Кіріспе

Луисвилл және Нэшвилл теміржол компаниясы v. Mottley, 211 U.S. 149 (1908) – АҚШ Жоғарғы Сотының шешімі. Онда қолданыстағы заңнамалық жүйе бойынша, федералдық мәселе бойынша сотқа жүгізу құқығы талапкердің жауапкер федералдық заңды қорғаныс ретінде пайдаланады деген болжамына негізделе алмайды делінген. Егер талапкер АҚШ Конституциясының, заңдарының немесе шарттарының ережелерін жауапкер тікелей бұзды деп шағымданса ғана мұндай сотқа жүгізу құқығы туындайды. Федералдық мәселелерге қатысты заңның осы түсіндірілуі қазір «жақсы дайындалған шағым ережесі» деп белгілі.

Фактілер

Эразм мен Энни Моттлилер 1871 жылдың 7 қыркүйегінде Кентукки штатының Джефферсон округінде болған пойыз апатында жарақат алған күйеу-әйел еді. Темір жолдың жауапкершілігінен бас тарту үшін, олар Луисвилл және Нэшвилл темір жолы компаниясынан жыл сайын жаңаланатын тегін билеттер алды. Бірнеше онжылдықтан кейін, 1906 жылғы Хепберн заңында АҚШ Конгресі 1907 жылдың 1 қаңтарынан бастап мемлекеттік қызметкерлерге пара беру мақсатында қолданылатын тегін билеттердің белгілі бір түрлерін тыйым салды, және темір жол 1907 жылы Моттлилердің билеттерін жаңартқаннан бас тартты. Моттлилер федералды сотқа билеттерді міндетті түрде орындау туралы талаппен жүгінді. Олар федералды заңның қолданылмауы керек деп мәлімдеді, себебі оларға билеттер заң күшіне енгенге дейін ондаған жылдар бұрын берілген, немесе егер заң қолданылса, ол олардың мүлігінен (билеттерден) айырып, конституцияға қайшы келеді деп сақтады. Төменгі федералды соттар Моттлилердің пайдасына шешім шығарды, ал темір жол АҚШ Жоғарғы Сотына шағымдануға мәлімдеді.

Тақырыбы

Жоғарғы Сот өз еркімен іс бойынша қарау құзыретінің болуын күдікпен қарастырып, мәселені бастапқыда федералды сотқа апелляциялауға болатын жағдай болған ба деген сұраққа айналдырды.

Соттың пікірі

Жоғарғы Сот, судья Мудидің пікірімен, юрисдикцияның болмауына байланысты істі қараусыз қалдырды. Азаматтық алуан түрлілік болған жоқ, және Моттлилер тек өз келісімшарттарын орындауға талаптанған жағдайда федералдық сұрақ юрисдикциясына негіз болған жоқ. Олар Хепберн заңына қатысты сотқа қарсы қорғаныс ретінде федералдық сұрақтар туындауы мүмкін деп күтті, бірақ бұл федералдық сұрақ талабын қанағаттандыру үшін жеткіліксіз болды. Тарап федералдық сұрақ юрисдикциясын алуының жалғыз жолы – федералдық сұрақ талапкердің дұрыс негізделген шағымында туындаса ғана мүмкін. Бұл шешімнің Конституцияның III бабына емес, юрисдикциялық заңдарға түсіндіру екенін атап өту маңызды. Яғни, III баптың мақсаттары үшін «туындайтын» дұрыс негізделген шағым ережесінен кеңірек. Конгресс төменгі федералдық соттарға III баптың мүмкін болатын федералдық сұрақ юрисдикциясының толық көлемінен кем құқық беруі белгілі; мысалы, 1980 жылға дейін федералдық сұрақ юрисдикциясы үшін даудың сомасы туралы талап болған, бұл талап әртүрлілік істерінде де сақталады. Салыстыру бойынша, III бапта азаматтық алуан түрлілікке негізделген юрисдикция 28 U.S.C. § 1332 юрисдикциялық заңына сәйкес қазіргі заманғы «толық алуан түрлілік» талабынан кеңірек. Мысалы, топтық іс жүргізу туралы заң азаматтық алуан түрлілікке негізделген федералдық юрисдикцияны толық алуан түрліліксіз рұқсат етеді; бұл III баптың кең ауқымына негізделген.

Кейінгі дамуы

Сот ісі қабылданбағаннан кейін, Моттлилер Кентукки штатының сотына ұқсас іс қозғады. Штат соты олардың пайдасына шешім шығарып, темір жолға жол жүру рұқсатнамаларын беруге бұйырды. Темір жол Кентукки апелляциялық сотына, сол кезде Кентуккидің ең жоғары сотына шағымданды, бірақ істі ұтылып қалды. Темір жол компаниясы тағы да АҚШ Жоғарғы Сотына шағымданды, ол темір жолдың пайдасына шешім шығарып, Моттлилерге тағы бір заңдық жеңіліске әкелді.