Тартысқа жинау: екі бөлшектің тығыз біріктірілуі, үйкеліс күшімен бекіту. Гидравликалық баспасөз, салқындату әдістері қолданылады. Авиацияда жиі қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тығыз орналасатын бөлшектерді бекіту
Fastening between tightly fitting parts
Интерференциялық бекіту, сондай-ақ сығу немесе үйкеліс бекітуі деп те аталады, екі тығыз орналасатын жұптас бөлшектің арасындағы бекіту түрі. Бөлшектер бір-біріне итерілгеннен кейін үйкеліс күші арқасында бірге ұсталатын қосылыс жасалады. Интерференцияның дәрежесіне байланысты бөлшектерді балғамен соғу арқылы немесе гидравликалық пресс қолдану арқылы біріктіруге болады. Қосылу кезінде зақымдануға ұшырамауы тиіс маңызды компоненттерді монтаждау алдында бөлме температурасынан төмен салқындатуға болады, бұл бір компонентті кішірейтіп, күш қолданбастан орнатуға мүмкіндік береді. Компонент қалыпты температураға оралғанда интерференциялық бекіту пайда болады. Интерференциялық бекітулер ұшақтардағы бекіткіштерде қосылыстың шаршауға төзімділігін арттыру үшін жиі қолданылады. Бұл бекітулер вал мен тесіктің құрастырылуына қолданылса да, көбінесе подшипник корпусын немесе подшипник валын құрастыру үшін қолданылады. Бұл "пресстеу" деп аталады.
An interference fit, also known as a pressed fit or friction fit, is a form of fastening between two tightfitting mating parts that produces a joint which is held together by friction after the parts are pushed together. Depending on the amount of interference, parts may be joined using a tap from a hammer or forced together using a hydraulic press. Critical components that must not sustain damage during joining may also be cooled significantly below room temperature to shrink one of the components before fitting. This method allows the components to be joined without force and produces a shrink fit interference when the component returns to normal temperature. Interference fits are commonly used with aircraft fasteners to improve the fatigue life of a joint. These fits, though applicable to shaft and hole assembly, are more often used for bearing housing or bearing shaft assembly. This is referred to as a 'press in' mounting.
Ыдыстың тығыздығы
Ыдыстың тығыздығы кедергі мөлшерімен; рұқсат етілетін мөлшермен (номиналды өлшемнен жоспарланған айырмашылықпен) реттеледі. Әр түрлі күштерге ие болатын сәйкестіктерді – бос сәйкестік, жарық кедергісі және кедергілік сәйкестік сияқты – есептеуге арналған формулалар бар. Рұқсат етілетін мөлшердің шамасы қолданылатын материалға, бөлшектердің өлшемдеріне және қажетті тығыздық деңгейіне байланысты. Мұндай шамалар көптеген стандартты қолданулар үшін бұрыннан-ақ есептелген және инженерлерге кестелер түрінде қолжетімді, осылайша қайта есептеу қажеттілігін жояды. Мысалы, 303 қысқылмайыш болаттан жасалған білік, рұқсат етілетін мөлшері болса, тығыз сәйкестік құрады. Егер тесіктің диаметрі таяқтан кең болса, немесе таяқ берілген тесік диаметрінен 12–20 мкм кем болса, сырғанап кіретін сәйкестік құруға болады. Мысал:
The tightness of fit is controlled by amount of interference; the allowance (planned difference from nominal size). Formulas exist to compute allowance that will result in various strengths of fit such as loose fit, light interference fit, and interference fit. The value of the allowance depends on which material is being used, how big the parts are, and what degree of tightness is desired. Such values have already been worked out in the past for many standard applications, and they are available to engineers in the form of tables, obviating the need for re derivation. As an example, a shaft made of 303 stainless steel will form a tight fit with allowance of A slip fit can be formed when the bore diameter is wider than the rod; or, if the rod is made 12–20μm under the given bore diameter. An example:
Диаметрі бір дюймге арналған рұқсат етілетін мөлшер, әдетте, (0,1–0,25%) аралығында болады, ал (0,15%) лайықты орташа шама. Әдетте, диаметрдің өсуімен бір дюймға арналған рұқсат етілетін мөлшер кемиді; сондықтан, мысалы, белгілі бір диаметр үшін жалпы рұқсат етілетін мөлшер 0,2% болуы мүмкін, ал басқа диаметр үшін – 0,11–0,12% аспауы керек. Күшпен біріктірілетін бөлшектер көбінесе цилиндр пішіндес болады, бірақ кейде олар сәл конустық пішіндес болуы мүмкін. Конустық пішіннің артықшылықтары: орнатылған беттердің тозу мүмкіндігі төмендейді; құрастыру кезінде аз қысым қажет; және жаңару қажет болған кезде бөлшектерді оңай ажыратуға болады. Алайда, конустық сәйкестік сенімдірек емес, себебі ол босаған жағдайда, бүкіл сәйкестік аз ғана осьтік қозғалыспен еркін болады. Құрастыру алдында шын мен тесікке бояу консистенциясына дейін араластырылған ақ қорғасын және май май сияқты майлау заттарын жағу керек, бұл тозуға бейімділікті азайтады.
The allowance per inch of diameter usually ranges from (0.1–0.25%), (0.15%) being a fair average. Ordinarily the allowance per inch decreases as the diameter increases; thus the total allowance for a diameter of might be , 0.2%), whereas for a diameter of the total allowance might not be over i. e., 0.11–0.12%). The parts to be assembled by forced fits are usually made cylindrical, although sometimes they are slightly tapered. Advantages of the taper form are: the possibility of abrasion of the fitted surfaces is reduced; less pressure is required in assembling; and parts are more readily separated when renewal is required. On the other hand, the taper fit is less reliable, because if it loosens, the entire fit is free with but little axial movement. Some lubricant, such as white lead and lard oil mixed to the consistency of paint, should be applied to the pin and bore before assembling, to reduce the tendency toward abrasion.
Құрастыру
Шафттың өлшемнен үлкен бөлігін тесіктен кіші бөлігіне орнатудың екі негізгі тәсілі бар, кейде олар біріктіріліп қолданылады: күш және жылулық кеңею немесе тарылу.
There are two basic methods for assembling an oversize shaft into an undersized hole, sometimes used in combination: force and thermal expansion or contraction.
Қуат
Күш арқылы жасалған кедергілік сыйымдылықты сипаттау үшін кем дегенде үш түрлі термин қолданылады: пресс-сыйымдылық, үйкеліс сыйымдылығы және гидравликалық кеңейту. Пресс-сыйымдылығы үлкен күшпен бөлшектерді бірге қыса алатын престер арқылы қамтамасыз етіледі. Престер көбінесе гидравликалық болады, бірақ кішкентай қолмен басқарылатын престер (мысалы, арборлық престер) бұрандалы механизм немесе тісті доңғалақ және тісті рельс жүйесі арқылы механикалық күшті пайдалана алады. Гидравликалық престерде қолданылатын күштің мөлшері ең кішкентай бөлшектер үшін бірнеше фунттан бастап, ең үлкен бөлшектер үшін жүздеген тоннаға дейін жетеді. Біліктер мен тесіктердің жиектері сүйірленеді (бетеленеді). Сүйірлену басу қозғалысына бағыт көрсетеді, күшті тесіктің периметрі бойынша біркелкі таратуға көмектеседі, қысудың бірден емес, біртіндеп жүзеге асуына жағдай жасайды, соның салдарынан басу операциясы тегіс, басқаруға оңай және аз қуатты (кез келген уақытта аз күшті) талап етеді, сондай-ақ біліктің басылатын тесікпен қатарласуына көмектеседі. Пойыз дөңгелектерінде дөңгелектер күшпен оське басылады.
There are at least three different terms used to describe an interference fit created via force: press fit, friction fit, and hydraulic dilation. Press fit is achieved with presses that can press the parts together with very large amounts of force. The presses are generally hydraulic, although small hand operated presses (such as arbor presses) may operate by means of the mechanical advantage supplied by a jackscrew or by a gear reduction driving a rack and pinion. The amount of force applied in hydraulic presses may be anything from a few pounds for the tiniest parts to hundreds of tons for the largest parts. The edges of shafts and holes are chamfered (beveled). The chamfer forms a guide for the pressing movement, helping to distribute the force evenly around the circumference of the hole, to allow the compression to occur gradually instead of all at once, thus helping the pressing operation to be smoother, to be more easily controlled, and to require less power (less force at any one instant of time), and to assist in aligning the shaft parallel with the hole it is being pressed into. In the case of train wheelsets the wheels are pressed onto the axles by force.
Термиялық кеңею немесе ықшамдалу
Көптеген материалдар қызғанда кеңейеді және салқындағанда қысқарады. Қоршалатын бөлшектер қыздырылады (мысалы, тұтандырғыштармен немесе газды пештермен) және ыстық күйінде орналастырылып, содан кейін суытылып, бұрынғы өлшемдеріне дейін қысқаруына мүмкіндік беріледі, бірақ әрқайсысының бірін-бірі кедергілеуінен туындайтын қысылудан басқа. Бұл әдіс қысқару арқылы орнату деп те аталады. Теміржол доңғалақтары, осьтері және шиналары көбінесе осылай жиналады. Балама ретінде, қоршалатын бөлшекті жинау алдында суытып, оның жұптасқан бөлігіне оңай сырғанауына болатын жағдай жасауға болады. Жылығанда ол кеңейіп, кедергі тудырады. Материалдың қасиеттерін өзгерту қаупі қыздыруға қарағанда салқындатуда аз болғандықтан, салқындату көбінесе артық танылады, мысалы, қатайтылған тісті дөңгелекті білікке орнату кезінде, тісті дөңгелекті тым қатты қыздырып, оның қатайтылуын жоғалту қаупі бар.
Most materials expand when heated and shrink when cooled. Enveloping parts are heated (e. g., with torches or gas ovens) and assembled into position while hot, then allowed to cool and contract back to their former size, except for the compression that results from each interfering with the other. This is also referred to as shrink fitting. Railroad axles, wheels, and tires are typically assembled in this way. Alternatively, the enveloped part may be cooled before assembly such that it slides easily into its mating part. Upon warming, it expands and interferes. Cooling is often preferable as it is less likely than heating to change material properties, e. g., assembling a hardened gear onto a shaft, where the risk exists of heating the gear too much and drawing its temper.