарға көлдің су сапасын жақсарту бойынша ұсыныстар да кірді, себебі көл балдырлардың өрбуінен зардап шеккен еді. 2012–2014 жылдары суқоймаларға қатысты ұсыныстар кең ауқымда өзгертілді. Бұл ұсыныстарға «Бөгет бекершілік» деп аталатын ұйымдар мен қоғамдардың біріккен консорциумы қарсылық білдірді. Дегенмен, бөгет жобасы аяқталуға жақын болғандықтан, көптеген жергілікті тұрғындар өзгерістерге көнуге бастады, себебі жануарлар дүниесі осы аймақта жасалмаған және табиғи орта арасындағы шекараны жұмсарта бастады.

Каен ағашы мұнаралары

Саябақтың солтүстік-шығысында, қорғалатын аймақтағы, бұрынғы Каен Вуд Тауэрс (1972 жылы Атлон үйі деп аталды) үйі мен жері бар қираған орын орналасқан. Қазіргі уақытта жарамсыз күйде тұрған бұл тарихи ғимарат 1872 жылы анилин бояуларын өндіруші Эдвард Брук үшін (архитектор – Эдвард Саломонс) салынған. 1942 жылы ғимарат Корольдік әуе күштеріне соғысқа пайдалану үшін берілді және RAF Ақпараттық мектебіне орналастырылды, бірақ ресми түрде ол эвакуациялық госпиталь ретінде танылды. RAF Highgate бекетінің операциялық тізілімі (Form 540) (қазір Ұлттық архивте, Кьюде сақталады) 1990 жылдардың соңында жарияланды және бұл ғимараттың соғыс кезіндегі нақты қызметін көрсетті. 1944 жылдың соңында ғимарат V-1 зымырандарынан екі рет зардап шекті, нәтижесінде қызметкерлер жарақат алды және зақымдар келтірілді. RAF Ақпараттық мектебі 1948 жылға дейін Каен Вуд Тауэрсте орналасқаннан кейін ғимарат Денсаулық сақтау министрлігіне берілді. Кейін ол аурухана ретінде, содан кейін операциядан кейінгі сауығу орталығы ретінде пайдаланылды, бірақ 1980 жылдары жарамсыз күйге түсті. 2004 жылы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі (NHS) осы учаскені жеке кәсіпкерге сатты, ол қазіргі уақытта көп бөлігін қайта жаңартуда; алайда үй және оның бағы Хэмпстед Хиттің қорғалатын аймағына кіреді.

Парламент төбелігі

Парламент тауының алабы саябақтың оңтүстігінде және шығысында жатыр. 1888 жылы ол ресми түрде саябақтың бір бөлігіне айналды. Онда жеңіл атлетика жолы, теннис корты және Парламент тауының ашық бассейні сияқты түрлі спорттық жабдықтар бар. Парламент тауының өзі кейбір адамдар саябақтың орталық нүктесі деп санайды, ал оның ең биік бөлігі желкен қағаздарын ұшыруға қолайлы болғандықтан, кейбір адамдар "Желкен тауы" деп атайды. Бұл тау биік және Лондон қаласының көрінісімен ерекшеленеді. Канар Уорф және Лондон Ситисінің көкжайлары, сондай-ақ Сент-Пол соборы және басқа да маңызды орындарды бір панорамада көруге болады, олардың бір бөлігі қорғалатын көріністерге жатады. Саябақты басқаруға арналған негізгі қызметкерлердің алаңдары Парламент тауының алабында орналасқан.

Кенвуд

Саздықтың солтүстігінде Кенвуд иелігі мен үйі орналасқан, оның барлық аумағын «Ағылшын мұрасы» ұйымы күтіп бағдайлайды. Бұл жер 1927 жылы Лорд Ивег қайтыс болғаннан кейін елге сыйға берілгендіктен саздықтың бір бөлігіне айналды және 1928 жылы көпшілікке ашылды. Алғашқы үй XVII ғасырдың басында салынған. Апельсин үйі шамамен 1700 жылы салынды.

Хэмпстед Хит Вудс

Кенвуд иелігінің үштен бірі (Кен Вуд және Солтүстік Вуд) – Natural England тағайындаған, ерекше ғылыми маңызы бар биологиялық нысан.

Денсаулық аңғары

Vale of Health – бұл Шығыс Хит жолынан тар жол арқылы кіретін шағын ауыл; ол толығымен даламен қоршалған. 1714 жылы Сэмюэл Хэтч есімді жекеше жасаушы шеберхана салып, оған жер берілді. 1720 жылы ол кейін Хэтч немесе Хатчеттің ойысы деп аталатын жерде үй салған. 1801 жылы дамып келе жатқан аймақтың имиджін өзгертуге жасалған әдейі әрекет деп есептелетін жаңа атау – "Денсаулық аңғары" тіркелді.

Ұзарту

Кеңейтілген аумақ – негізгі құрғақ даланың солтүстік-батысындағы ашық кеңістік. Ол қалған құрғақ дала мен жалпы жерлердің тарихын бөліспейді. Оның орнына, ол шаруашылыққа пайдаланылатын жерлерден жасалған, бұл Хенриетта Барнетттің күш-жігерінің арқасында мүмкін болды, ол кейіннен Хэмпстед Гарден Сабёрбтің негізін қалады. Оның шаруашылық жерлерінен пайда болғандығы әлі де ескі дала шекаралары, тік қырлы егістіктер мен ағаштар түрінде көрініп тұр.

Төбе бақшасы мен пергола

Хилл-бақша мен Пергола Инверфорт-хаустың батысында (бұрынғы Хилл) орналасқан және 1906 жылдан бастап Томас Хейтон Моусон Лорд Леверхулм үшін жеке бақша ретінде жоспарланған. Соңғы онжылдықтарда күтімсіз қалғаннан кейін, бақ пен пергола қазір Лондон қалалық корпорациясының қамқорлығында, қайта жаңартылуда және жұртшылыққа ашық, бірақ түнгі уақытта жабылады. Бақтың ішіндегі бірнеше ғимараттар жеке-жеке ІІ немесе ІІ* санатқа енгізілген, мысалы, перголаның батыс жағындағы жазғы павильон, онда Хэмпстед Хит және Хэрроу-он-Хиллге қарай кең көрініс ашылады.

Голдерс-Хилл саябағы

Голдерс Хилл паркі – Батыс Хитке іргелес жатқан ресми парк. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бомбаға ұшыраған үлкен үйдің орнында салынған. Паркте кең шөп алаңы, гүлдерге арналған теріңкі бақша, үйректерге арналған тоған және жаңадан жөнделген шағын зообақтың жанындағы елендерге арналған бөлек аймаққа жететін жеке су бақшасы бар. Зообақта есек, мара, сақиналы лемурлар, сақиналы коатилер, ақ жақшы тураколар және еуропалық сұңқарлар сияқты көптеген жануарлар бар. Сондай-ақ, теннис корты, көбелектер үйі және гольф алаңы да бар. Басқа далалардың көп бөлігінен өзгеше, Голдерс Хилл паркі қоршалып, түнде жабылады.

Ерекше ғылыми қызығушылыққа ие жер

Кен Вуд және Солтүстік Вуд – "Хэмпстед Хит Вудс" деп аталатын, "Табиғи Англия" ұйымы белгілеген ерекше ғылыми қызығушылық тудыратын биологиялық нысан.

Полиция қызметі

Хэмпстед Хит аймағын Лондон корпорациясының бөлігі – Хэмпстед Хит полициясы бақылайды. Оның констебльдері: text= Ережелерді, жалпы құқықты және қылмыстық құқықты сақтауға, Лондон қаласының мүлігін қорғауға және осы аймақтарды пайдаланушылардың демалысын бұзатын кез келген оқиғаға жауап беруге міндетті. 2018 жылдың 24 мамырына дейін кейбір констебльдер мақсатты иттермен жұмыс істеді, олардың барлығы NPCC/Home Office стандарттары бойынша лицензияланған. Олар 1992 жылдан бері Хит аймағын патрульдеумен айналысып келеді.

Іс-шаралар

Бұл дала 16 түрлі спорт түрін қамтитын әртүрлі шараларға үй иесі болып табылады, сондай-ақ Cancer Research UK қайырымдылық қорына көмек көрсету мақсатында жыл сайынғы Race for Life жарысы да өткізіледі. 2007 жылдың ақпанына дейін Кенвуд көл жағасында танымал концерттер сериясы ұйымдастырылды. Мұнда жеңіл атлетика жолы, петанк алаңы, волейбол алаңы және сегіз жеке балалар ойын алаңы, оның ішінде оқиғалы ойын алаңы бар. Батыс Хит түнгі уақытта гомосексуалдардың кездесу орны ретінде белгілі. Джордж Майкл осы далада жүріп өткенін айтты, және ол бұл әрекетті "Extras Christmas Special" арнайы бағдарламасында пародиялаған.

Танымал мәдениетте

Лондон қаласында тұрған кезінде Карл Маркс отбасымен бірге Хэмпстед Хитке жиі барып, оны сүйікті серуені ретінде таңдайтын. Виктория дәуірінің суретшісі Джон Аткинсон Гримшоу Хэмпстед Хиллдің маймен салған түнгі көрінісін жасады. Хэмпстед Хит Виктория дәуірінің жазушысы Уилки Коллинздің "Ақ киімдегі әйел" романының кіріспе сахнасының фоны болды. Брам Стокердің "Дракула" романының бір бөлігі Хэмпстед Хитте өтеді, онда өлмеген Люси сазда ойнап жүрген балаларды алып кетеді. Хэмпстед Хит Г.К. Честертонның "Ата Браунның әділдігі" кітабынан "Көк крест" атты әңгімесінің оқиға орынының бір бөлігін құрайды. Хит Ральф Вон Уильямстың 2-ші симфониясында, "Лондон симфониясы" атты шығармасында "Тамыз мерекесіндегі Хэмпстед Хит" деген тақырыппен еске алынады. The Kinks тобының "The Kinks Are The Village Green Preservation Society" альбомының мұқабасына арналған фотосуреттер 1968 жылдың тамызында осы сазда түсірілді. Кейбір суреттерде фонда Кенвуд үйі көрінеді. "Ноттинг Хилл" (1999) фильмінде Джулия Робертстің кейіпкері түсірілім жасаған Кенвуд үйі маңындағы сазда түсірілген сахналар бар. 2005 жылы Джанкарло Неридің 9 метрлік үстел мен орындықтан тұратын "Жазушы" мүсіні Хэмпстед Хитте қойылды. "Жыныстық сипаттағы көріністер" (2006) фильмі толығымен Хэмпстед Хитте түсірілді. Колин Уилсон өзінің алғашқы романы "Қараңғыдағы рәсім" үстінде жұмыс істегенде ақшаны үнемдеу үшін Хэмпстед Хитте (ұйықтар орында) жатып қалды. Джон ле Карренің "Смайлидің адамы" романында генерал Владимир осы сазда өлтіріледі, бұл оқиға Джордж Смайлидің жауы Карланың құлауына себеп болады. "Хэмпстед" (2017) фильмі Джоэл Хопкинс режиссерлік еткен, Хэмпстед Хиттің бір бұрышында шатыр тігіп тұрған Гарри Хэллоуз туралы фильм.

Галерея

Кенвудтан Лондон панорамасы (2003 жылы Gherkin аяқталғаннан кейін, бірақ 2009–10 жылдары Heron Tower салынысынан бұрын).