Франциядағы banlieue – ірі қала маңындағы шағын қалалар. Әлеуметтік-экономикалық қиындықтарға тап болған, иммигранттар көп шоғырланған аймақтарды білдіреді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ірі қаланың шеткі ауданы, әсіресе Францияда.
Suburb of a large city, especially in France
Францияда, banlieue (/UK//b//ɒ//n/'/lj//uː/; bɑ̃ljø) – ірі қаланың шеткі ауданы немесе оның барлық шеткі аудандарының жиынтығы. Banlieue-лер автономды әкімшілік бірліктерге бөлінеді және қаланың өзінің құрамына кірмейді. Мысалы, Париж агломерациясының 80 пайызы Париж қаласынан тыс жерде тұрады. 1970 жылдардан бастап, banlieue термині ерекше мағынаға ие болды, экономикалық тұрғыдан қиын жағдайдағы, төмен табысты тұрғын үйлерге (ЖСЖ) орналасқан және көптеген иммигранттар тұратын шеткі аудандарды білдіретін кең таралған сөз болып қалыптасты. Көбінесе, шетелдік тегі бар адамдар кедейлікке түсіп қалуы мүмкін жағдайларда өмір сүреді.
In France, a banlieue (/UK//b//ɒ//n/'/lj//uː/; bɑ̃ljø) is a suburb of a large city, or all its suburbs taken collectively. Banlieues are divided into autonomous administrative entities and do not constitute part of the city proper. For instance, 80percent of the inhabitants of the Paris metropolitan area live outside the city of Paris. Beginning in the 1970s, the term banlieue has taken on a particular connotation, becoming a popular word for economically deprived suburbs featuring low income housing projects (HLMs) that are home to large immigrant populations. People of foreign descent reside in what are often called poverty traps.
Этимология
Француз тіліндегі "banlieue" сөзі XIII ғасырдағы халықтық латын тіліндегі "banleuca" терминінен шыққан, ол неміс тіліндегі "ban" сөзінен – жарлық немесе ресми хабарлама – және "leuca" сөзінен, қала қабырғаларының шегінен тысқары биліктің кеңеюін білдіретін сөзден тұрады.
The French word banlieue is derived from the thirteenth century Vulgar Latin term banleuca composed of the German term ban meaning decree or official announcement with leuca which refers to the extension of the authority beyond the walls of a town.
Тарих
Францияда 1870-ші жылдардың басында Үшінші республика құрылғаннан бері қала орталығынан тыс жердегі қауымдастықтар Париждің ірі қалалық агломерациясының кеңеюіне байланысты өз шекараларын кеңейтуді тоқтатты. Франциядағы "қалалық бірлік" ұғымына сәйкес келетін қала міндетті түрде бір әкімшілік аумақпен шектелмейді, керісінше, қала орталығымен байланыс орнатып, қала маңындағы елді мекендерді құрайтын басқа да қауымдастықтарды қамтиды. Екінші империя кезеңіндегі ірі француз қалаларының шеткі аудандарын аннексиялаудан бастап (Лион – 1852, Лилль – 1858, Париж – 1860, Бордо – 1865), француз қалалары қалалардың өсуіне қарамастан, шекараларын аз ғана кеңейтті. Франциядағы дерлік барлық ірі және орташа қалаларда қала маңындағы аймақ (ағылш. peri urban ring) қалыптасқан. Қалалық аймақтан тыс жердегі ауылдық қауымдастықтар қаланың ең күшті әлеуметтік және экономикалық ықпал аймағынан тыс деп есептеледі және олар қала маңындағы коммуналар деп аталады. Қай жағдайда болсын, олар көптеген тәуелсіз әкімшілік бірліктерге бөлінеді. Француз үкіметінің қолдауымен жүзеге асырылған "Banlieues 89" жобалық-дизайндық қалалық саясаты 140-тан астам төмен бағалы тұрғын үйлерді, мысалы, Лес-Мингуэтт және Волькс-ан-Велиндағы Мас-ду-Тауро үй кешенін жаңартуға мүмкіндік берді. Жол және теміржол инфрақұрылымы жақсартылды, кафелер мен дүкендер салынды, үйлер мен үй кешендерінің сыртқы келбеті жағымдырақ етілді. Мысалы, Волькс-ан-Велинде дүкендер мен кітапханалар салынды, ландшафтті әдемілеу үшін үйлер бой көтерді, 2500 үй жаңартылды және үй кешендері қайта боялды.
In France, since the establishment of the Third Republic at the beginning of the 1870s, communities beyond the city centre essentially stopped spreading their own boundaries, as a result of the extension of the larger Paris urban agglomeration. The city – which in France corresponds to the concept of the "urban unit" – does not necessarily have a correspondence with a single administrative location, and instead includes other communities that link themselves to the city centre and form the banlieues. Since the annexation of the banlieues of major French cities during the Second Empire period (Lyon in 1852, Lille in 1858, Paris in 1860, Bordeaux in 1865), French cities have extended their boundaries very little despite the growth of the cities. Almost all large and mid sized cities in France with a banlieue have developed a couronne périurbaine (in English: peri urban ring). Communities in the countryside beyond the near urban ring are regarded as being outside the city's strongest social and economic sphere of influence, and are termed communes périurbaines. In either case, they are divided into numerous autonomous administrative entities. Banlieues 89, a design led urban policy backed by the French government, renovated over 140 low cost estates, such as Les Minguettes and the Mas du Taureau block in Vaulx en Velin. Improvements were made in road and rail access, cafes and shops were built, and the towers and blocks were made to look more attractive. In Vaulx en Velin, for instance, shops and a library were built, houses were built to make the landscape more interesting, 2,500 homes were renovated, and the blocks were repainted.
Баньеулардың географиясы
Банлиу деген сөз ресми түрде әлеуметтік бейтарап термин, қала орталығы төңірегінде орналасқан, сирек және тығыз қоныстанған аймақтарды қамтитын урбанизацияланған аймақты білдіреді. Сондықтан, мысалы, Париж агломерациясында Нейли-сюр-Сеннің бай шалғынды ауданы да, Ла-Курневтің кедей шалғынды ауданы да банлиу деп аталуы мүмкін. Оларды ажырату үшін париждіктер Нейли үшін "banlieue aisée" (ағылшын тілінде: жайлы шалғын), ал Клиши-су-Буа үшін "banlieue défavorisée" (ағылшын тілінде: мүсіркеуге лайық шалғын) деп атайды.
The word banlieue is, in formal use, a socially neutral term, designating the urbanized zone located around the city centre, comprising both sparsely and heavily populated areas. Therefore, in the Parisian metropolitan area, for example, the wealthy suburb of Neuilly sur Seine may be referred to as a banlieue as might the poor suburb of La Courneuve. To distinguish them, Parisians refer to a banlieue aisée (in English: comfortable suburb) for Neuilly, and to a banlieue défavorisée (in English: disadvantaged suburb) for Clichy sous Bois.
Париж
Париж аймағын бірнеше аймаққа бөлуге болады. Солтүстік-батыс және солтүстік-шығыста көптеген аудандар бұрынғы жұмысшы және өнеркәсіптік аймақтардың іздері, Сен-Дени және Валь-д'Оаз сияқты. Батыстағы халық көбінесе жоғарғы тапқа жатады, ал бизнес және қаржы орталығы Ла Дефенс да сол жерде орналасқан. Версаль, Ле Везине, Сё, Мейсонс-Лаффитт және Нойли-сюр-Сен – Париждің бай шағын қалалары, ал Клиши-су-Буа, Бонди және Корбейль-Эссон – одан кем бай. Оңтүстік-шығыс қала маңы біртекті емес. Парижге жақын орналасқан "қауіпті" немесе қауіпсіз емес деп саналатын көптеген қауымдастықтар бар (Банье, Малакофф, Масси, Кашан, Лес-Юлис), олар жақсы беделге ие тұрғын аймақтармен (Веррьер-ле-Буисон, Бург-ла-Рейн, Антоньи, Фонтенэ-окс-Роз, Сё) бөлінген. Париждің орталығынан алшақтаған сайын, оңтүстік Париж қала маңы екі аймаққа бөлінеді. Бір жағынан, Сенаның жағалауында бұрын жұмысшы табының тұрғындары өмір сүрген (әлі де қиын жағдайдағы аудандар бар), сонымен қатар өте жақсы жағдайдағы аудандар да бар. Парижге жақын ірі қалалар да бар, мысалы, Шантелу-ле-Винь, Сартрувиль, Ле-Мюро, Манте-ла-Жоли, Пуасси, Ашер, Лимей, Трапп, Аубергенвиль, Эври-Куркуронн, Гриньи, Корбейль-Эссон, Сен-Мишель-сюр-Орж, Бретиньи-сюр-Орж, Сент-Женевьев-де-Буа және Флери-Мерожис. Екінші жағынан, Ивелин департаментінде Вильнен-сюр-Сен, Шату, Круасси-сюр-Сен, Ле-Пек, Мейсонс-Лаффитт сияқты бай шағын қауымдастықтарды, сондай-ақ Эссон және Сене-э-Марн департаменттерінде Этиоль, Дравиль, Соизи-сюр-Сен, Сен-Пьер-дю-Перре немесе Сене-Порт таба аласыз.
The Paris region can be divided into several zones. In the northwest and the northeast, many areas are vestiges of former working class and industrial zones, in the case of Seine Saint Denis and Val d'Oise. In the west, the population is generally upper class, and the centre of business and finance, La Défense, is also located there. Versailles, Le Vésinet, Sceaux, Maisons Laffitte and Neuilly sur Seine are affluent suburbs of Paris, while Clichy sous Bois, Bondy and Corbeil Essonnes are less so. The southeast banlieues are less homogenous. Close to Paris, there are many communities that are considered "sensitive" or unsafe (Bagneux, Malakoff, Massy, Cachan, Les Ulis), divided by residential zones with a better reputation (Verrières le Buisson, Bourg la Reine, Antony, Fontenay aux Roses, Sceaux). The farther away from the Paris city centre, the more the banlieues of the south of Paris can be divided into two zones. On one side, there are the banks of the Seine, where working class residents used to live (there are still pockets of disadvantaged areas) but also other areas that are especially well off. Also are large cities close to Paris, such as Chanteloup les Vignes, Sartrouville, Les Mureaux, Mantes la Jolie, Poissy, Achères, Limay, Trappes, Aubergenville, Évry Courcouronnes, Grigny, Corbeil Essonnes, Saint Michel sur Orge, Brétigny sur Orge, Sainte Geneviève des Bois and Fleury Mérogis. On the other hand, small communities that are affluent can be found in the Yvelines department with Villennes sur Seine, Chatou, Croissy sur Seine, Le Pecq, Maisons Laffitte but also in the Essonne and Seine et Marne departments: Etiolles, Draveil, Soisy sur Seine, Saint Pierre du Perray or Seine Port.
Париж: қызыл бандар
Banlieues rouges ("қызыл банье") – Париждің шеткі аудандары, онда дәстүрлі түрде Франция Коммунистік партиясы мэрлік лауазымдар мен басқа да сайланған өкілдіктерді иеленген. Ivry sur Seine және Malakoff осыған мысалдар. Мұндай қауымдастықтар көшелерге советтік тұлғалардың есімдерін атаған, мысалы, Нантердегі Владимир Ильич Ленин даңғылы немесе Коломбтағы Юрий Гагарин көшесі.
The banlieues rouges ("red banlieues") are the outskirt districts of Paris where, traditionally, the French Communist Party held mayorships and other elected positions. Examples of these include Ivry sur Seine and Malakoff. Such communities often named streets after Soviet personalities, such as Avenue Vladimir Ilitch Lénine in Nanterre, or rue Youri Gagarine in Colombes.
Лион мен Марсель
Париж сияқты Лион және Марсель сияқты ірі қалалардың шет елді мекендері де жағымсыз беделге тап болды. 1871 жылғы Франция Коммунасы үкіметінен бері олар жиі шеттетуге ұшырап, басқа тұрғындар тарапынан "заңсыз" немесе "республикадан тыс" деп есептелді, ал "нағыз Франция" немесе провинциялармен байланысты "терең Франция" олардан өзгеше қарастырылды. Дегенмен, балаларын тәрбиелеп, салық төлейтін, бірақ қоғамдық қызметтер, көлік, білім беру, спорт және жұмыс мүмкіндіктері жетіспейтін жас жұмысшы отбасылар осы шет елді мекендерде кездеседі.
The banlieues of large cities like Lyon and Marseille, like those of Paris, have also tended to suffer from a negative reputation. Ever since the French Commune government of 1871, they were and still are often ostracised and considered by other residents as places that are "lawless" or "outside the Republic", as opposed to "deep France", or "authentic France" associated with the provinces. However, it is in the banlieues that the young working households are found that raise children and pay taxes but lack in public services, in transportation, education, sports, as well as employment opportunities.
Қылмыс пен наразылық
1980 жылдан бері Францияда ұсақ қылмыстар артты, оның көп бөлігі қала шеткері аймақтарында (banlieues) өркендеген жасөспірімдердің құқық бұзушылығына байланысты деп есептеледі. Осының салдарынан, қала шеткері аймақтары тұру үшін қауіпсіз емес жерлер ретінде қабылданады, ал қала шеткері аймақтарының жастары ұсақ қылмыстар мен қоғамдық тәртіпсіздіктің маңызды көзі деп саналады. Бұл қылмыстылыққа Жан Мари Ле Пен басқарған, ұлтшыл саяси партия – Ұлттық фронт қарсы шықты, ол 1990 жылдардың басында құқық қорғау жүйесін күшейту және иммиграцияны бақылау платформасымен көзге түсті.
Since the 1980s, petty crime has increased in France, much of it blamed on juvenile delinquency fostered within the banlieues. As a result, the banlieues are perceived to have become unsafe places to live, and youths from the banlieues are perceived to be one important source of increased petty crimes and uncivil behaviour. This criminality was addressed by the Front National, a far right political party led by Jean Marie Le Pen, which rose to prominence during the early 1990s on a platform of tougher law enforcement and immigration control.
1981 жылғы тәртіпсіздіктер
1981 жылдың жазында Франко-Магрибтік жастарға қатысты оқиғалар француз халқының әртүрлі реакциясын тудырды. Банильерлерде "родео" деп аталатын жағдайлар жиі болатын, онда жас "банильерлер" көліктерді ұрлап, трюктар жасап, жарысқа қатысатын. Полиция жетіспей тұрып, олар көліктерді тастап, өртеуге беріп жіберетін. 2005 жылғы Париж маңындағы тәртіпсіздіктерге себеп – екі жасөспірімнің (африкалық және Магрибтік тегінен) электрлік подстанцияда полициядан жасырынуға тырысып, тоқ соққысынан қаза табуы болды.
In the summer of 1981, events involving young Franco Maghrebis were met with varying reactions from the French public. Within the banlieues, events, called rodeos, would occur, where young "banlieusards" would steal cars and perform stunts and race them. Then, before the police could catch them, they would abandon the cars and set them on fire. The 2005 Paris suburb riots were triggered by the deaths of two teenagers (of black and Maghrebi descent) allegedly attempting to hide from police in an electrical substation, who were electrocuted.
2020 жылғы тәртіпсіздіктер
2020 жылдың 18 сәуірінен бастап Парижде COVID-19 карантині кезінде қала шеткері аудандарындағы этникалық азшылықтарға полицияның қатысы бойынша бірнеше түн бойы зорлықты қақтығыстар болды.
From 18 April 2020, Paris saw several nights of violent clashes over police treatment of ethnic minorities in the banlieues during the COVID 19 lockdown.