Кіріспе

Грекиялық православие архиепископы

Солтүстік және Оңтүстік Америка архиепископы Яков (Ιάκωβος; туған Деметриос Кукузис (Δημήτριος Κουκούζης); 29 шілде 1911 – 10 сәуір 2005) 1959 жылдан 1996 жылғы отставкаға дейін Солтүстік және Оңтүстік Америка грек православие архиепископтығының (қазір Америка грек православие архиепископтығы) бас архиепископы болды.

Өмірбаян

1911 жылы 29 шілдеде Имврос аралындағы Агиос Теодорос ауылында Мария мен Афанасиос Кукузистің отбасында дүниеге келген. Оның Вирджиния және Хризанти есімді екі әпкесі мен Панагиотис ағасы болды. 15 жасында Халкидегі Патриархтық теологиялық мектепке қабылданды. 1934 жылы Димитриос Кукузис үздік дипломмен бітірген соң, дін қызметкері (диякон) болып тағайындалды. Діни қызметке кіріскеннен кейін бес жыл өткен соң, Солтүстік және Оңтүстік Американың архиепископы, марқұм Афинагорастың архидияконы қызметіне шақырылды. Кейін (1949–1972) Афинагора Константинопольдің Экуменикалық Патриархы болды. 1940 жылы АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Лоуэлл қаласында дін қызметкеріне бекітілді, Коннектикут штатының Хартфорд қаласындағы Санкт-Джордж шіркеуінде қызмет етті. Сонымен қатар, Коннектикут штатының Помфрет қаласындағы Holy Cross Greek Orthodox Theological School-дың оқу ісі жөніндегі орынбасары қызметін атқарды. 1941 жылы Нью-Йорктегі Қасиетті Үштік архиепископтық соборында уағызшы болып тағайындалды және 1942 жылдың жазында Сент-Луистегі Сент-Николас шіркеуінің уақытша деканы болды. 1942 жылы Бостондағы Грек православие шіркеуінің деканы болып тағайындалды және 1954 жылға дейін сол қызметте болды. 1945 жылы Гарвард университетінде қасиетті теология магистрі дәрежесін алды. 1954 жылы рухани әкесі және ұстазы, Экуменикалық Патриарх Афинагораның тағайынымен Милет епископы болып тағайындалды. Ол төрт жыл бойы Женевадағы Дүниежүзілік шіркеулер кеңесінде Патриархаттың жеке өкілі болып қызмет етті. 1959 жылдың 14 ақпанында Дүниежүзілік Патриархаттың Киелі Синоды 1958 жылдың 15 шілдесінде қайтыс болған Архиепископ Михаилдың орнын басатын Яковты Американың грек православиелік архиепископтығының приматы ретінде сайлады. 1959 жылдың 1 сәуірінде Қасиетті Троица соборында таққа отырғызылып, АҚШ-тағы 500-ден астам приходқа жауапкершілікті мойнына алды. Архиепископ Яков Константинопольдің Экуменикалық Патриархатының экзархы, Солтүстік және Оңтүстік Американың Грек православиелік архиепископтығының білім беру кеңесінің президенті, Америкадағы Каноникалық Православ Епископтарының Тұрақты Конференциясының (SCOBA) негізін қалаушы және төрағасы, АҚШ-тағы Православ-Рим-католик консультациясының және Епископтардың Экуменикалық және дінаралық істер жөніндегі комитетінің төрағасы, Шығыс Еуропа мен Совет Одағындағы діни құқықтар жөніндегі консультативтік кеңестің және АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар жөніндегі комитетінің құрметті кеңесінің мүшесі болды.

Азаматтық құқық қозғалысы

Азаматтық құқықтарды қолдаған архиепископ Яковос – афроамерикалық емес, осы мәселедегі белгілі дін қызметкерлерінің санатындағы бірі және 1965 жылы Сельма штатындағы екінші шеруде Мартин Лютер Кинг және басқалармен бірге жүрген жалғыз шіркеу басшысы болды. 1965 жылғы 26 наурызда «Лайф» журналының мұқабасында Мартин Лютер Кингтің оң жағында архиепископ Яковостың суреті жарияланды. Грамменнің сөзінше, «1965 жылғы 15 наурызда доктор Мартин Лютер Кинг Африкалық методистік епископтық шіркеуінің Браун шіркеуінен Алабама штатының Сельма қаласындағы Даллас округінің сотына қарай шеру жасағанда, Солтүстік және Оңтүстік Американың грек православие архиепископтығының басшысы архиепископ Яковос онымен бірге жүрген ақ нәсілді адамдардың санатындағы бірі болды. Бала кезінде діни қысымға ұшыраған Яковос доктор Кингтің шақыруын қабылдап, азаттық пен азаматтық құқықтарға деген адалдығын американдық өмірдің маңызды принциптері ретінде көрсетті. Яковос Грек православие архиепископтығы енді «көрермен және тыңдаушы» бола алмайтынын, рухани өмірін дамыту үшін еңбек етуі және күресуі керектігін мәлімдеді. Нәтижесінде, доктор Кингтің бастамасын оның берік қолдауы дауыс беру құқығына қатысты заңның қабылдануына септігін тигізіп, оның жамағаты арасындағы теңдікті ілгерілетуге көмектесті».

Дін қызметкерлері мен өлім

1959 жылы Яков Иоанн XXIII папасымен кездесті, ол 350 жылдан бері Рим-католик папасымен кездескен алғашқы грек-православие архиепископы болды. Ол 9 жыл бойы Дүниежүзілік шіркеулер кеңесінде жұмыс істеді және Дуайт Д. Эйзенхауэрден Билл Клинтонға дейін АҚШ-тың барлық президенттерімен кездесті. 1980 жылы Жимми Картер оған «Еркіндік медалін» табыс етті. Яков Америкадағы Шығыс православие шіркеулерінің әкімшілік бірігуіне қолдау көрсеткен 29 епископтың Лигонье жиналысындағы бастамасын қолдағаннан кейін Экуменикалық Патриарх Бартоломей I-мен қақтығысқа түсті. Бұл қақтығыс 1996 жылы оның отставкаға кетуіне себеп болды деп саналады. Архиепископ Яков 2005 жылдың 10 сәуірінде Коннектикут штатындағы Стэмфорд ауруханасында өкпе ауруынан қайтыс болды. 15 сәуірде ол Массачусетс штатындағы Бруклиндегі Holy Cross Greek Orthodox School of Theology мектебінің аумағына жерленді.

Атаулары

Архиепископ Яков Американың грек-православ архиепископының Солтүстік және Оңтүстік Америка архиепископы атағын сақтаған соңғы басшысы болды; одан кейін архиепископтың атағы "Америка архиепископы" деп өзгерді. Ресми атағы – Өте Құрметті Яков, Солтүстік және Оңтүстік Америка архиепископы, Атлант және Тынық мұхиттары арасындағы жерлердің экзархы (Η Αυτού Σεβασμιότης ο Αρχιεπίσκοπος Βορείου και Νοτίου Αμερικής, Υπέρτιμος και Έξαρχος Ωκεανών Ατλαντικού τε και Ειρηνικού Ιάκωβος).

Танымал мәдениетте

Архиепископ Яковсты 2014 жылғы "Селма" фильмінде Майкл Шикани сомдады.