Кіріспе

Америкалық Гана жазушысы, драматург, композитор және белсенді (1896–1977)

Ширли Грэм Ду Бойс (туған Лола Ширли Грэм кіші; 11 қараша 1896 – 27 наурыз 1977) – афроамерикалықтардың және басқа да мәселелердің қорғаушысы болған американдық Гана жазушысы, драматург, композитор және белсенді. Ол өзінің шығармалары үшін Меснер және Анисфилд-Вольф сыйлықтарын жеңіп алды.

Өмірбаян

Ол 1896 жылы Индианаполисте, Индиана штатында Лола Ширли Грэм кіші болып дүниеге келді. Оның әкесі Африкалық Методист Епископтық шіркеудің пасторы болған және отбасы әкесінің ел бойыншағы пасторлық қызметіне байланысты жиі көшіп-қонып тұратын. 1915 жылдың маусым айында Ширли Вашингтон штатының Спокан қаласындағы Льюис және Кларк орта мектебін бітірді. Ол 1921 жылы алғашқы күйеуі Шадрак Т. Маккантспен тұрмысқа шықты. Олардың ұлы Роберт 1923 жылы, ал Дэвид Грэм Дюбоис 1925 жылы дүниеге келді. 1926 жылы Грэм Парижге көшіп, Сорбоннада музыка композициясын оқыды. Ол осы білім оған жақсы жұмыс табуға және балаларын жақсырақ асырауға мүмкіндік береді деп ойлады. Парижде африкалықтар мен афро-карибтік адамдармен танысу оны жаңа музыка мен мәдениеттермен таныстырды. Грэхам мен Маккантс 1927 жылы ажырасты. Грэхам профессор Рой В. Тиббстің жетекшілігімен Говард университетінде тыңдаушы студент ретінде музыка кітапханашысы болып жұмыс істеді. Ол Морган колледжінде оқытушылық қызметке ұсынылды, нәтижесінде 1929 жылдан 1931 жылға дейін музыка бөлімінің меңгерушісі болды. 1931 жылы Грэм Оберлин колледжіне жоғары курсқа түсіп, 1934 жылы бакалавр дәрежесін алғаннан кейін музыка саласында аспирантураны бітіріп, 1935 жылы магистр дәрежесін алды. YWCA линч заңын қолдады. Алайда, Элизабет Диллинг және антикоммунистік және нәсілшіл топтар YWCA-ны «еврейлер бақылап отырған коммунистік ұйым» деп мәлімдеп, ұйымның қара нәсілділерге тең құқық беруін сынады. Диллингтің «Қызыл арналар» атты жарияланымы Грэм Дю Бойске қарсы антикоммунистік наразылықты тудырды, оның нәтижесінде оның еңбектері кітапханалардан алынып, цензураланды. 1940 жылдардың соңында Грэм «Ақиқат пен әділдік үшін күресушілер» атты афроамерикандық ұйымға қосылды. Ол онда жазуын жалғастырып, араб тілін оқыды және афроцентризмді қолдады. Кейін ол Мәдени революция кезінде Қытайға қайта көшті. Осы кезеңде Грэм Дю Бойс Қытай-Кеңес дауында Қытай коммунистерінің жағын алды. Ол Шанхайдың музыкалық бағдарламаларын жоғары бағалап, Афро-Азия жазушылары бюросына қосылды. Грэхам Дю Бойс халықтық коммуналарында және Қызыл гвардияда уақыт өткізді. 1970 жылы Йель және UCLA университеттерінде сөз сөйлеп, империализм, капитализм және колониализм туралы, сондай-ақ Қытай мен Вьетнам сияқты социалистік құрылыс кезеңін басынан өткізіп жатқан елдердегі өзінің тәжірибесі туралы айтты. Ол сонымен қатар В.Е.Б. Дю Бойстің жазбаларын Массачусетс университетіне, Амхерст қаласына тапсырды. 1974 жылы Қытайда «Жаңа Қытай әйелдері» атты фильм түсірді. Ширли Грэм Дю Бойс 1977 жылы Қытайдың Пекин қаласында қайтыс болды және Бабаошань революциялық зиратына жерленді. Оның қоштасу рәсіміне Қытайдың көптеген маңызды саяси қайраткерлері, соның ішінде Ченг Ёнгуй, Дэн Инчао және Хуо Гуофенг қатысты, олар оны интернационализмі мен өзімшілдігі үшін батыр деп құрметтеді. Коммунистік партия төрағасы Грэм Дю Бойстің құрметіне гүл шоғын қойды, сондай-ақ Танзания, Гана және Замбия елшіліктері де гүл шоғын қойды.

Өлім

Ширли Грэм Дю Бойс 1977 жылы 27 наурызда 80 жасында Қытайдың Пекин қаласында сүт безі қатерлі ісігінен қайтыс болды. Ол Танзания, Гана және Америка Құрама Штаттарының азаматы ретінде қайтыс болды. Гана президенті Кваме Нкрума 1966 жылы 24 ақпанда құлатылғаннан кейін ол Ганадан Танзанияға көшіп келді, Танзания президенті Джулиус Ньеререге жақын болды және Танзания азаматтығын алды.

Шығармалары

1926 жылы Сорбоннада оқып жүргенде Парижде африкалықтармен танысқаннан кейін Грэм «Том Том: Музыка эпосы және негр» (1932) операсының музыкалық саз бен либреттосын жазды. Ол музыка, би және кітап арқылы африкалықтардың Солтүстік Америка колонияларына құлдықтан өтіп, азаттыққа жеткен жолын бейнеледі. Операның премьерасы Огайо штатының Кливленд қаласында өтті. Кливленд стадионындағы алғашқы қойылымға 10 000 адам, екінші қойылымға 15 000 адам келді. Музыкалық немесе театрлық қойылымдарды өндіру және жариялау қиындықтарына байланысты Грэм әдебиетке жүз бұрды. Ол 1950-ші жылдардан бастап жас оқырмандар үшін көрнекті афроамерикалық және әлемдік тұлғалардың өмірбаяндарын жазып, әртүрлі жанрларда шығармалар тудырды. Ол бастауыш мектеп кітапханаларындағы белгілі афроамерикалықтар туралы кітаптардың санын арттыруды мақсат етті. Оның тақырыптарын жақсы білуінің арқасында Пол Робсон және Кваме Нкрума туралы кітаптары ерекше қызығушылық тудырады. Фредерик Дуглас, Филлис Уитли және Букер Т. Вашингтон сияқты тұлғалар туралы жазды, сондай-ақ Гамал Абдул Насер мен Джулиус Ньерере де оның назарында болды. Оның соңғы романдарының бірі – «Зулу жүрегі» (1974) – нәсілдік қақтығыстарға қарамастан Оңтүстік Африкадағы ақ нәсілділерге қатысты жағымды бейнелеуді қамтиды. Ширли Грэм Дю Бойс туралы «Тұрлық әйел: Ширли Грэм Дю Бойс өмірі» кітабы жазылған.