Кіріспе

I дәрежелі тарихи үй-мұражай Чичестерде, Ұлыбритания, шамамен 1690 жылы салынған.

Аппарк – Англияның Батыс Сассекс округіндегі Оңтүстік Хартингте орналасқан 17 ғасырға жататын үй. Бұл I дәрежелі тізімдегі ғимарат және Ұлттық қорға тиесілі мүлік.

Тарих

Саут-Даунс тауының биігінде орналасқан үй шамамен 1690 жылы Тенкервиллдің бірінші графы Форд Грейге (1655—1701) салынған; архитекторы Уильям Талман болған деп саналады. 1747 жылы мүлік сэр Мэтью Фетерстонхоу (Fanshaw) пен оның әйелі Сараға сатылды. Мэтью мен Сара 1750-1760 жылдары үйді кеңінен қайта жаңартты және бүгінде көрсетіліп тұрған тұрмыстық заттардың көп бөлігін енгізді, олардың көпшілігі 1749-1751 жылдардағы Ұлы саяхаттарында жиналған. Олардың жалғыз ұлы, сэр Гарри Фетерстонхоу, коллекцияны толықтырып, Хамфри Рептонға жаңа бағаналы портик, сүт фермасы және ландшафтық бақ құруды тапсырды. 19 ғасырда үйге қоралар мен асханалар жеке ғимараттар ретінде салынды, олар туннельдер арқылы негізгі ғимаратқа жалғастырылды. Сэр Гарри 71 жасында 21 жастағы Мэри Энн Буллокқа үйленді, ол 1846 жылы қайтыс болғаннан кейін оған Уппарк мүлігін қалдырды. Ол өз кезегінде мүлікті жақсарта отырып, 1874 жылы қайтыс болған қарындасы Фрэнсиске қалдырды. Фрэнсис Буллок, әпкесі берген сенімді орындауға бел буды. Ол өзінің екі досын, полковник Кит Турнур мен адмирал Герберт Мидті мұрагерлері ретінде таңдады. Екеуі де екінші ұлдар болғандықтан, олар оның атын қабылдауға құқылы болды, және олар солай істеді. 1931 жылы адмирал Мидтің әйелі Маргарет Уппарктің келесі иесі болды. Ол үйді және оның ішіндегі заттарды, Буллок әпкелер сияқты, күтіп-ұстауды жалғастырды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін адмирал Мид Фетерстонхоу және оның ұлы Ричард Ұлттық Трастпен келіссөздер жүргізіп, нәтижесінде 1954 жылы Уппарк Трастқа өтті. Үй қазір жұртшылыққа ашық, бірақ Трасттан жалға алынып, әлі де тұрғын үй ретінде пайдаланылатын жеке пәтерлер бар.

Г. Уэллске әсер еткен

20 жасар Г. Г. Уэллс 1887/88 жылғы қысты Уппаркте сауығып өткізді, оның анасы Сара 1880-1893 жылдар аралығында үй шаруашылығын басқарды. Ол бұрын 1850-1855 жылдар аралығында Леди Фетерстонхоудың қарындасының үй қызметшісі болып жұмыс істеген, ал Уэллс бала кезінде оның қонағына жиі келген. Уэллстің әкесі Джозеф 1851 жылы Уппаркте бағбан болып жұмыс істеді және 1853 жылы Сараға үйленді. Үй және оның бекінген әлеуметтік иерархиясы Уэллстің дүниетанымына маңызды әсер етті. Ол жерде байқалған терең таптық жіктер оның көптеген қабілеттілік принциптеріне, либералдық және социалистік көзқарастарының қалыптасуына ықпал етті. Бұл дамуға одан әрі үлкен кітапханада Платон, Вольтер және Томас Пейн сияқты философтар мен радикалдардың еңбектерін тауып оқуы себеп болды. Бұл әсерлер оның кейінгі шығармаларында көрініс тапты: мысалы, "Уақыт машинасы" романындағы Элоидің күннұрлы және бейкүтімді әлемі мен Морлоктардың қараңғы үңгірлері арасындағы қайшылық Уэллстің Уппаркте байқаған теңсіздіктерінен туындаған деп саналады. Сонымен қатар, Уэллс үйдің шатырында телескоп тапты, ол болашақ "Әлемдер соғысы" авторына түнгі аспанды егжей-тегжейлі зерттеуге алғашқы мүмкіндік берді.

Өрт

1989 жылғы 30 тамызда ғимараттың төбесіндегі қорғасын жабынын жөндеу кезінде жұмысшының оттық құралынан шыққан өрт салдарынан қирады. Бұл оқиға жұмыс аяқталуға екі күн қалғанда болды. Өрт жұмыс уақытында басталып кетті. Мид Фетерстонхоу отбасының мүшелері, Ұлттық қор қызметкерлері және жұртшылық көптеген өнер туындыларын және жиһазды өртеніп жатқан ғимараттан шығарды. Шатыр мен бірінші қабат төменгі қабаттарға құлап, шатыр мен бірінші қабаттағы заттар толығымен жойылды, бірақ қабаттар көбінесе жер қабаттың қабырғаларынан бөлек құлады, соның салдарынан көптеген қаптамалар мен әшекейлер сақталды. Жер қабаттағы заттардың көпшілігі күйген жоқ, металл бұйымдар түзетіліп, тазартылды, кристалл люстралар қайта жиналды, тіпті люстра арқандарындағы күрделі мақтаныштар да сақталды. Үйді қалпына келтіру туралы шешім, толық жойылған жағдайдағы толық өтемақыдан гөрі, қалпына келтірудің арзан сақтандыру төлемі болатыны анықталғаннан кейін қабылданды. Үйдегі көптеген картиналар мен жиһаз сақталды. Ғимарат қалпына келтіру процесінде жоғалған көптеген қолөнерлерді қайта үйреніп, толығымен жаңартылды және 1995 жылы қайта ашылды. Кейбір "кризистік белгілер" әлі де сақталып қалды, келушілер өрт тарихын көре алады, мысалы, негізгі жер қабаттағы еден тақталарының көпшілігі күйген іздерді сақтайды.

Қоғамдық қолжетімділік

Үй жылдың Рождество күнінен басқа көптеген күндері халыққа ашық.