Кіріспе
Солтүстік Йоркширдегі Англиядағы ауыл және азаматтық қауым.
Этимология
Килдвик атауының алғашқы жазбада тіркелуі – «Domesday Book» кітабындағы Childeuuic атауы арқылы. Латын тілінде «ch» диграфы /kʰ/ деп, емес /tʃ/ деп айтылған, сондықтан оның айтылуы қазіргідей болған. Оның атының мағынасы оны жаулап алған викингтер ме, әлде ертеректегі ежелгі ағылшын тілінде атаған-атамағана байланысты. Дегенмен, соңғысына қатысты ешқандай дәлел жоқ, ал жақын жердегі басқа жер-атаулары көбінесе көне норвег тілінде кездеседі. «Килд». Ежелгі дания тілінде «kilde» сөзі солтүстікке қарай 69 шақырым жердегі Келд сияқты бұлақ немесе үлкен, тегіс су айдынын білдіреді. «Келда» сөзінің түбірі – «ketil», яғни қазан, протогерман тілінен келген «kiltham» сөзінен тараған, ол тамақтануға арналған ыдыс. Көптеген жағдайда «Килд» сөзінің «бала» деген мағынаны білдіретіні айтылады, себебі ол осы түбірден шыққан. «Kilþei» сөзі гот тілінде жатырды, ал содан кейін көне ағылшын тілінде бала, туыс немесе ру деген мағынаны білдіреді. Бірақ қала атауы көне ағылшын тілінде емес, скандинав тілінде болғандықтан, «Килд» Аир өзенінің тасқыны кезіндегі жайылмасын сипаттайды. «Wick» сөзі Proto Indo European тіліндегі «weik» түбірінен шыққан, ол клан, санскрит тіліндегі «vit» – қоныс, ежелгі иран тіліндегі «vis» – клан, үй, ауыл деген мағыналарды білдіреді. Протогерман этимологиясында «wīc» немесе «vik» бірнеше мағынаға ие болды: Килдвик Гринвич сияқты өзен портын немесе Норвич сияқты сауда орталығын білдіруі мүмкін, бірақ сүт фермасы деген мағынасы қолданылмайды, себебі ол тек Англияның оңтүстігінде ғана қолданылған. Осылайша, Килдвик атауы өзен портын білдіреді.
Мүліктік
1086 жылғы «Domesday Book» кітабында Килдвик туралы алғашқы жазба кездеседі. Онда Чилдеуик имелігінің иесі Арнкельд деп көрсетілген, оның шамамен 100 гектар егістік жері және англосаксон шіркеуі болған. Бірақ, Жеңімпаз Вильгельм көп ұзамай барлық англ-дат иелерін қызметтен шеттетуге және өзінің көрнекті норманды жауынгерлерін марапаттауға тырысты. Крейвен аймағында Роберт де Ромиль билік етті. 1120 жылы Роберттің мұрагері, Скиптон ханым Сесилия де Ромиль, Скиптонның жанындағы Эмбсайда Августин приорлығын құрып, оған Килдвик имелігін сыйлады. 1153 жылы Килдвик приорлығының иелері оны Болтон аббаттығына көшірді. 1305-1313 жылдары Болтон аббаттығы Эйр өзені үстіндегі көпірді таспен салуға қаржы жұмсады. Олар сондай-ақ Килдвик Гранджді жергілікті шаруашылық орталығы ретінде салды.
Халық саны
1379 жылғы жеке басты салық бойынша Килдвик поселенісінде бар болғаны 10 шаруашылық тіркелген, барлығы ең төменгі салықты төлеген. 1672 жылғы ошақ салығы поселеністе 25 шаруашылықты санаған, олардың көпшілігінде бір ошақ болған, сондай-ақ 14 ошақты үйдің иесінің үйі де есептелген. 1821 жылы приходта 8605 тұрғын тіркелген. 1831 жылы приходтың саны 9926 адамды құрады, ал поселенің саны 190 адам ғана болды. 1881 жылы приход бөлінгендіктен, ауданның саны 8923-ке дейін азайды. 1891 жылы ауданның саны 9859-ға дейін өсті, ал поселенің саны 145-ке дейін азайды. Дегенмен, 1318 жылы шотланд шабуылшылары шіркеу ғимаратына ауыр зақым келтірді. 1539 жылы Генрих VIII монастырды таратып, шіркеуді Оксфордтағы Крайст-Черчқа берді. Генрих VIII билік кезінде Крайст-Черчтың қамқорлығымен шіркеудің көп бөлігі қайта салынды. Содан бері өзгерістер болды, оның ішінде ғибадатхананың кеңейтілуі және 1901–03 жылдары Ланкастер шеберханасының ізбасарлары Остин мен Пейлидің шатырды одан әрі қалпына келтіруі. Шарлотта Бронте және Бронте отбасының басқа мүшелері бұл шіркеумен таныс болған.
Килдвик еншісіндегі
Ежелгі Килдвик еншілес аймағы тым үлкен болды, себебі оған Килдвик, Брэдли Ботт, Кононли, Коулинг, Холден, Истберн, Фарнхилл, Глусберн, Икорншоу, Силсден, Ститон, Саттон және Стиртон мен Торлби елді мекендері кірді. 1672 жылғы ұлттық ошақ салығында Килдвикте "Джордж Элмот, Фрискуол үшін, 2 ошақ" салықтан босатылған деп тіркелген. 2012 жылы мектеп Пріст Банк жолындағы приход шіркеуінің жанында орналасқан және Килдвик Англия шіркеуінің ерікті басқарылатын бастауыш мектебі деп аталады. Мектеп 4-11 жас аралығындағы ұлдар мен қыздарды қабылдайды, әр сыныптағы оқушылардың максималды саны – 17.
Жол
Килдвик – Крейвен аймағындағы маңызды нысан, Кейглиден Скиптонға қарай созылған басты жолдың Эйр өзенін кесіп өтетін жері. Килдвик, Кросхиллден келген жер тілімінің көтерілуі арқасында табиғи өткелге айналды, бұл су тасқынына бейім кең жазықты күрт тарылтады. Бұл тілім – қиыршық тастардың араласқан балшық пен құмнан тұратын өзендік террасаның алғашқы шөгіндісі. Оның төменгі жағы шамамен 60 акр (25 гектар) жерге топырақ толтырылып кеңейтілген. 1305-1313 жылдары Болтон аббаттығы «Эйр бриджінің» тастан салынуына қаржы жұмсады, бірақ одан бұрын ондаған ғасырлар бойы ағаштан жасалған көпірлер болған. Килдвиктегі көпір – Крейвендегі алғашқы тас көпір және Эйрдейлдегі ең көне көпір, ол І санаттағы архитектуралық ескерткіп ретінде тіркелген. Кигли және Кендал жол төлемі 1752-1878 жылдар аралығында жұмыс істеді. Оны көбінесе Сеттлдегі тоқыма өндірушілер көліктік шығындарды айтарлықтай төмендету мақсатымен ұсынды, себебі жақсы жолдардағы вагондарға жүкті тасымалдау үшін жылқының саны екі есе азайтылды. Оның стандартты ені 7 метрді құрады, оның 5 метрі таспен төселген. 1780 жылы көпір жол төлемі үшін кеңейтілді және құрылымдық тұрғыдан екі көпірдің қатар тұрған түріне айналды. Жоғары жағында қабырғалы күмбездері мен екі сүйір аркасы бар көпір 14 ғасырдың түпнұсқасы. Төменгі жағында тек қарапайым дөңгелек аркалар бар. 1823 жылы Блэкберн-Аддингем жолы ашылды. Күн сайын алты дилижанс осы аймақтан өтіп тұратын. Алайда Кигли-Кендал жолы коммерциялық тұрғыдан сәтсіздікке ұшырап, 1878 жылы қарызбен жабылды. Жолдар аудандық кеңестің қарауына берілді. 1968 жылға қарай көпір мен ауылдағы жол қозғалысының тығырылуы A629 жолын және оны айналып өтуге арналған көпірдің салынуын қажет етті, ол 1988 жылы аяқталды.
Құбыр
Килдвик ауылы каналға сонша жақын орналасқан, олар тікелей жанасады. 1773 жылы Бинглиден Скиптонға дейінгі бөлім Лидс және Ливерпуль каналының құрылысында бірінші аяқталған учаске болды. 1781 жылы канал Лидсті Гаргрейвпен байланыстырды, ал 1816 жылы Ливерпульге дейінгі толық байланыс аяқталды. Бұл өзеннің қарсы жағындағы тоқыма фабрикаларынан жабдықтар мен тауарларды тасымалдауға мүмкіндік берді.
Темір жол
1847 жылы Лидс және Брэдфорд тармағы Шиплиден Скиптонға қарай Килдвик және Кросхилл теміржол станциясы арқылы өтті. Осылайша Килдвик 1965 жылы станция жабылғанға дейін теміржолмен қамтамасыз етілді. Ститон – ең жақын теміржол станциясы.