Кіріспе

Бағдадтың көрнекті алаңы, Ирак.

Аль-Фирдос алаңы (ساحة الفردوس) – Бағдадтың орталық бөлігіндегі ашық кеңістік. Атауы парсы тіліндегі "Фердоус" сөзінен шыққан, ол "жәннат" деген мағынаны білдіреді. Бұл орында бірнеше монументалды өнер туындылары орналасқан. Аль-Фирдос алаңы әл-Садун көшесінің ортасында, Тахрир және Қахрамана алаңдарының арасында және 17-ші Рамазан мешітінің алдында жайласады. Алаң Абу Навас көшесіне қарама-қарсы орналасқан және Тигр өзеніне қарап тұрады. Бағдадтағы ең танымал екі қонақ үй – Палестина және Шератон Иштар осы алаңда орналасқан. Алаң АҚШ бастаған Иракқа басып кіру кезінде Ирактың бұрынғы президенті Саддам Хусейннің мүсіні құлатылғандығымен әйгілі. Оқиғаның суреті бүкіл әлемге таралып, Батыстың Ирактағы жеңісінің символына айналды. Сонымен қатар, ол американдық пропаганданың символы болды. Бұл алаң 8 сәуірде Палестина қонақ үйінде екі журналистің қаза болған жері ретінде де танымал.

Тарих

Аль-Фирдос алаңының ортасындағы айналым 1959 жылы "Белгісіз сарбаз" монументалды аркасы аяқталғаннан бастап бірнеше ескерткіштерге орын берді. Кейіннен ол 2003 жылы Иракқа басып кіру кезінде АҚШ коалициялық күштері алып тастаған Саддам Хусейннің мүсінімен ауыстырылды. Саддам мүсінінің орнына Басем Хамад әл-Дауридің жасыл, абстрактілі мүсіні орнатылды. 2009 жылы "Белгісіз сарбаз" ескерткішінің архитекторы Рифат Чадыржи оны бастапқы орнында қайта құруға ниет білдірді. 2013 жылға қарай әл-Даури мүсіні және оны қоршаған бағаналар Аль-Фирдос алаңынан алынып тасталды.

Саддам Хусейннің мүсіні

2002 жылдың сәуірінде ирактық мүсінші Халид Эззат Саддам Хусейннің 65 жылдығына арналған мүсін орнатты. 2003 жылы бұл мүсін Ирак азаматтары, АҚШ күштерінің көмегімен Иракқа басып кірген кезде, шамамен жүздей ирактықтың алдында құлатылды. Оқиға кеңінен телеарналарда көрсетілді, ал кейбір түсірілімдер көрермендер санының көбейтілгенін көрсеткені үшін сынға ұшырады. Роберт Фиск бұл оқиғаны "Иво Джимадағыдан бері ең сахналаған фото мүмкіндігі" деп атады.

Ауыстырылатын мүсін

Қазіргі уақытта мүсіннің орнында еркіндікті символдайтын жасыл түсті абстрактілі мүсін тұр. Оны мүсінші Бассем Хамад әл Даури жобалап, өзін "Нажин" ("Құтқарылғандар") деп атаған суретшілер тобы салған. Бұрынғы мүсін алынып тасталғаннан кейін жаңа мүсін жылдардың ішінде салынды. Қажеттілік тудырғандықтан, мүсін қарапайым құрылыс материалдары мен технологияларын пайдаланады. Ол жеті метр (23 фут) биіктіктегі боялған гипстен жасалған, және исламды көрсететін айды биік ұстаған ирактық отбасының символды бейнесін, ал күн – ежелгі шумер цивилизациясын көрсетеді.

2005 жылғы наразылық

2005 жылы 9 сәуірде, Иракқа басып кіргеніне екі жыл толған күні, алаң Америкалық оккупацияға қарсы ондаған мың ирактықтың масштабты наразылықтарының орталығына айналды. Наразылықты шиит мүсілмісі Муктада әл-Садр ұйымдастырды, ал оған Жасыл партияның жақтасы шейх Абд әл-Захра әл-Сувейд қолдау көрсетті. Сувейд жиналған халыққа: "Митинг бейбіт өтуі керек. Оккупациялық күштердің шығуына талап қойып, Саддам Хусейн мен оның серіктерін ирактық сотта тездетіп соттауды талап етуіңіздер" деді.

Площадтың қайта құрылуы

Елімізге үлкен қаржы түскеніне қарамастан, алаң жылдар бойы құмды дала сияқты бос жатты. Қала әкімдігі оны жаңартпаққа көп рет әрекеттенді, бірақ 2020 жылға дейін Ирактың жеке сектор, Ирак Жеке Банктер Ассоциациясы арқылы және Орталық Банкпен бірлесіп, алаңды толыққанды қайта жаңартып, оны халыққа ашты, оның өткенінен арылып, мәдени орталыққа айналуына үміттенеді.