Онтарио провинциясындағы сайлау жүйесі жөніндегі референдум
2007 Ontario electoral reform referendum
Онторио провинциясындағы сайлау жүйесі бойынша 2007 жылғы референдум: аралас пропорционалды ұсыну жүйесіне қолдау таба алмады. Бірінші өткен орын жүйесі сақталды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық провинциялық референдум аралас мүшелік пропорционалды өкілдік құру туралы
Canadian provincial referendum on establishing mixed member proportional representation
2007 жылдың 10 қазанында Онтарио Заңнамалық Ассамблеясына сайлау өткізу үшін аралас мүшелік пропорционалды өкілдік (АМП) жүйесін енгізу мәселесі бойынша референдум өтті. Дауыс беру нәтижесі қазіргі көпшілік дауыс беру, яғни «бірінші орын алған кандидат жеңіске ие болады» (FPTP) жүйесін қолдауға басымдық берді.
A referendum was held on October 10, 2007, on the question of whether to establish a mixed member proportional representation (MMP) system for elections to the Legislative Assembly of Ontario. The vote was strongly in favour of the existing plurality voting or first past the post (FPTP) system.
Өмірбаян
Қазіргі уақытта Онтарио провинциялық парламент мүшелерін (МПП) бір мүшелі көпшілік дауыс беру, немесе «бірінші орын алған» (FPTP) жүйесі арқылы сайлайды. Бұл жүйеде әрбір сайлаушы сайлау округіндегі бір кандидатқа бір дауыс береді; ең көп дауыс жинаған кандидат жеңіске жетеді. Көбінесе, ең көп үміткер сайлаған партия үкімет құруға шақырылады. Бұл жүйені реформалау туралы бастаманы 2001 жылы сол кездегі Либералдық партияның оппозициялық көшбасшысы Далтон МакГинти алға тартты. Бұл ұсынысқа түрткіс болған нәрсе, ең болмаса, провинцияның тәжірибесі еді: үш тізбектеп өткен сайлауда 50%-дан кем дауыспен екі көпшілік үкімет сайланды. Олар – Боб Рэй басшылығымен 1990-1995 жылдары сайланған Жаңа демократиялық партия (1990 жылы халықтың тек 38%-ы дауыс берді) және Майк Харрис басшылығымен 1995 және 1999 жылдары екі рет 45% дауыспен сайланған Консерваторлар. Харрис үкіметі мемлекеттік қызметтерде ауқымды өзгерістер жасаған кезде, осы екі үкіметтің де мұндай өзгерістерді негілеуге жеткілікті демократиялық мандаты жоқ деген пікір қалыптасты. 2003 жылдың қазан айында Либералдық партия 70% орынды жеңіп, 45% дауыс жинады. 2004 жылдың 18 қарашасында премьер-министр МакГинти FPTP сайлау жүйесін зерттеп, келесі провинциялық сайлауда референдум арқылы дауыс беруге болатын мүмкін өзгерістерді ұсыну үшін азаматтар жиналысы құрылатынын жариялады. Бұл шараларды іске асыруға қатысты заңнама – «Сайлауға түзетулер туралы заң, 2005» – 2005 жылдың 13 маусымында Корольдік келісім алды. Онда Онтарио сайлау комиссиясына Сайлау реформасы жөніндегі азаматтар жиналысына еріктілерді іріктеу ережелері енгізілді. Сайлау реформасы жөніндегі көп партиялық комитет те құрылды, ол сайлау реформасының нұсқаларын қарастырып, есеп берді. Оның есебі 2005 жылдың қараша айында ұсынылды. Онда бірқатар ұсыныстар берілді және Азаматтар жиналысының міндеттері анықталды. Онтарио Азаматтар жиналысы негізінен 2002 жылы құрылған Британдық Колумбия Сайлау реформасы жөніндегі азаматтар жиналысына ұқсас болды, ол 2005 жылы Британдық Колумбияда өткен референдумға дейін құрылған еді. Ол Онтарионың барлық сайлау округтерінен бір-бірден таңдалған 103 мүшеден, соның ішінде 51 әйел, 51 ер адам және бір абориген өкілінен тұрды. Оның жұмысы 2006 жылдың қыркүйегінде басталды және 2007 жылдың 28 сәуірінде Ассамблеяның соңғы отырысымен аяқталды. Жұмысқа мүшелердің әртүрлі сайлау жүйелерінің артықшылықтары мен кемшіліктерін оқып үйренуі, қоғамдық тыңдаулар және Ассамблея өз ұсыныстары бойынша консенсусқа келген «талдамалық» кезең кірді.
Currently, Ontario elects Members of Provincial Parliament (MPPs) using the single member plurality, or first past the post (FPTP), system. In this system, each voter gives one vote to a candidate in an electoral district; the candidate with the most votes wins. In most cases, the party with the most elected candidates is asked to form a government. The initiative to reform this system was first proposed in 2001 by the Liberal Party opposition leader of the time, Dalton McGuinty. The impetus for the proposal was at least in part the experience of the province with two successive majority governments elected in three consecutive elections with less than 50% of the popular vote, the NDP from 1990 95 under Bob Rae (elected in 1990 with only 38% of the popular vote), and the Conservatives, twice elected with 45% of the vote in 1995 and 1999 under Mike Harris. When the Harris government enacted sweeping changes in public services, a feeling developed that both of these governments lacked a sufficient democratic mandate to justify the extent of such changes. The Liberals won a landslide majority of their own in October 2003, winning 70% of the seats with 45% of the vote. On November 18, 2004, Premier McGuinty announced that a citizens’ assembly would be established to examine the FPTP electoral system and recommend possible changes to be voted upon by referendum in the next provincial election. Enabling legislation to implement these measures —the Election Amendment Act, 2005— received Royal Assent on June 13, 2005. It included provisions for Elections Ontario to select volunteers for a Citizens’ Assembly on Electoral Reform. An all party Committee on Electoral Reform was also created to consider and report on options for electoral reform. Its report was submitted in November 2005. It included a number of recommendations and defined the Citizen's Assembly's mandate. The Ontario Citizen's Assembly was modeled primarily on the British Columbia Citizens' Assembly on Electoral Reform established as the first of its kind in 2002, leading up to the British Columbia referendum in 2005. It was composed of 103 members, one from each of Ontario's existing ridings, including 51 women, 51 men, and one native member. Its deliberations began in September 2006 and ended with the Assembly's final meeting on April 28, 2007. Proceedings included a learning phase as members learned about the strengths and weaknesses of different electoral systems, a period of public consultations, and a "deliberative" phase during which the Assembly came to a consensus on its recommendations.
Сайлау жүйесіне ұсынылатын өзгерістер
Сайлау реформасы жөніндегі Азаматтар жиналысы аралас мүшелік пропорционалды өкілдік (АМПӨ) жүйесін ұсынды. АМПӨ-нің сәл өзгеше нұсқалары болғанымен, Азаматтар жиналысы Онтарио үшін ұсынған модель қарапайымдық және қолдануға ыңғайлы болу үшін жасалған.
The Citizens' Assembly on Electoral Reform proposed a mixed member proportional representation (MMP) system. Although there exist slightly different variants of MMP, the model proposed for Ontario by the Citizen's Assembly was designed with simplicity and practicality in mind.
Партиялық тізімдерді пайдалану
Тізім мүшелері сайлау алдында әр партия ұсынған кандидаттардың рейтингтік тізімі бойынша таңдалады. Ассамблея ұсынысы бойынша, бірнеше аймақтық тізімдерге қарағанда, бүкіл провинция үшін әр партияның бір ғана тізімі болады, және ол тізімге жергілікті сайлауға түскен кандидаттар да енуі мүмкін. Егер тізім мүшесі болып сайлануға үміткер кандидат, тізімді бөлу кезінде жергілікті деңгейде сайланған болса, оның кандидатурасы сол партия тізіміндегі келесі кандидаттың пайдасына қарастырылмайды.
List members would be chosen according to a ranked list of candidates proposed by each party before the election. In the Assembly's proposal, there would be only one such list per party for the whole province, as opposed to several regional lists, and it could include candidates also running for office locally. If a candidate for a list member seat had already been elected locally by the time that list seats were being allocated, that candidate's name would simply be passed over in favour of the next candidate on that party list.
Ең үлкен қалдық шығарылым
Партияның жеңіп алған орын саны партияның дауыс беру үлесін провинциядағы орынның жалпы санымен көбейту арқылы есептеледі. Бұл көбейту нәтижесі автоматты түрде толық сан бермейтіндіктен, бөлшек бөлігі ең үлкен бөлшегі бар партияға немесе партияларға беріледі. Мысалы, егер төрт партияның дауыс беру нәтижесі тиісінше 45,43, 31,54, 24,76 және 5,27 орынды құраса, жалпы саны 107 орын болса, бөлшек бөліктері ескерілмейтін алғашқы үлестіру 45, 31, 24 және 5 орынды құрайды, барлығы 105 орын. Бұл жағдайда бөлшектер негізінде үлестірілуі тиіс екі орын қалады; осы мысалда бұл орындар екінші және үшінші партияларға беріледі. Осылайша, орынның соңғы саны 45, 32, 25 және 5 орынды құрайды. Орынды үлестірудің осы әдісі ең үлкен қалдық әдісі деп аталады. Бұл әдіс фракциялық орындарды қандай да бір жолмен бөлу қажеттігін ескере отырып, қарапайым әдіс арқылы пропорционалдылыққа мүмкіндігінше жақын нәтиже береді. Алайда, бұл Жаңа Зеландияның MMP жүйесі үшін қолданылатын күрделі Sainte-Lague әдісімен салыстырғанда дәлдігі төмен болуы мүмкін, себебі соңғы формуладан айырмашылығы, ең үлкен қалдық әдісі орынды үлестіруде "үлестіру парадоксы" деп аталатын жағдайға әкелуі мүмкін.
The number of seats won by a party would be calculated by multiplying a party's share of the party vote by the total number of seats in the province. As this multiplication would not automatically yield a round number, the fractional part would be allocated in favour of the party or parties with the largest fractions. For example, if there were four parties with party votes yielding 45.43, 31.54, 24.76 and 5.27 seats respectively for a total of 107, the initial allocation without the fractions would be 45, 31, 24 and 5, for a total of 105 seats so far. This would leave two seats to be allocated on the basis of fractions; in this example, these seats would go to the second and third parties. The final tally of seats would thus be 45, 32, 25 and 5. This approach to allocating the fractional seats is called the largest remainder method. The result is as close to proportionality as possible using a simple method given the need to allocate the fractional seats in some way. However it is not necessarily as close as that from the more complex Sainte Lague method used for New Zealand's MMP system, given that unlike the latter formula the largest remainder method may result in the so called Apportionment paradox in allocating seats.
Тізім мүшелерінің орындықтарын бөлу
Жергілікті деңгейде сайлау қорытындысымен жергілікті орындардың саны белгіленгендіктен, әр партияға қажетті тізім арқылы берілетін орындардың арасындағы айырманы толықтыру қажет. Мысалы, егер бірінші партия 39 жергілікті орын жеңіп алса, оларға партиялық дауыс үлесіне сәйкес тізімнен тағы 6 орын қосылады, соның нәтижесінде олардың жалпы саны 45-ке жетеді.
Since the number of local seats is established by the election results at the local level, what remains to be done is to fill in the difference with the required number of list member seats for each party. In the above example, if the first party had won 39 local seats, they would now be allocated 6 more seats from the list, for a total of 45 as determined by their share of the party vote.
Төменнен шығып тұрған орындықтар жоқ
Кейбір жағдайларда, сирек болса да, бір партияның жеңіп алған жергілікті орын саны, оның партиялық дауыс үлесіне сәйкес жалпы санынан асып кетуі мүмкін. Орындықтардың осы артық саны "асып кеткен орындықтар" деп аталады, ал кейбір жүйелерде басқа партияларға "теңестіру орындықтарын" қосып, мұны өтеуге тырысады. Ассамблея теңестіру орындықтарын қарастырмады, керісінше, мұндай жағдайларда жүйе шамалы дәрежеде пропорционалды болады деп шешім қабылдады ("Асып кеткен орындықтар" мақаласының "Асып кеткен орындықтарды реттеу" бөлімін қараңыз, онда ұсынылған балама әдіс келтірілген).
A particular situation that could arise, though rarely, is that a party might win more local seats than it would normally be allowed in total based on its share of the party vote. This excess of seats is called an "overhang" and in some systems, a form of compensation is made for this by adding "leveling seats" to the other parties. The Assembly did not allow for leveling seats, accepting instead that the system would be slightly less proportional in such cases (see the article "Overhang seat", section "Dealing with overhang seats" for the alternative method that was proposed).