Кіріспе

Оңтүстік Африкадағы қала

Йеовилл – Оңтүстік Африканың Гаутенг провинциясындағы Йоханнесбургтің орталық қалалық ауданы. Ол F аймағында (бұрынғы 8-аймақ) орналасқан. Йеовилл әртүрлі, жалпан африкалық халқымен кеңінен танымал және осы ерекшелігімен мақтанады, бірақ сонымен қатар жоғары қылмыс деңгейі мен кедейлікпен де белгілі. Ол Үлкен Йеовилдің құрамына кіреді, ол Бельвью, Бельвью Ист және Йеовилдің өзінен тұратын үлкен аумақ. Оның аумағы, қылмыс деңгейі, кедейлік және халық тығыздығы жақын орналасқан Хиллброумен салыстыруға болады. Йеовилде Йеовилл ұлдардың бастауыш мектебі, Йеовилл базары және Йеовилл демалыс орталығы орналасқан.

Негізін қалау

1890 жылы (алтынның табылуынан кейін төрт жыл өткен соң, Йоханнесбург қаласының негізі қаланған) Томас Йё Шервелл, Ұлыбританиядағы Йёвил қаласынан келген, Йоханнесбургті қала маңы деп жариялады. Аймақ «байлар үшін емдеу орны» ретінде жарнамалған, себебі ол биік қырқада орналасқан, сол арқылы Transvaal bushveld-інен пайда болған, лас, түтінге толы кен қалашығына қарап тұрды. Бірақ, байлар бұл қала маңына қоныстанбады. Оның орнына, ол көптеген әлеуметтік топтардың өкілдері тұратын аймаққа айналды, және Доорнфонтейндегі қырқаның төменінде тұратын көптеген кедей адамдар осы жерге көшуді армандады. Сонымен қатар, бұл жер Оңтүстік Африкаға жаңа өмір іздеп келген шетелдік көшпенділердің көптеген толқындарын тартты.

1970 жылдар

1970 жылдары ол негізінен еврей сипатына ие болды, аймақта бірнеше синагогалар, ал басты сауда көшесінде еврей деликатестері мен нан пісіретін орындар болды. Гарри Шварц 1974 жылдан 1991 жылға дейін Йеовиллден парламент депутаты болған танымал еврей заңгері және саясаткері. Жылдар бойы Йеовилл және оның көршілес Беллвью шағын ауданы да суретшілер, музыканттар, студенттер мен саяси белсенділердің көптеген өкілдерін тартты. Дегенмен, 1970 жылдардың соңында осы екі ауданның мәңгілікке өзгеруіне әкелетін процесс басталды. Патрик ван Блерк деген танымал музыка продюсерінің шағын, жайлы клуб ашуы нәтижесінде Йеовилдегі Рали көшесі мен Беллвьюдегі Роки көшесі – екі ауданның басты сауда көшесі, Оңтүстік Африканың богемдік мәдени орталығына айналды. Бұрынғыда Йоханнесбургтің түнгі ойын-сауық орталығы болған жақын орналасқан Хиллброудан көптеген түнгі клубтар мен мейрамханалар осы жерге көшіп келді. Екі жылдың ішінде басты көше жергілікті тұрғындарға қызмет көрсететін тыныш аудандық көшеден халықаралық деңгейде танымал мәдени орталыққа айналды, онда мейрамханалар, джаз-барлар, кітап дүкендері, қолөнер бұйымдары сататын дүкендер, трендтік киім дүкендері, фотостудиялар мен жазбалар дүкендері орналасты. Алайда, бұл аймаққа есірткі сатушылар мен қылмыскерлер де келіп, көшенің күндіз-түні дамып жатқан қызметінен пайдаланып, мүмкіндіктерін пайдаланды.

1980 жылдар

1980 жылдар Оңтүстік Африкада саяси тұрақсыздық кезеңі болды. Біріккен Демократиялық Фронт (UDF) – Африка Ұлттық Конгресіне (АҰК, тыйым салынған азаттық қозғалысы) көңіл білдіретін (кейбірлер үшін тіпті оның алдындағы ұйым) заңды ішкі ұйым ретінде апартеид режиміне 1960 жылдардан бері көрілмеген күшпен қарсы тұрды. Рокки көшесі (көптеген адамдар оны қате түрде Йовильде деп ойлайтын, бірақ ол шындығында Беллвьюде орналасқан) және жалпы аймақ апартеид заңдарына қарсылық білдіріп, қара және ақ адамдардың кездесіп, бірге тамақтанып, музыка тыңдап, дербес аймаққа айналды. Кейбір қара нәсілділер ақ нәсілділердің ұсынған пәтерлерінде тұрды. Йовиль Рокки көшесіндегі түрлі-түрлі бизнестермен бірге жастардың танымал жиналатын орны болып қала берді. Рокки көшесіндегі белгілі кәсіби фотостудиялардың бірі – фотографтар Алан Ааронс пен Ян Джозефке тиесілі және басқарылатын Latent Image еді.

1990 жылдар

1990 жылы апартеид үкіметі АНК, Оңтүстік Африка Коммунистік партиясы және Панафрикандық конгрестің тыйымын алып тастады, саяси тұтқындарды босата бастады, олардың ең танымалсы – Нельсон Мандела (Манделаның Йеовиллмен байланысы бар – 1960-шы жылдардың басында полициядан қашқан кезде оның ақ серіктестерінің бірі Вебб-стриттегі пәтерінде оған пана берген). Бұл Оңтүстік Африкада 1994 жылдың сәуір айында алғашқы толық демократиялық сайлаудың өтуіне әкелген процестің бастауы болды. Апартеидтің аяқталуы Йеовилл мен Беллвьюға зор әсер етті. 1990-шы жылдардың басында Роки көшесі радикалдардың, белсенділердің, суретшілердің және музыканттардың орталығы болып қала берді. Әлемнің түкпір-түкпірінен келген журналистер осы кезеңде мұнда тұрып, жұмыс істеді, ал Ба Пита, Харбор Кафе, Кофе Сосиэти, Тандур және тағы да басқа көптеген орындар көптеген келушілерді тартты. Алайда, 1990 мен 1994 жылдар арасындағы тоқтау кезеңінде Оңтүстік Африканың саяси қарсыластары келіссөздер мен қақтығыстардың арасындағы кезеңдерді бастан өткергенде, ал 1994 жылдан кейін қалалық басқару нашарлап кетті. Бұған қоса, Йеовилл халқының құрамы 1990 жылы 85% ақ нәсілділерден 1998 жылы 90% қара нәсілділерге өзгерді. Аймақтан ақтардың кетуі 1980-ші жылдардағы оның бостандыққа ие болған сияқты көрінісіне қайшы келді. Бұл аймақ сол кезде нәсілдік емес сияқты көрінсе де, ол әлі де ақ халықтың «басқаруында» болды. Бірақ 1990 жылдан кейін көптеген адамдар бұл басқарудың жойылғанын түсінді және ақтардың кету кезеңі басталды. Модаға құмар адамдар Мельвилл сияқты жаңадан пайда болған түнгі клубтарға көшіп кетті, ал еврей халқының көпшілігі солтүстікке, Сиденхэм мен Гленхазелге қоныс аударды. Осы кезеңнің соңғы хабары – қара нәсілді ямайкалықтың қазасы болды. Ридли Райт Оңтүстік Африкадан жер аударылған әйелге үйленіп, 1990 жылдан кейін онымен бірге оралды. Ол Crackers Deli, танымал кафе иесі және Йеовилл саудагерлер қауымдастығының төрағасы болды. Көшедегі есірткі сатушымен болған жанжал кезінде ол пышақтан жарақат алып қайтыс болды. Содан кейін жағдай нашарлай бастады. 2000 жылға қарай 1980-ші жылдарда танымал болған барлық дүкендер мен мейрамханалар жойылды немесе танымас болып өзгерді. Тиімді қалалық басқарудың болмауы аймақтың жылдам құлдырауына және еленбей қалуына әкелді, бұл жаңа жергілікті биліктің бұрын тек ақтарға арналған аймақтардың ресурстарын Совето және Александра сияқты қара нәсілділерге ұзақ уақыттан бері назар аудармаған аймақтармен бөлісуге мәжбүр еткенінің салдары болды. Сонымен қатар, банктер өздерінің ақшаларына қатысты алаңдаушылықтары мен өзгерістерден қорқулары салдарынан аймақты «қызыл сызықпен» бөліп, аймақтағы болашақ үй иелеріне, олардың көпшілігі қара нәсілділерге 100% ипотека беруден бас тартты. Бұл жалға берілетін және меншіктік тұрғын үйлер арасындағы арақатынастың өзгеруіне әкелді, жалға алушылардың саны меншік иелерінен әлдеқайда көп болды. Олардың көпшілігі – елдің түкпір-түкпірінен келген қара нәсілді оңтүстікафрикалықтар және Африканың барлық бұрыштарынан келген көшпенділердің саны артып келеді. Жалға алу арзан емес еді, ал осы үйлердің жалгерлерінің салыстырмалы кедейлігі көптеген адамдар жалдаған жерді көп адаммен бөлісу үшін үйді көптеп алып жүретінін білдірді. Нәтижесінде үй-жайларға немқұрайлы қарау, оларға зиян келтіру және аймақтың инфрақұрылымын жүктеуге әкелді.

2000 жылдар

Йеовилл қайтадан көшіп-қонушылар қауымдастығы болып табылады, көбінесе елдің түкпір-түкпірінен және Африканың қалған бөлігінен келген экономикалық көшіп-қонушылар. Бұл – жанды, түрлі-түсті, көбінесе хаостық панафрикалық аймақ. 1995 жылдан бері қоғамдық ұйымдар мен жеке тұлғалар аймақтың әлеуметтік-экономикалық болашағына оң әсер ету үшін жұмыс істеп келеді. Олардың күш-жігерінің нәтижесінде Йеовилл қазіргі уақытта үлкен жаңартуларға ұшырап жатыр, оның ішінде Роки Рэли көшесінің физикалық жаңғыртылуы, барлық төсемдердің ауыстырылуы және көшелерді жарық және қауіпсіз ету үшін екі қабатты шамдар орнатылуда. Парк жаңартылды, кітапхана үлкен әрі жақсы жайға көшірілуде. Қылмысты азайту мақсатында бес қиылысқа бейнекамералар орнатылды. Кәсіпкерлер Роки Рэли көшесіндегі коммерциялық мүліктерге қызығушылық танытуда, бұл экономикалық қайта жандануға әкелуі мүмкін. Йоханнесбургтің басқа аймақтарындағы кейде тым жоғары үй бағаларының салдарынан Йеовилл қайтадан орта тапты тартуда, бұл қалалық құлдырауды тежеуге көмектеседі. Жергілікті билік Йеовилл мен Беллвьюдің, сондай-ақ қаланың орталық бөлігінің ерекше назар қажет ететінін мойындады. 2007 жылы Йоханнесбург қаласы мүлік иелері, кәсіпкерлер және қоғамдық ұйымдармен қалалық басқаруды жақсарту және заңдарды орындауға міндеттенген Ішкі қала хартасына қол қойды. Осы келісімнің нәтижелері көріне бастады.

2010 жылдар

Өкінішке орай, келісімдер орындалмады және Йеовилл құлдырауын жалғастырды, себебі үкімет тарапынан көрсетілмеген көңіл оның жоғары қылмыс деңгейі мен кедейлікке, сондай-ақ су, электр энергиясы және канализация сияқты қызметтердің нашар көрсетілуіне әрі қарай себеп болды. Бәріне қарамастан, қауымдық тұрғындар бейімділігін сақтап, көшелерін тазалауға тырысып жатыр.

2020 жылдар

COVID-19 пандемиясы қаланың ішкі аймақтарындағы сияқты, осы қоғамда да қылмыс пен кедейліктің өсуіне әкеп соқты, себебі үй шаруашылықтары күнкөріс үшін күресті, бірақ бұл адамдардың өз бизнестерінде шығармашылыққа ұмтылуына және жаңалықтарға орын берді. Бүгінгі күні Йеовиллдің жағдайы біршама жақсарды, себебі қоғамның бір бөлігі мәселені өз қолына алып, көшелерді тазартты. Бос пәтерлерді жариялаған Йеовилл қоғамдық хабарлама тақтасы алынып тасталды және көнекей Роли көшесінде көше саудагерлері енді жоқ. Йеовилл полиция бөлімі көшедегі қылмыс пен есірткіге қарсы күресін және басып алынған ғимараттардағы иесіздерге қарсы шараларын жалғастыруда. 2021 жылдың соңында Йеовиллдегі соңғы синагог, «Тора орталығы» деп аталатын, жабылып, бұл маңдағы 100 жылдан астам еврей қауымының тарихына нүкте қойды.