Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Velika Kladuša (,) "Ұлы Клауша") — Босния және Герцеговина Федерациясының Уна-Сана кантонында орналасқан қала және муниципалитет. Босния және Герцеговинаның солтүстік-батыс бөлігінде, Хорватиямен шекараға жақын жерде жатыр. 2013 жылғы мәлімет бойынша, халқы 40 419 адамды құрайды.
Velika Kladuša (, ; lit. "Great Kladuša") is a town and municipality located in the Una Sana Canton of the Federation of Bosnia and Herzegovina, an entity of Bosnia and Herzegovina. It is situated in the far northwest of Bosnia and Herzegovina, located near the border with Croatia. As of 2013, it has a population of 40,419 inhabitants.
Тарих
Велика-Кладуша алғаш рет 1280 жылдың 30 қазанында (қаланың елтаңбасындағы дата) Венгрия королі Ладислав IV билігінде Кладоса деген атпен айтылған. Византия империясы тұсында қала халқының саны бірте-бірте өсе бастады деп есептеледі. 13 ғасырдың соңынан 1464 жылға дейін Велика-Кладушаны хорват ақсүйектері Babonić, Frankopan, Šubić және Tuz de Lak басқарған. 1464 жыл шамасында Осман империясы осы аймаққа қарай кеңейе бастады. 1558 жылы қалаға шабуыл жасалып, 1633 жылы Осман империясының қолға түсті. Османдықтардың басып алуынан кейін, бұрын христиандық болған аймақта исламдану процесі басталды және жергілікті халықтың көп бөлігі ислам дініне көшті. Велика-Кладуша кейіннен көршілес Хорватияға, сондай-ақ Еуропаның басқа да аймақтарына Осман империясының кеңеюіне орталық болды. 1878 жылы Босния мен Герцеговинаны Австро-Венгрия империясы басып алған кезде Велика-Кладуша аймақтағы ең күшті қарсылықты көрсетті. Бірақ, мектептер ашылып, жер тізімдері енгізіліп, мешіт және католик шіркеуі салынды, соның нәтижесінде қала дамыды.
Velika Kladuša was first mentioned by name on October 30, 1280 (date on its shield) by the name Cladosa under the rule of King Ladislaus IV of Hungary. During the era of the Byzantine Empire it is assumed that the population of the town started to slowly grow. Towards the end of the 13th century up to 1464, Velika Kladuša was controlled by the Croatian noble families of Babonić, Frankopan, Šubić and Tuz de Lak. Around 1464 the Ottoman Empire was expanding towards this region. The town was raided in 1558, then captured in 1633 by the Ottoman Empire. After the Ottoman conquest, Islamization of the hitherto Christian region began and much of the local population converted to Islam. Velika Kladuša would later become the center of Ottoman expansion into neighboring Croatia as well as the rest of Europe. At the start of the occupation of Bosnia and Herzegovina by the Austro Hungarian Empire in 1878, Velika Kladuša along with others in the region, put up the biggest resistance in the region. Nevertheless, it developed with the opening of schools, the introduction of land register books, and the construction of a mosque and a catholic church.
Екінші дүниежүзілік соғыс және Социалистік Югославия
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Велика-Кладуша аймағы Югославия партизандарының жағында күресті. Бір кезде қала жақтастығын өзгертіп, нацистерге қаланы басып алуға рұқсат берді, бірақ бұл партизандармен алдын ала жоспарланған болатын, себебі олар нацистерді ортақ шабуылмен күтпеген жерден ұстап алды. Осы аймақтағы халық Югославия президенті Иосип Броз Тито мен коммунизмді әрдайым жақтап келді. 1950 жылдың мамыр айында Велика-Кладушада ірі шаруалар көтерілісі болды, ол Қазин көтерілісі деп аталды – қарулы түрде мемлекетке қарсы бағынбаушылық. Бұл оқиға көбінесе көршілес Казин қаласына, сондай-ақ сол кездегі коммунистік Югославия құрамына кірген Слюнь қаласына әсер етті. Шаруалар Югославия үкіметінің күштеп коллективтендіру саясатына және колхоздар құруына қарсы шықты. 1949 жылғы құрғақшылықтан кейін Югославия шаруалары үкімет белгілеген орындалмауы тиіс квоталарды орындай алмады және жазаланды. Осы құрғақшылықтан кейінгі көтеріліс көтерілісті ұйымдастырушылардың өлтірілуіне және қуғынға ұшырауына, сондай-ақ көптеген бейкүнә азаматтардың зардап шегуіне әкелді. Бұл – Қышқы соғыс Еуропасы тарихындағы жалғыз шаруалар көтерілісі болды.
During World War II the region of Velika Kladuša fought on the side of the Yugoslav Partisans. At one point the town switched alliances and allowed the Nazis to occupy it, but this was planned out with the Partisans, because they then surprised the Nazis by jointly attacking them. The people in this region were always strong supporters of Yugoslav President Josip Broz Tito and communism. In May 1950, Velika Kladuša was the scene of a major peasant revolt when the Cazin uprising, an armed anti state rebellion, occurred. The event mostly affected neighboring Cazin, as well as Slunj, which were all part of Communist Yugoslavia at the time. The peasants revolted against the forced collectivization and collective farms by the Yugoslav government. Following a drought in 1949, the peasants of Yugoslavia were unable to meet unrealistic quotas set by their government and were punished. The revolt that followed the drought resulted in the killings and persecution of those who organized the uprising, but also many innocent civilians. It was the only peasant rebellion in the history of Cold War Europe.
Агроөнеркәсіп
Югославия социализмі дәуірінде қала Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының ірі азық-түлік компанияларының бірі – «Агрокоммерция» бас кеңсесіне айналды. Компания бір азық-түлік өндіретін шаруашылықтан басталып, өндіріс шарықтаған кезде шамамен 13 000 қызметкерге дейін өсті. «Агрокоммерция» Великую Кладушаны және оны қоршаған аймақтарды ең гүлденген муниципалитеттердің біріне айналдырды.
In the era of Yugoslav socialism the town became the headquarters of Agrokomerc, one of the biggest food companies in the Socialist Federal Republic of Yugoslavia. The company started as a single food producing farm and grew to an estimated 13,000 employees at its peak of production. Agrokomerc turned Velika Kladuša and the surrounding areas into one of the richest municipalities.
Югослав соғыстары және соғыстан кейінгі жылдар
Югославиядағы соғыс кезінде Agrokomerc өз қызметін жалғастырды, өйткені ол Загребке, Белградқа және басқа да қалаларға жіберілетін барлық азық-түлік түрлерін өндірді. Босния соғысы (1992–1995) кезінде қала өзін-өзі жариялаған Батыс Босния автономиялық провинциясының астанасы болды. Үкіметтің кеңсесі Ескі қамал қамалында орналасқан, оны күні-түні күзетшілер қорғады. Қала көп зардап шекпеді, себебі ол ірі шайқастардан көбінесе сақталды. Босния соғысы аяқталғаннан кейін, қала 1995 жылдан 2004 жылға дейін IFOR және SFOR бейбітшілік миссиясын қолдаған чех тікұшақ бөлімшесі мен канадтық әскерлердің НАТО лагеріне ие болды.
During the war in Yugoslavia, Agrokomerc still continued to operate as it produced all types of food bound for Zagreb, Belgrade and other places. During the Bosnian War (1992–1995), the town was the capital of the self declared Autonomous Province of Western Bosnia. The seat of the government was at the Stari Grad Castle, which had defense forces guarding it throughout the day and night. The city itself did not suffer much damage as it was mostly spared of major fighting. Following the end of the Bosnian War, the town was the home of a Czech helicopter unit and Canadian Forces NATO camp supporting the IFOR and SFOR peacemaking missions from 1995 to 2004.
Спорт
Жергілікті футбол клубы "Кражишник" Босния және Герцеговина футбол пирамидасының екінші лигасында бірнеше маусым ойнады.
Local football club Krajišnik have spent a few seasons in the second tier of Bosnia and Herzegovina's football pyramid.